Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Islandia to państwo położone na wyspie pochodzenia wulkanicznego o tej samej nazwie. Powierzchnia Islandii wynosi 103 tys. km², a liczba ludności nie sięga 300 tysięcy. Najwyższy szczyt Islandii to Hvannadalshnukur (2119 m n.p.m.). 11% powierzchni wyspy zajmują lodowce, w tym Vatnajökull – największy lodowiec Europy (8400 km²). Islandię dzieli od brzegów Norwegii 950 km, a od brzegów Grenlandii tylko 400. Jest w przeważającej części płaskowyżem.

Spis treści 1 Geologia 1.1 Trzeciorzęd 1.2 Czwartorzęd 2 Otoczenie wyspy 2.1 Wyspy 2.2 Zatoki 2.3 Fjordy 3 Kraj ognia i lodu 3.1 Wulkany na Islandii 4 Klimat 5 Flora Islandii 5.1 Islandzkie półpustynie 5.2 Roślinność drzewiasta 5.3 Roślinność łąkowa i tundrowa 6 Fauna Islandii 7 Zmiany naturalne i antropopresja 7.1 Trzeciorzęd 7.2 Czwartorzęd 7.3 Czasy historyczne 8 Linki zewnętrzne

//

[ Geologia

Islandia jest wyspą zbudowaną z trzeciorzędowych i czwartorzędowych skał wulkanicznych. Starsze skały na Islandii nie występują, poza nielicznymi okruchami granitów przyniesionymi na krach ze Spitsbergenu. W północnej i zachodniej części Islandia zbudowana jest z tufu wulkanicznego i trachitów, w części wschodniej i południowej z bazaltów. Na północy i zachodzie linia brzegowa tworzy liczne i głębokie fiordy. Całe wnętrze wyspy ma charakter pustynny, który nadają mu rozległe połacie pokryte piaskami, lawą i polami lodowymi. Islandia jest jednym z najbardziej wulkanicznych krajów świata. Pola lawy zajmują przeszło 12 000 km².

Trzeciorzęd

Początek trzeciorzędu był burzliwym okresem dziejów Islandii. Orogeneza alpejska wywołała zmiany tektoniczne w obrębie Atlantyku i pobudziła aktywność wulkaniczną tego obszaru. Wielokrotne wylewy wulkaniczne doprowadziły do utworzenia wielowarstwowego pomostu łączącego Europę z Ameryką. Pod koniec trzeciorzędu, gdy aktywność wulkanów osłabła, nastąpił okres stopniowego zagłębiania się pomostu i jego bardziej lub mniej gwałtownej erozji. Wówczas to pomost rozpadł się, pozostawiając po sobie ślady, takie jak Islandia.

Czwartorzęd

W okresie czwartorzędu aktywność tektoniczna znów się nasiliła, a lawa ponownie wylała się na powierzchnię Islandii, przykrywając skały trzeciorzędowe. Aktywności wulkanicznej towarzyszyły trzęsienia ziemi.

[ Otoczenie wyspy

Wyspę otaczają płytkie morza szelfowe, a cokół, na którym jest położona, łączy ją z Wielką Brytanią, Wyspami Owczymi i Grenlandią.

Wyspy

• Islandia, wyspa
• Heimaey
• Kolbeinsey
• Geirfugladrangu
• Grimsey
• Flatey
• Surtsey

Zatoki

• Zatoka Faxa

Fjordy

• Húnaflói
• Skagarfjördhur
• Eyjafjöyrdhur
• Skjálfandi
• Axafjördhur
• Thistilfjördhur
• Bakkaflói
• Vopnafjördhur
• Herdasflói
• Hornafjördhur
• Ingólfshöfdi
• Breidhafjördhur
• Arnafjördhur
• Ísafjardhardúp

[ Kraj ognia i lodu

Islandia zawdzięcza swą nazwę faktowi, że duża jej część pokryta jest wiecznym lodem, który od razu rzucił się w oczy odkrywcom wyspy. Nie należy jednak zapominać, że Islandia to również wyspa ognia, której olbrzymie połacie pokryte są utworami wulkanicznymi, o różnym wieku, czasem zupełnie współczesnymi.

Wulkany na Islandii

Położona na "gorącym punkcie" Grzbietu Śródatlantyckiego ma wiele (ok. 100) również czynnych, wulkanów. Największy z nich to Askja. Jego wybuch w 1875 spowodował deszcz popiołu w Sztokholmie. W 1783 roku wulkan Laki, wyrzucił pokrył lawą przeszło 500 km². Najaktywniejszym islandzkim wulkanem jest Hekla (l447 m n.p.m.), najwyższym Hvannadalshnukur (2119 m n.p.m.). Wskutek wybuchu Laki w 1783 roku zginęła olbrzymia liczba zwierząt hodowlanych, co spowodowało klęskę głodu, ta zaś pociągnęła za sobą śmierć 9500 osób (20% ówczesnej ludności wyspy). Trzęsienia ziemi są częste i nieraz w skutkach bardzo groźne, podobnie jak wybuchy wulkanów. Bardzo liczne i związane z wulkanami są gorące źródła, często wykorzystywane do celów gospodarczych. Jednym z nich jest Wielki Gejzer.

