Platyna - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Platyna

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe daneNajbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

Ir - Pt - Au
PdPtDs    
Nazwa, symbol, l.a.*Platyna, Pt, 78
Własności metalicznemetal przejściowy
Grupa, okres, blok10 (VIIIB), 6, d
Gęstość, twardość21090 kg/m3, 3,5
Kolorsrebrzystobiały
Masa atomowa195,078 u
Promień atomowy (obl.)135 (177) pm
Promień kowalencyjny128 pm
Promień van der Waalsa175 pm
Konfiguracja elektronowa[Xe]4f145d96s1
e- na poziom energetyczny2, 8, 18, 32, 17, 1
Stopień utlenienia2, 4
Własności kwasowe tlenkówśrednio zasadowe
Struktura krystalicznaregularna ścienniecentrowana
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia2041 K (1768 °C)
Temperatura wrzenia4098 K (3825°C)
Objętość molowa9,09×10-6 m3/mol
Ciepło parowania510 kJ/mol
Ciepło topnienia19,6 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej0,0312 Pa (2045 K)
Prędkość dźwięku2680 m/s (293,15K)
Elektroujemność2,28(Pauling)1,44 (Allred)
Ciepło właściwe130 J/(kg*K)
Przewodność właściwa9,66×106 S/m
Przewodność cieplna71,6 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny870 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1791 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny2800 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny3900 kJ/mol
izotopwyst.o.p.r.s.r.e.r.MeVp.r.
190Pt0,01%6,5×1011 latα3,249186Os
192Pt0,79%stabilny izotop z 114 neutronami
193Pt{syn.}50 latw.e.0,057193Ir
194Pt32,9%stabilny izotop z 116 neutronami
195Pt33,8%stabilny izotop z 117 neutronami
196Pt25,3%stabilny izotop z 118 neutronami
198Pt7,2%stabilny izotop z 120 neutronami
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu,w.e.=wychwyt elektronu

Platyna (Pt, łac. platinum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od hiszpańskiego słowa platina, zdrobnienia słowa oznaczającego srebro.

Platyna posiada 36 izotopów z zakresu mas 172-201. W naturalnym składzie izotopowym występują izotopy 190, 192, 194, 195, 196 i 198, z których 194, 195, 196 i 198 są trwałe i stanowią główną część składu.

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach 0,001 ppm, w postaci rudy oraz jako zanieczyszczenie rud niklu i miedzi.

Pierwiastek ten był znany w Ameryce jeszcze w czasach prekolumbijskich. Do Europy został sprowadzony w 1750 roku przez Hiszpanów, którzy sądzili, że jest to tylko odmiana srebra.

Najważniejsze związki platyny to kwas heksachloroplatynowy, chlorek platyny i wywodzące się z tych związków kompleksy metaloorganiczne, które są masowo wykorzystywane jako katalizatory wielu przemysłowo stosowanych reakcji chemicznych.

Znaczenie biologiczne: brak. Nietoksyczny i nierakotwórczy. Niektóre jego związki (fluorek platyny i pochodne) są wykorzystywane w chemioterapii do zwalczania niektórych rodzajów raka.

W postaci czystej jest to srebrzystobiały metal, kowalny i łatwo ciągliwy. Zaliczany do metali szlachetnych nie reaguje z wodą, powietrzem, większością kwasów i zasad. Reaguje tylko z wodą królewską, fluorowodorem i innymi tzw. superkwasami.

Używany jest w jubilerstwie, produkuje się z niego elementy urządzeń pomiarowych (np. jest składnikiem elektrod II rodzaju, m.in. w pH-metrach i w ogniwach paliwowych). Z platyny wykonuje się także rezystory stosowane do pomiaru temperatury (np. standardowe 100-omowe, tzw. Pt-100) ze względu na ich stabilność. Ze stopów platyny wykonuje się także niektóre typy termopar.

Ciekawostki

  • Samorodki platyny jako bezużyteczne były w przeszłości wyrzucane lub używane do budowy domów.
  • Platyna aż do XIX wieku służyła prawie wyłącznie kryminalistom do wykonywania fałszywych monet
  • Na początku otrzymywano ją przez rozkład arsenku platyny PtAs2