Sudan
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
Sudan – największe państwo afrykańskie, położone w północno-wschodniej Afryce nad Morzem Czerwonym.
| جمهورية السودان | |||||
| |||||
| Język urzędowy | arabski | ||||
| Stolica | Chartum | ||||
| Ustrój polityczny | republika autorytarna | ||||
| Głowa państwa | prezydentOmar al-Baszir | ||||
| Szef rządu | prezydentOmar al-Baszir | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 10. na świecie2 505 810 km²5% | ||||
| Liczba ludności • całkowita (I 2007) • gęstość zaludnienia | 30. na świecie41 835 00016,7 osób/km² | ||||
| Niepodległość | od Egiptu i Wielkiej Brytanii1 stycznia 1956 | ||||
| Jednostka monetarna | dinar sudański (SDD) | ||||
| Strefa czasowa | UTC +2 | ||||
| Hymn państwowy | Nahnu Djundulla Djundulwatan | ||||
| Kod ISO 3166 | SD | ||||
| Domena internetowa | .sd | ||||
| Kod samochodowy | SUD | ||||
| Kod telefoniczny | +249 | ||||
Spis treści |
Długość granic lądowych: 7687 km
- Egipt 1273 km
- Erytrea 605 km
- Etiopia 1606 km
- Kenia 232 km
- Uganda 435 km
- Demokratyczna Republika Konga 628 km
- Republika Środkowoafrykańska 1165 km
- Czad 1360 km
- Libia 383 km
Długość wybrzeża: 853 kmNajniższy punkt: Morze Czerwone 0 m n.p.m.Najwyższy punkt: Kinyeti 3187 m n.p.m.Grupy etniczne: Murzyni 52%, Arabowie 39%, Bedża 6%, inni 3%Religie: sunnici 70% (w centrum i na północy kraju), animiści 25%, chrześcijanie 5% (głównie na południu i w Chartumie)Języki: arabski (urzędowy), nubijski, Ta Bedawie, języki nilotyckie, języki nilo-hamityckie, języki sudańskie, angielskiPodział administracyjny: 26 wilajetówPKB: 2100 USD na mieszkańca (szacunek za 2005 rok)
[ Sytuacja politycznaKrajem rządzą arabscy islamiści, którzy zwalczają chrześcijan i animistów. Południowa część kraju, Sudan Południowy, jest zniszczona 20 latami walk i po podpisaniu w 2005 roku porozumienia pokojowego, kontrolowana przez Sudańską Ludową Armię Wyzwolenia. W grudniu po wmieszaniu się w sprawy sąsiedniego Czadu, Sudan rozpoczął konflikt zbrojny ze swym sąsiadem.
[ HistoriaNa terytorium dzisiejszego Sudanu istniała jedna z najstarszych kultur w Afryce - państwo Kusz ze stolicą w Napata (950 p.n.e. - 300 p.n.e.). W IV wieku p.n.e. zastąpiło je państwo Meroe. W V-VI wieku w Sudanie pojawiło się chrześcijaństwo, zostało jednak później wyparte przez islam. Arabowie utworzyli w Sudanie dwa sułtanaty: Fung na wschodzie i Darfur na zachodzie. W XVI wieku znalazły się one pod dominacją osmańską. W XIX wieku kontrolę nad Sudanem sprawowali Egipcjanie, którzy swoim wicekrólem w Sudanie wyznaczyli brytyjskiego generała Charlesa Gordona.
Gdy w roku 1882 w Egipcie pojawili się Brytyjczycy bardzo szybko zainteresowali się też Sudanem. Ich postępy w tym kraju przyhamowało znacząco powstanie mahdystów (1881-1885). Po jego stłumieniu i politycznym konflikcie z Francją Sudan stał się kondominium brytyjsko-egipskim. Egipcjanie utworzyli królestwo Sudanu ,a wtedy każdy władca Egiptu był za razem królem Sudanu. W roku 1948 kraj uzyskał autonomię, a pierwszego dnia 1956 roku niepodległość. Błyskawicznie doszło do konfliktu między zamieszkującą północną część kraju ludnością arabską i żyjącymi na południu ludami murzyńskimi. Na rasowe podłoże konfliktu nakłada się również religijne, gdyż Arabowie są prawie wyłącznie muzułmanami, a Murzyni to w dużej mierze chrześcijanie i animiści.
Pierwsza wojna domowa skończyła się w 1972 przyznaniem południu autonomii. Jednak 11 lat potem jej ograniczanie spowodowało wybuch nowej wojny, w której według szacunków zginęło ponad 2 miliony ludzi. Wojnę zakończyło dopiero nadanie 9 stycznia 2005 autonomii Sudanowi Południowemu wraz z obietnicą przeprowadzenia tam w 2011 referendum niepodległościowego.
Od 23 grudnia 2005 Sudan jest w stanie wojny z Czadem. Przyczyną wybuchu wojny było, według rządu w Ndżamenie, wspieranie czadyjskich rebeliantów przez rząd Sudanu. Rebelianci napadli na przygraniczne, czadyjskie miasto Adre, zabijając około 100 ludzi. Ponadto Czad oskarża sudańską milicję o napadanie na terytorium Czadu, rabowanie i palenie wsi.
[ GospodarkaSudan jest jednym z najbiedniejszych krajów świata, mimo iż wzrost gospodarczy w 2005 wyniósł 7%.
Podstawą gospodarki jest rolnictwo które, zatrudnia 80% siły roboczej i wytwarza 39% PKB. Uprawia się sorgo, pszenicę, bawełnę, len, sezam i orzeszki ziemne. Hodowla zwierząt, głównie wielbłądów też jest ważnym ogniwem.
Nieliczny przemysł kocentruje się na przetwórstwie spożywczym i innych rodzajach przemysłu lekkiego. Uważa się że Sudan ma duże zasoby naturalne, ale nigdy nie zostały one zbadane, więc potencjał kraju w tej dziedzinie jest nieznany. Niewielkie ilości azbestu, chromu i miki są eksploatowane komercyjnie.
W latach siedemdziesiątych odkryto złoża ropy naftowej. W 1999 rozpoczął się eksport tego surowca, co sprawiło, że kraj po raz pierwszy od uzyskania niepodległosći miał dodatni bilans handlowy
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.[ Podział administracyjnySudan jest podzielony na 26 stanów (wilajetów) i 133 dystrykty. Stany to:
- Niewolnictwo w Sudanie Aorta Magazine
Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zambia • Zimbabwe
Terytoria zależneBrytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Majotta • Reunion • Święta Helena
Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowejSahara Zachodnia • Somaliland
Integralne części państw położonych poza AfrykąCeuta (część Hiszpanii) • Isla de Alborán (część Hiszpanii) • Isla del Perejil (część Hiszpanii) • Islas Chafarinas (część Hiszpanii) • Madera (część Portugalii) • Melilla (część Hiszpanii) • Peñón de Alhucemas (część Hiszpanii) • Peñón de Vélez de la Gomera (część Hiszpanii) • Sokotra (część Jemenu) • Wyspy Kanaryjskie (część Hiszpanii) • Wyspy Rozproszone (część Francuskich Terytoriów Południowych i Antarktycznych) • Wyspy Selvagens (część Portugalii)
Algieria • Arabia Saudyjska • Autonomia Palestyńska • Bahrajn • Dżibuti • Egipt • Irak • Jemen • Jordania • Katar • Komory • Kuwejt • Liban • Maroko • Mauretania • Oman • Somalia • Sudan • Syria • Tunezja • Zjednoczone Emiraty Arabskie
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1