Sztuka_grecka_wieków_ciemnych
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
Sztuka grecka wieków ciemnych obejmuje okres od upadku kultury mykeńskiej (ok. 1200 p.n.e.) do rozkwitu cywilizacji greckiej w VIII wieku p.n.e.. Tradycyjna nazwa "wieki ciemne" powstała ze względu na małą ilość źródeł archeologicznych z tego okresu i w efekcie trudności w odtworzeniu jego dziejów.
Badacze najczęściej termin "wieków ciemnych" w sztuce odnoszą do dwóch okresów:
Czasem sztuka wieków ciemnych jest włączana do sztuki okresu archaicznego i traktowana jako jeden z jej podokresów.
W wiekach ciemnych dochodzi do obniżenia poziomu życia i odejścia od wcześniejszych osiągnięć (np. znajomości pisma). Upadały warsztaty złotnicze i snycerskie. Znaleziska są bardzo skromne, głównie ceramika.
Spis treści |
Archtektura
Brak jest architektury monumentalnej, jaka powstawała w okresie egejskim (np. cytadela w Mykenach). Znane są jedynie pozostałości po dość skromnych budowlach. Przykładem typowej wioski z tego okresu jest Karfi (Karphi) na Krecie, założona w XII wieku p.n.e. Osada ma zwartą zabudowę, brukowane ulice oraz pozostałości po budynku, interpretowanym jako megaron pałacowy. Odkryt także okręg kultowy w formie dziedzińca otoczonego murem. Około IX wieku p.n.e. powstała Smyrna (dzisiejszy Izmir), w której zachowały się ślady po owalnej budowli mieszkalnej o wymiarach 3x5 m - jednym z pierwszych domów, których stan pozwolił na rekonstrukcję.
Pozostałości większej budowli znaleziono w Lefkandi na Eubei (1 połowa X wieku p.n.e.). Ma ona wymiary 10x47 m i wzniesiona była na planie prostokąta zakończonego apsydą, posiadała anty, wewnętrzną kolumnadę oraz zewnętrzne podpory. W środku budowli odkryto trzy bogato wyposażone groby, a w obok budynku całe cmentarzysko. Być może budowla pierwotnie była pałacem, a później została przekształcona w heroon.
Rzeźba
Rozwijała się drobna rzeźba terakotowa i brązowa. Z terakoty wykonywano głównie figurki kobiece oraz postacie ubrane, a z brązu posążki nagich mężczyzn. W Karfi odkryto figurki z XI wieku p.n.e. tzw. boginie błogosławiące, podobne do egejskich bogiń. Do zabytków tego okresu należy także zaliczyć terakotowego jelenia z Keramejkos oraz centaura z Lefkandi.
Ceramika
Ceramika jest tą dziedziną twórczości wieków ciemnych, z której zachowało się najwięcej zabytków, co umożliwia śledzenie rozwoju i zmian stylistycznych wyrobów.
W okresie submykeńskim widoczne są jeszcze wpływy mykeńskie. Typowe naczynia tego czasu to naczynia strzemionowe, amfory, lekyty i czary. Jakość naczyń była niższa niż w późniejszym okresie, a dekoracja mniej precyzyjna.
Styl protogeometryczny pojawił się w IX wieku p.n.e. w Attyce. Jego nazwa wskazuje na silne związki z kolejnym stylem - geometrycznym. Zarówno dla okresu protogeometrycznego, jak i geometrycznego właśnie, chrakterystyczne są zdobienia za pomocą figur geometrycznych i znaków takich, jak koła, linie, spirale, meandry, krzyże itp. Zanikły naczynia strzemionowe, a obok wcześniejszych typów naczyń popularne stały się oinochoe, hydrie i kubki.
Bibliografia
- E. Papuci-Władyka, Sztuka starożytnej Grecji, Warszawa, Kraków: Wydawnictwo PWN, 2001, ISBN 83-01-13525-5.
Literatura dodatkowa
- K. Lewartowski, A. Ulanowska, Archeologia egejska. Grecja od epoki paleolitu po wczesną epokę żelaza, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 1999.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcie bogiń z Karfi
- Zdjęcie centaura z Lefkandi
- (en) Plan i opis budynku z Lefkandi
- (en) Dark Ages to Geometric Period
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1