Sód - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Sód

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Dane podstawoweWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe daneNajbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

Na - Mg
 LiNaK    
Nazwa, symbol, l.a.*Sód, Na, 11
Własności metalicznemetal alkaliczny
Grupa, okres, blok1 (IA), 3, s
Gęstość, twardość968 kg/m3, 0,5
Kolorsrebrzystobiały
Masa atomowa22,989770 u
Promień atomowy (obl.)180 (190) pm
Promień kowalencyjny154 pm
Promień van der Waalsa227 pm
Konfiguracja elektronowa[Ne]3s1
e- na poziom energetyczny2, 8, 1
Stopień utlenienia1
Własności kwasowe tlenkówsilnie zasadowe
Struktura krystalicznaregularnaprzestrzenniecentrowana
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia370,87 K(97,72 °C)
Temperatura wrzenia1156 K(883°C)
Objętość molowa23,78×10-6 m3/mol
Ciepło parowania96,96 kJ/mol
Ciepło topnienia2,598 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej1,43×10-5 Pa(1234 K)
Prędkość dźwięku3200 m/s(293,15 K)
Elektroujemność0,93 (Pauling)1,01 (Allred)
Ciepło właściwe1230 J/(kg*K)
Przewodność właściwa21×106 S/m
Przewodność cieplna141 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny495,8 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny4562 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny6910,3 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny9543 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny13354 kJ/mol
VI Potencjał jonizacyjny16613 kJ/mol
VII Potencjał jonizacyjny20117 kJ/mol
VIII Potencjał jonizacyjny25496 kJ/mol
IX Potencjał jonizacyjny28932 kJ/mol
X Potencjał jonizacyjny141362 kJ/mol
izotopwyst.o.p.r.s.r.e.r.MeVp.r.
22Na{syn.}2,602 latw.e.2,84222Ne
23Na100%stabilny izotop z 12 neutronami
24Na{syn.}14,97 godzβ- 24Mg
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu,w.e.=wychwyt elektronu
Kawałek sodu w nafcie

Sód (Na, łac. natrium) - pierwiastek chemiczny, z grupy metali alkalicznych w układzie okresowym.

Jedynym trwałym izotopem tego pierwiastka jest 23Na. Izotop 22Na emituje pozytony, które w wyniku anihilacji z elektronami znajdującymi się na powłokach atomowych daje energię promieniowania γ 511 keV, co odpowiada masie spoczynkowej elektronu. Dzięki temu 22Na znalazł zastosowanie w badaniach wykorzystujących techniki jądrowe.

Występuje w górnych warstwach skorupy Ziemskiej w ilościach 2,30% głównie w postaci jonów Na+ w oceanach oraz minerałów - plagioklazów i innych skalenii, m .in. saletry chilijskiej.

Sód był uznawany za pierwiastek przez niektórych alchemików i pogląd ten przeszedł do nowożytnej chemii, mimo że nie istniały bezpośrednie dowody na jego pierwiastkowość. W 1807 r. Sir Humphry Davy otrzymał po raz pierwszy czysty sód przez elektrolizę sody kaustycznej i dowiódł analitycznie, że jest to pierwiastek.

Do kónca XIX wieku był produkowany przez prażenie ze sobą węglanu sodu z węglem w temp. ok. 1100°C:

Na2CO3(stopiony) + 2C → 3CO↑ + 2Na(opary)

Czysty sód jest srebrzystym, dość miękkim, kowalnym metalem, z którego można łatwo wykonywać cienkie druty i kroić go zwykłym nożem na małe fragmenty. W handlu jest dostępny w formie dużych bloków lub grubych prętów posiadających nalot tlenku sodu, które umieszcza się w słojach z olejem mineralnym lub w próżniowych opakowaniach.

Sód jest bardzo reaktywnym pierwiastkiem. Reaguje dość gwałtownie z wodą, w wyniku czego powstaje wodorotlenek sodu i gazowy wodór. Jak większość litowców sód należy trzymać w nafcie. Włożony do czystego tlenu natychmiast zapala się tworząc nadtlenek sodu (Na2O2) z niewielkimi domieszkami tlenku. Przy dużych ilościach sodu reakcja z wodą (jak i z kwasami) może powodować wybuch. Sód w kontakcie z powietrzem nie zapala się, ale dość szybko jego powierzchnia ulega pasywacji w wyniku pokrywania się szarym nalotem tlenku sodu. W czystej postaci jest stosowany jako bardzo skuteczny środek suszący rozpuszczalniki organiczne oraz jako substrat wielu reakcji chemicznych m.in. kondensacji Wurtza.

Ważne związki sodu to tlenek sodu, wodorotlenek sodu, będący bardzo silną zasadą oraz wiele soli. Mydło jest solą sodową kwasów tłuszczowych. Prawie wszystkie sole sodu są rozpuszczalne w wodzie.

Jony sodu są głównym kationem zewnątrzkomórkowym i są konieczne do utrzymania potencjału czynnościowego błon komórkowych. Sód odgrywa pewną rolę w patogenezie nadciśnienia i niewydolności krążenia.

Kationy Na+ należą do V grupy kationów i barwią płomień na intensywny kolor żółty.