Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Turmaliny to szereg minerałów należących do grupy krzemianów. Oprócz szerlu, należą do minerałów rzadkich lub bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi od syngaleskiego turmali określającego zdolność do przyciągania, po podgrzaniu, popiołu z ognia.

Spis treści 1 Właściwości 2 W zależności od barwy w handlu wyróżnia się następujące odmiany 3 W mineralogii turmaliny odróżnia się według składu chemicznego 4 Występowanie: 5 Zastosowanie: 6 Zobacz też:

//

[ Właściwości

• Wzór chemiczny:

wzór ogólny:

XY3Z6[(OH) 4(BO3)3(Si6 O 18)]

Gdzie:X – NaY – Fe, Mg, Ca, Mn, (Li + Al.)Z – Al, Fe- borokrzemiany sodu, wapnia, glinu, litu, magnezu, żelaza, manganu. Niekiedy zawierają też: chrom, nikiel, tytan, wanad, itr.

• Układ krystalograficzny - wszystkie krystalizują w układzie trygonalnym
• Twardość w skali Mohsa - 7 do 7,5
• Łupliwość – niewyraźna, brak
• Rysa - biała
• Przełam - muszlowy, nierówny
• Gęstość - 2,90 do 3,26 g/cm3
• Barwa – wyjątkowo duża różnorodność barw
• Połysk – szklisty, czasami żywiczny
• Współczynniki załamania (dwójłomność): no = 1,669 i ne = 1,638 (długość fali ~ 590nm)

Cechy charakterystyczne - magnetyczny, zmienność barw polichromatycznych i zmienność pleochroniczną.

Zazwyczaj tworzą kryształy o pokroju słupkowym, pręcikowym, igiełkowym a na ścianach kryształów wykazują charakterystyczne zbrużdżenia zgodne z wydłużeniem słupów. Występują w skupieniach zbitych, ziarnistych, pręcikowych, igiełkowych i promienistych (tzw. „słońce turmalinowe”).Są kruche, przezroczyste, wykształcają kryształy wrosłe i narosłe.Część turmalinów ujawnia optyczny efekt kociego oka (turmalinowe kocie oko istnieje w różnych barwach), pleochroizm i „efekt aleksandrytu” – w świetle naturalnym są żółtawozielone, w sztucznym – pomarańczowoczerwone.Turmalin łatwo elektryzuje się (jest piro- i piezoelektryczny), przyciąga kurz, skrawki papieru. Ze względu na to zjawisko turmaliny należy czyścić częściej niż inne kamienie.Wskutek podgrzania do temperatury 450-650 oC u niktórych turmalinów może nastąpić zmiana barwy. Turmaliny przefarbowane promieniami gamma nie mają trwałej barwy.Syntetyczne turmaliny służą tylko do celów badawczych. Kamienie oferowane jako syntetyczne turmaliny są w rzeczywistości syntetycznymi spinelami o barwie turmalinu.

[ W zależności od barwy w handlu wyróżnia się następujące odmiany

• achroit - ( gr. achroos = bezbarwny) bezbarwna odmiana turmalinu, bardzo rzadki, występuje na Madagaskarze, w Brazylii i w USA. Zdobiony szlifem brylantowym lub rozetowym. By uzyskać bezbarwny turmalin często podgrzewa sie turmaliny różowe.
• rubelit - czerwona odmiana turmalinu, tzw. „turmalin syberyjski”, „turmalin bordeaux”. Z Brazylii pochodzi druza kryształów rubelitu ważąca 4 tony, pojedyncze osobniki osiągały wielkość 40 cm. Najczęściej stosuje się szlif tabliczkowy lub szlif schodkowy.
• drawit (dravit) - żółtobrunatny, brunatnozielony, brunatnoczerwony, nazwa od rzeki Dravy lub od okregu Drave w Austrii. Rzadkość stanowią niebieskie kryształy dravitu z Chin. Rzadko stosowany w jubilerstwie.
• indigolit (indikolit) - ciemnoniebieski turmalin. Bywa często podgrzewany by rozjaśnić barwę i uzyskać bardziej atrakcyjnywygląd kamienia. Występuje w Rosji - na Syberii, na Madagaskarze, w USA i w Brazylii.
• verdelit – zielona we wszystkich odcieniach odmiana turmalinu, ładne kryształy do 10 cm pochodzą z Brazylii (największy kryształ mierzy 1m i ma 20 cm grubości „The Rocket”. Najczęściej stosuje się szlif tabliczkowy lub szlif schodkowy.
• schörl (szerl, szerlit, skoryl) - czarny, nazwa od wyrażenia z dawnej gwary górniczej. Używany do wyrobu biżuterii żałobnej - rzadko stosowany w jubilerstwie.
• syberyt – fioletowoczerwony do foletowoniebieskiego; niekiedy używany jako synonim rubelitu. Nazwa pochodzi od występowania na Uralu.

[ W mineralogii turmaliny odróżnia się według składu chemicznego

• buergeryt - (turmalin żelazowy)- ciemnobrunatny lub czarny,
• elbait - ( turmalin litowy) - wielobarwny (niektóre kryształy zawierają nawet 15 różnych barw i odcieni), tzw. „turmalin arbuzowy” (wyjątkowo ceniony i atrakcyjny kamień kolekcjonerski), nazwa od wyspy Elby we Włoszech. W Brazylii w Minas Gerais znaleziono w 1978 r. kryształy o długości 1 metra.
• drawit (dravit) – (turmalin magnezowy) - żółtobrunatny, brunatnozielony, brunatnoczerwony, nazwa od rzeki Dravy.
• liddicoatyt – (turmalin wapniowy), wielobarwny, nazwa od nazwiska amerykańskiego gemmologa. Został odkryty na Madagaskarze. Od elbaitu odróżnia się większą zawartością wapnia.
• schörl (szerl, szerlit, skoryl) - turmalin żelazawy - czarny, nazwa od wyrażenia z dawnej gwary górniczej. Używany do wyrobu biżuterii żałobnej. Kryształy pochodzą z Brazylii, USA, Kazachstanu (ponad 1m długości), Ukrainy i Norwegii - ponad 3 x 1 m.
• tsilaisyt - (turmalin manganowy ) - ciemnożółty lub zielony, nazwa od lokalnej nazwy na Madagaskarze. Wydobywa się go z pegmatytów w Nepalu i Mozambiku, otrzymany został na drodze syntezy
• uwit (uvit) – (turmalin magnezowy) - ciemnobrunatny, czarny; nazwa od prowincji Sri Lanki - (Cejlon).

[ Występowanie:

Stanowią składnik granitów, pegmatytów, żył kwarcowych. Czasami tworzą niemal monomineralne skały ( turmalinit ).

Miejsca występowania: Brazylia – Minas Gerais, Paraiba, USA – Kalifirnia, Maine, Rosja, Pakistan, Afganistan, Sri Lanka, Namibia, Madagaskar, Włochy - Elba.

W Polsce – występuje najbardziej pospolity, czarny szerl na Dolnym Śląsku.

[ Zastosowanie:

• w jubilerstwie do wyrobu atrakcyjnej i drogiej biżuterii
• w przemyśle optycznym i radiotechnicznym
• są używane do produkcji ciśnieniomierzy
• cenione i bardzo poszukiwane kamienie kolekcjonerskie
• Największe kryształy osiągają wielkość 3-5 metrów

[ Zobacz też:

kamień szlachetny, minerał, przegląd zagadnień z zakresu jubilerstwa