Turkmenistan
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
| TürkmenistanTurkmenistan | |||||
| |||||
| Język urzędowy | turkmeński | ||||
| Stolica | Aszchabad | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Gurbanguly Berdimuhammedow | ||||
| Szef rządu | prezydent Gurbanguly Berdimuhammedow | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 51. na świecie488 100 km²0,7% | ||||
| Liczba ludności • całkowita (2003) • gęstość zaludnienia | 114. na świecie5 090 00010 osób/km² | ||||
| Niepodległość | od ZSRR27 października 1991 | ||||
| Jednostka monetarna | manat turkmeński (TMM) | ||||
| Strefa czasowa | UTC +5 | ||||
| Hymn państwowy | Garaşsyz, Bitarap, Türkmenistanyň Döwlet Gimni (Hymn Państwowy Niepodległego, Neutralnego Turkmenistanu) | ||||
| Kod ISO 3166 | TM | ||||
| Domena internetowa | .tm | ||||
| Kod samochodowy | TM | ||||
| Kod telefoniczny | +993 | ||||
| Podział administracyjny | |||||
Turkmenistan (turkm. Türkmenistan) – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim a Amu-darią. Kraj rozciąga się na 1110 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe.
Terytorium Turkmenistanu to w większości (80%) praktycznie niezamieszkana pustynia Kara-Kum. Tereny zasiedlone znajdują się głównie na przedgórzu Kopet-Dag w południowej części kraju oraz w dolinach rzecznych na południowym zachodzie. Blisko 50% mieszkańców zajmuje się rolnictwem. Jest to możliwe dzięki dość dobrze rozwiniętemu systemowi nawadniającemu, który dostarcza wodę do upraw zwłaszcza z głównej rzeki kraju - Amu-darii. Obszar nawodniony to 17 500 km². Główną kategorią upraw zdaje się być bawełna, ale uprawiane są również zboża, ziemniaki, rozwija się sadownictwo. Hoduje się konie, a także owce karakuły. Słynne na całym świecie są kolorowe, wykonywane z owczej wełny turkmeńskie dywany.
Spis treści |
Zamieszkujące niegdyś terytorium współczesnego Turkmenistanu starożytne plemiona najprawdopodobniej prowadziły koczowniczy tryb życia i zajmowały się pasterstwem. Naród turkmeński ostatecznie uformował się dopiero w XV w. Ziemie te były wielokrotnie nękane przez najeźdźców. W latach 1865-1885 akcję podbijania Turkmenistanu prowadziła Rosja. W 1925 r. stał się on jedną z republik radzieckich. W 1948 miało miejsce silne trzęsienie ziemi. Zginęło wówczas ponad 160 tysięcy osób, głównie z Aszchabadu. W 1991 r., po rozpadzie ZSRR ogłoszona została niepodległość. Pierwszym prezydentem został Saparmyrat Nyýazow (zmarł w 2006), który przyjął tytuł Turkmenbaszy (przywódca Turkmenów) i wprowadził rządy dyktatorskie.
Wybory prezydenckie 2007
(do uzupełnienia)
Wybory prezydenckie w Turkmenistanie odbyły się 11 lutego 2007. Zatwierdzonych zostało sześciu kandydatów z jedenastu pretendentów (wszystkich z Partii Demokratycznej):
Kandydaci
- Amanýaz Atajykow, członek parlamentu oraz zastępca gubernatora prowincji Daşoguz
- Gurbanguly Berdimuhammedow, p.o. prezydenta
- Orazmyrat Garajaýew, burmistrz miasta Abadan
- Muhammetnazar Gurbanow, przewodniczący regionu Garabekewul
- Işanguly Nuryýew, wiceminister do spraw gospodarki gazem i zasobami naturalnymi
- Aşyrnyýaz Pomanow, burmistrz Turkmenbaszy
Ówczesne władze poparły Berdimuhammedowa, kandydat opozycjonistów (w większości przebywającej na uchodźstwie) Hudaýberdi Orazow nie został dopuszczony.
[ GraniceTurkmenistan graniczy z następującymi państwami:
- Afganistan - 744 km
- Iran - 992 km
- Kazachstan - 379 km
- Uzbekistan - 1621 km.
Łączna długość granic wynosi 3736 km. Turkmenistan posiada dostęp do Morza Kaspijskiego na długości 1768 km.
[ ReligiaWierzący to głównie muzułmanie sunniccy (89%), istnieje mniejszość prawosławna (9%). Oficjalna ideologia państwowa stanowi połączenie tradycyjnego islamu z doktryną polityczną i społeczną byłego prezydenta Saparmyrata Nyýazowa - podstawą wychowania w Turkmenistanie są Koran oraz napisana przez Nyýazowa Ruhnama (Księga życia).
[ Podział administracyjnyTurkmenistan podzielony jest na 5 regionów (wilajetów):
- wilajet achalski (stolica - Aszchabad)
- wilajet maryjski (Mary)
- wilajet lebapski (Turkmenabat)
- wilajet daszoguski (Daszoguz)
- wilajet bałkański (Balkanabat)
Armenia • Azerbejdżan • Białoruś • Gruzja • Kazachstan • Kirgistan • Mołdawia • Rosja • Tadżykistan • Turkmenistan (członek stowarzyszony) • Ukraina • Uzbekistan
Afganistan • Armenia • Arabia Saudyjska • Azerbejdżan • Bahrajn • Bangladesz • Bhutan • Birma • Brunei • Chiny • Cypr • Filipiny • Gruzja • Indie • Indonezja • Irak • Iran • Izrael • Japonia • Jemen • Jordania • Kambodża • Katar • Kazachstan • Kirgistan • Korea Południowa • Korea Północna • Kuwejt • Laos • Liban • Malediwy • Malezja • Mongolia • Nepal • Oman • Pakistan • Rosja • Singapur • Sri Lanka • Syria • Tadżykistan • Tajlandia • Tajwan • Timor Wschodni • Turcja • Turkmenistan • Uzbekistan • Wietnam • Zjednoczone Emiraty Arabskie
Terytoria zależneAkrotiri • Dhekelia
Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowejAbchazja • Cypr Północny • Górski Karabach • Osetia Południowa • Palestyna (Autonomia Palestyńska)
Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw):Aceh • Adygeja • Adżaria • Agińsko-Buriacki Okręg Autonomiczny • Ałtaj • Buriacja • Chakasja • Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny • Czeczenia • Czukocki Okręg Autonomiczny • Dagestan • Górski Badachszan • Guangxi • Hongkong • Inguszetia • Jakucja • Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny • Kabardo-Bałkaria • Karaczajo-Czerkiesja • Karakałpacja • Kurdystan • Makau • Mongolia Wewnętrzna • Muzułmańskie Mindanao • Nachiczewańska Republika Autonomiczna • Ningxia • Osetia Północna • Sinkiang • Tuwa • Tybet • Ust-Ordyńsko-Buriacki Okręg Autonomiczny • Żydowski Obwód Autonomiczny
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1