Rtęć - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Rtęć

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe daneNajbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

AuHgTl
CdHgUub 
Nazwa, symbol, l.a.*Rtęć, Hg, 80
Własności metalicznemetal przejściowy
Grupa, okres, blok12 (IIB), 6, d
Gęstość, twardość13579,04 kg/m3, 1,5
Kolorsrebrzystobiały
Masa atomowa200,59 u
Promień atomowy (obl.)150 (171) pm
Promień kowalencyjny149 pm
Promień van der Waalsa155 pm
Konfiguracja elektronowa[Xe]4f145d106s2
e- na poziom energetyczny2, 8, 18, 32, 18, 2
Stopień utlenienia2, 1
Własności kwasowe tlenkówśrednio zasadowe
Struktura krystalicznatrójskośna
Stan skupieniaciekły
Temperatura topnienia234,32 K (-38,78 °C)
Temperatura wrzenia629,88 K (356,73°C)
Objętość molowa14,09×10-6 m3/mol
Ciepło parowania59,229 kJ/mol
Ciepło topnienia2,295 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej2×10-4 Pa (234 K)
Prędkość dźwięku1407 m/s (293,15K)
Elektroujemność2,00 (Pauling)1,44 (Allred)
Ciepło właściwe140 J/(kg*K)
Przewodność właściwa1,04×106 S/m
Przewodność cieplna8,34 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny1007,1 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1810 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny3300 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny4400 kJ/mol
izotopwyst.o.p.r.s.r.e.r.MeVp.r.
194Hg{syn.}444 latw.e.0,040194Au
196Hg0,15%stabilny izotop z 116 neutronami
198Hg9,97%stabilny izotop z 118 neutronami
199Hg16,87%stabilny izotop z 119 neutronami
200Hg23,1%stabilny izotop z 120 neutronami
201Hg13,18%stabilny izotop z 121 neutronami
202Hg29,86%stabilny izotop z 122 neutronami
203Hg{syn.}46,6 dniβ-0,492203Tl
204Hg6,87%stabilny izotop z 124 neutronami
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu,w.e.=wychwyt elektronu
Płynna rtęć w szklanym pojemniku

Rtęć (Hg, łac. hydrargyrum, z gr. ὑδράργυρος hydrargyros) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Rtęć jest jedynym metalem występującym w warunkach normalnych w stanie ciekłym.

Rtęć występuje w skorupie ziemskiej w ilości 0,05 ppm.

Najważniejszymi minerałami rtęci są:

Spis treści
//

[ Własności

Rozpuszcza metale, tworząc amalgamaty (z wyjątkiem żelaza, platyny, wolframu i molibdenu). Wykazuje dużą lotność – w temperaturze 20°C w powietrzu znajduje się 14 mg Hg na m3 w stanie równowagi dynamicznej. Dawka progowa rtęci, czyli stężenie uważane za bezpieczne wynosi 0,05 mg Hg na m3 powietrza, dlatego rozlana rtęć stanowi potencjalne niebezpieczeństwo zatrucia.

Kationy rtęci Hg2+ oraz Hg22+ różnią się właściwościami. Kation Hg22+ należy do I grupy kationów, natomiast Hg2+ do II.

[ Otrzymywanie

Rtęć można uzyskać poprzez ogrzewanie w wysokiej temperaturze tlenku rtęci(II):

2HgO → 2Hg + O2↑

[ Zastosowanie w formie czystej

Dzięki swoim właściwościom znalazła zastosowanie do wypełniania termometrów, barometrów, manometrów, pomp próżniowych, itp. Duże ilości rtęci zużywane są do wydobywania złota i srebra, oraz do elektrolizy litowców i produkcji materiałów wybuchowych.

Oprócz tego jest stosowana:

  • do produkcji farb okrętowych
  • w medycynie i przemyśle farmaceutycznym
  • jest używana do ekstrakcji złota i srebra
  • do wykonywania plomb dentystycznych

[ Związki rtęci

Wiele związków rtęci ma szerokie zastosowanie:

Alkaliczny roztwór jodortęcianu potasu K2[HgI4] – odczynnik Nesslera – używany jest do wykrywania amoniaku. Piorunian rtęci Hg(CNO)2 ma zastosowanie do wyrobu spłonek i detonatorów.

[ Działanie biologiczne

Rtęć i większość jej związków jest silnie toksyczna i stanowi częste zanieczyszczenie środowiska. Jeżeli dostanie się do środowiska wodnego, mikroorganizmy metylują ją i w ten sposób powstaje związek metaloorganicznydimetylortęć. Jest on rozpuszczalny w tłuszczach, a zarazem bardzo toksyczny i trwały – jest to główna postać rtęci, która dostaje i kumuluje się w żywych organizmach. W starożytności rtęci używano do produkcji luster. W związku z tym wielu ludzi chorowało.

Rtęć w środowisku w postaci dimetylortęci była przyczyną kilku przypadków masowego skażenia środowiska. Zatrucie rtęcią (rtęcica) powoduje głównie polineuropatie i encefalopatię.