[ Klimat

Na wyspie panuje klimat morski z dużą ilością opadów, który ongiś sprzyjał gromadzeniu się lodu, tym bardziej, że wpływy Golfsztromu były nieznaczne, zwłaszcza w epoce lodowej. Obecnie klimat jest stosunkowo ciepły, zwłaszcza na wybrzeżu południowym i zachodnim, gdzie np. Vestmannaeyjar ma przeciętną stycznia +1 °C. Golfsztrom, ciepły prąd zatokowy, opływa Islandię zgodnie z ruchem wskazówek zegara, przynosząc masy ciepłego powietrza. Ten dobroczynny wpływ niszczy zimny prąd z północy. Północne krańce Islandii dotykają koła podbiegunowego, a od Grenlandii dzieli ją niespełna 400 km. Zimą można obserwować zorze polarne. Lato charakteryzuje się długim dniem, dodatkowo rozjaśnianym światłem słońca odbitego od wiecznych śniegów.

[ Flora Islandii

Flora Islandii jest uboga i choć to wyspa, nie obfituje w gatunki endemiczne. Z 344 gatunków naturalnie występujących tam roślin, 339 spotyka się w innych krajach Skandynawii, zwłaszcza w Norwegii. Jedna z najpiękniejszych "oaz" roślinnych Islandii znajduje się na północ od jeziora Hvitarvatn, u podnóża lodowca Langjökull, na wysokości ok. 450 m n.p.m., i otoczona jest żwirowymi półpustyniami.

Islandzkie półpustynie

Przedpola lodowców islandzkich to prawie pozbawione życia organicznego piaskowo-żwirowe moreny, pustynie powstałe w miejscach, które opuścił lodowiec. W dolinach wyżłobionych przez spływające wody z lodowca gdzieniegdzie spotkać można zagłębienia z wodą stojącą, w której zaczynają się rozwijać glony – jeden z pierwszych etapów sukcesji. W odległości kilkuset metrów od czoła lodowca, a także na zboczach moren, rośnie roślinność pionierska: porosty naskalne, mchy, szczawiór, rogownice i wełnianka.

Roślinność drzewiasta

Roślinność drzewiasta Islandii jest uboga, tworzą ją głównie zarośla brzozy (Betula odorata), jarzębiny (Sorbus aucuparia), wierzby (formy krzaczaste), jałowca. Prawdziwe lasy tworzy tylko brzoza, ewentualnie z domieszką jarzębiny i wierzby. Lasy islandzkie charakteryzują się bogatym runem i stosunkowo urozmaiconą fauną. Największe lasy brzozowe spotyka się na wybrzeżu, w okolicach Akureyri.

Roślinność łąkowa i tundrowa

Najczęstszymi formacjami roślinnymi Islandii są łąki i tundra. Wiele z gatunków występujących tam roślin naczyniowych spotyka się również w górach Europy środkowej, jak choćby dębik ośmiopłatkowy (Dryas octopetala), lepnica bezłodygowa (Silene acaulis), arcydzięgiel litwor (Archangelica officinalis), róża alpejska (Rosa spinosissima). Do pospolitych roślin islandzkich należą: wrzos, czarna jagoda, żurawina, borówka brusznica, krzaczaste gatunki wierzby i brzozy.

[ Fauna Islandii

Fauna Islandii należy do krainy subarktycznej królestwa palearktycznego. Fauna lądowa Islandii jest jeszcze uboższa niż świat roślinny tej wyspy. W stanie dzikim żyją na niej – nie licząc zwierząt zawleczonych lub umyślnie sprowadzonych przez człowieka – tylko 3 gatunki ssaków: niedźwiedź polarny (zimą, gdy dzięki krom dociera do wyspy), lis polarny i gryzonie (mysz, szczur). W 1770 roku sprowadzono na wyspę renifery, które jednak okazały się trudne w hodowli i zdziczały. Ongiś na Islandii żyły żaby, które wyginęły jednak w pierwszej połowie XIX wieku. Z bezkręgowców należy wymienić ślimaki (błotniarki, zatoczek), a także różne owady (w tym komary) i pająki. Najbardziej urozmaiconą grupę stanowią na wyspie ptaki, występujące tu w liczbie ok. 100 gatunków. Około połowy gatunków stanowią ptaki wodne: mewy, alki, nury i inne, gnieżdżące się na ptasich skałach na południu wyspy. Mieszkańcy udomowili też kaczki edredony, które dostarczają puchu i mięsa.

[ Zmiany naturalne i antropopresja

Trzeciorzęd

W trzeciorzędzie Islandię porastały bujne lasy liściaste z jesionem, dębem, lipą, bukiem i in. Ich zwęglone szczątki tworzą obecnie pokłady węgla brunatnego o niewielkiej jednak miąższości.

Czwartorzęd

W czwartorzędzie powstały na Islandii, w zagłębieniach ukształtowanych przez wody topniejących lodowców, liczne pokłady torfu, których miąższość nie przekracza jednak 3-4 metrów.

Czasy historyczne

W 872 roku na Islandię przybyło ok. 900 rodów norweskich i od tego czasu można mówić o wpływie człowieka na przyrodę Islandii. Miejsce lądowania wybierano wyrzucając do wody zabrane sprzed norweskich domostw pale z wizerunkami bogów; poszczególne rody osiedlały się w miejscu, w którym wyrzuciła je woda. Zupełnie pusta wyspa dawała znakomite możliwości dla osiedleńców. Każdy kmieć wyznaczał powierzchnię swego majątku wędrując z zapaloną pochodnią, dopóki nie zgasła. Pierwotnie porastały Islandię bujne lasy brzozowe, o czym świadczą stare kroniki z XI i XIV wieku. Wycinka drzew na opał i budowę łodzi spowodowała wyniszczenie lasów i nieodwracalne zmiany w środowisku.

[ Linki zewnętrzne

• po polsku
  • Zdjęcia: Islandia: pola lodowcowe