Wanad - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Wanad

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe dane

Najbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

Ti - V - Cr
 VNb    
Nazwa, symbol, l.a.*Wanad, V, 23
Własności metalicznemetal przejściowy
Grupa, okres, blok5 (VB), 4, d
Gęstość, twardość6110 kg/m3, 7,0
Kolorstalowoszary
Masa atomowa50,9415 u
Promień atomowy (obl.)135 (171) pm
Promień kowalencyjny125 pm
Promień van der Waalsa72 pm (V2+), 67 pm (V3+)61 pm (V4+), 40 pm (V5+)
Konfiguracja elektronowa[Ar]3d34s2
e- na poziom energetyczny2, 8, 11, 2
Stopień utlenienia5, 3
Własności kwasowe tlenkówamfoteryczne
Struktura krystalicznaregularna przestrzenniecentrowana, a = 303,82 pm
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia2175 K(1902 °C)
Temperatura wrzenia3682 K(3409°C)
Temperatura nadprzewodnictwa4,6 K(-268,54°C)
Objętość molowa8,32×10-6 m3/mol
Ciepło parowania0,452 kJ/mol
Ciepło topnienia20,9 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej3,06 Pa (2175 K)
Prędkość dźwięku4560 m/s (293,15 K)
Elektroujemność1,63 (Pauling)1,45 (Allred)
Ciepło właściwe490 J/(kg*K)
Przewodność właściwa4,89×106 S/m
Przewodność cieplna30,7 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny650,9 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1414 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny2830 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny4507 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny6298,7 kJ/mol
Przekrój czynny napochł. neutronów termicznych5,1 b/atom
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r.MeVp.r.
48V{syn.}15,9735 dniβ+4,01248Ti
49V{syn.}330 dniw.e.0,60250Ti
50V0,25%1,4×1017 latβ-1,03750Cr
w.e.2,20850Ti
51V99,75%stabilny izotop z 28 neutronami
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu,w.e.=wychwyt elektronu
Wanad

Wanad (V, łac. vanadium) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym.

Posiada 11 izotopów z przedziału mas 44-55 oraz izomery jądrowe 50m i 52m. Trwały jest tylko izotop 51.

W skorupie ziemskiej jest go 160 ppm, w formie minerałów: patronit i wanadynit.

Pierwiastek ten został odkryty po raz pierwszy w 1801 r. przez Andresa Manuela del Rio i później w 1831 przez Nilsa Gabriela Sefströma, który nadał mu obecną nazwę na cześć skandynawskiej bogini Vanadis.

Wanad tworzy kilkaset różnych tlenków od stopnia utlenienia 1 do 5 o różnej strukturze krystalicznej przy tym samym składzie pierwiastkowym.

Pierwiastek ten jest odporny na działanie wody, zasad, rozcieńczonych roztworów kwasów azotowego i siarkowego. Roztwarza się w wodzie królewskiej, kwasie fluorowodorowym i stężonym siarkowym.

Wanad wykazuje nadprzewodnictwo niskotemperaturowe oraz właściwości paramagnetyczne.

Pierwiastek ten jest lśniącym, srebrzystym metalem o słabych własnościach mechanicznych. W stanie czystym jest kowalny i ciągliwy. Staje się kruchy w temp. powyżej 300°C. Jest on dodawany do stali jako dodatek poprawiający odporność na ścieranie i pękanie. Ze względu na bardzo małe zasoby rud tego metalu i jego użyteczność wojskową stanowi on jeden z materiałów strategicznych.

Zastosowanie:

  • katalizatory reakcji utleniania w przemysłowej chemii organicznej, np. utlenianie etylenu do etanolu
  • domieszki do stali
  • produkcja cermetali
  • materiał konstrukcyjny reaktorów jądrowych
  • znacznik promieniotwórczy - sztuczny izotop 48V otrzymywany w reakcjach 50Cr(d,α)48V i 47Ti(d,n)48V

Otrzymywanie:

  • redukcja tlenku V2O5 wapniem
  • redukcja chlorku VCl3 magnezem
  • redukcja tlenku V2O3 węglem
  • cieplna dysocjacja jodku VI3 (najczystszy)

Znaczenie biologiczne: Wanad znajduje się w otoczeniu i pożywieniu człowieka. Przypuszczalnie jest on niezbędnym mikroelementem. Ocenia się, że dobowe spożycie wanadu wynosi 10-60 mikrogramów, a zalecane dzienne spożycie 10 mikrogramów. Nie stwierdza się niedoborów wanadu u prawidłowo odżywiających się osób. Zdarzają się przemysłowe i środowiskowe zatrucia wanadem, najważniejszy efekt to uszkodzenie nerek, podrażnienie błon śluzowych układu oddechowego i pokarmowego.

Suplementacja stosowana przez kulturystów (do 60 miligramow wanadu) nie ma uzasadnienia i może być szkodliwa. Wanad jest pierwiastkiem znajdującym się w centrach aktywnych enzymów przemiany glukozy i innych węglowodanów.