Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe daneNajbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

N - O - F  OS     Układ okresowy
Nazwa, symbol, l.a.*	Tlen, O, 8
Własności metaliczne	niemetal
Grupa, okres, blok	16 (VIA), 2, p
Gęstość, twardość	1,429 kg/m3, bd
Kolor	bezbarwny
Masa atomowa	15,9994 u
Promień atomowy (obl.)	60 (48) pm
Promień kowalencyjny	73 pm
Promień van der Waalsa	152 pm
Konfiguracja elektronowa	[He]2s22p4
e- na poziom energetyczny	2, 6
Stopień utlenienia	±2, ±1
Własności kwasowe tlenków	brak
Struktura krystaliczna	regularna
Stan skupienia	gazowy
Temperatura topnienia	50,35 K(-222,8 °C)
Temperatura wrzenia	90,18 K(-182,97°C)
Zapach	bezwonny
Kolor	bezbarwny
Objętość molowa	17,36×10-6 m3/mol
Ciepło parowania	3,4099 kJ/mol
Ciepło topnienia	0,22259 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	bd
Prędkość dźwięku	317,5 m/s (293 K)
Elektroujemność	3,44 (Pauling)3,50 (Allred)
Ciepło właściwe	920 J/(kg*K)
Przewodność właściwa	bd
Przewodność cieplna	0,02674 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny	1313,9 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	3388,3 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	3388,3 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny	7469,2 kJ/mol
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r.MeVp.r. 15O {syn.} 122 s β+   15N 16O 99,762% stabilny izotop z 8 neutronami 17O 0,038% stabilny izotop z 9 neutronami 18O 0,2% stabilny izotop z 10 neutronami
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu

Tlen (O, łac. oxygenium) - pierwiastek chemiczny, niemetal z grupy p w układzie okresowym Mendelejewa.

Jest najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem na Ziemi - zawartość tlenu w jej skorupie wynosi 45%. Stanowi też 20,95% objętości atmosfery ziemskiej.

Stabilnymi izotopami tlenu są 16O, 17O oraz 18O.

Tlen w postaci gazowej jest niezbędny organizmom tlenowym do przeprowadzenia fosforylacji oksydacyjnej będącej najważniejszym etapem oddychania. Niektóre organizmy beztlenowe giną w obecności niewielkich ilości wolnego tlenu. Związki tlenu są niezbędne do życia wszystkim organizmom na Ziemi. Organizm przeciętnego dorosłego człowieka zużywa w ciągu minuty ok. 200 ml (0,3 grama) tlenu. Oddychanie czystym tlenem jest dość niebezpieczne, ponieważ przyspiesza on wszystkie procesy życiowe i może doprowadzić do omdlenia. Niedobór tlenu staje sie niebezpieczny dla życia, gdy jego zawartość w powietrzu spada poniżej 10-12%. W postaci związków z innymi pierwiastkami wchodzi w skład hydrosfery (woda) i litosfery (związki krzemu).W przyrodzie odbywa się obieg tlenu w cyklu zamkniętym. Główne ilości tlenu występują w przyrodzie w postaci związanej. Na przykład woda zawiera ok. 89% tlenu, piasek - 53%, a organizm ludzki ok. 65%. Tlen w stanie czystym występuje w postaci cząsteczek dwuatomowych O2 oraz trójatomowych - ozonu O3 (patrz też: dziura ozonowa). Szczególną jego odmianą jest niedawno odkryty czerwony tlen o wzorze O4.

Tlen w postaci ciekłej jest paramagnetykiem i charakteryzuje się niebieską barwą.

Tlen wchodzi w skład wielu ważnych związków chemicznych: tlenków (w szczególności wody oraz dwutlenku węgla), nadtlenków (w szczególności nadtlenku wodoru), kwasów tlenowych, zasad i wielu związków organicznych.

Nazwa "tlen" wywodzi się od słowa "tlić" i została nadana przez Jana Oczapowskiego. Wcześniejsza polska nazwa "kwasoród" wywodziła się od łac. oxygenium (gr. oksy - kwaśny, gennao - rodzę), nadał ją Jędrzej Śniadecki. Podobna nazwa istnieje w języku rosyjskim - Кислород.

Tlen został odkryty przez Carla Sheele, choć powszechnie mylnie uważa się, że dokonał tego Joseph Priestley, ponieważ z powodu zaniedbań praca Carla Scheele została wydana po 28 latach. Nazwę oxygen nadał mu natomiast Antoine Lavoisier. Skroplenie tlenu zostało dokonane po raz pierwszy przez profesorów UJ w Krakowie Zygmunta Wróblewskiego (polski chemik) i Karola Olszewskiego (polski fizyk i chemik) 5 kwietnia 1883 roku.

[ W przyrodzie

Zwierzęta wykorzystują go w procesie glikolizy w celu otrzymania energii

C6H12O6 + O2 → CO2 + H2O + ATP

[ Otrzymywanie w warunkach laboratoryjnych

• poprzez podgrzewanie nadmanganianu potasu w temp. pow. 230°C:

2KMnO4 → K2MnO4 + MnO2 + O2↑

• poprzez termiczny rozkład azotanu(V) potasu w temp. powyżej 400°C, ale nie większej niż 440°C:

2KNO3 → 2KNO2 + O2↑

• poprzez ogrzewanie tlenku rtęci(II):

2HgO → 2Hg + O2↑

• poprzez rozkład wodnego roztworu nadtlenku wodoru (wody utlenionej lub perhydrolu) pod wpływem katalizatora, np. dwutlenku manganu:

2H2O2 -MnO2-> 2H2O + O2↑

• w wyniku elektrolizy wody

[ Zobacz też

• Tlen singletowy
• Czerwony tlen

To jest tylko zalążek artykułu związanego z chemią. Jeśli możesz, rozbuduj go.