Pallad (Pd, łac. palladium) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym.

Występowanie

Pallad występuje w skorupie ziemskiej w ilości 6×10-4 ppm głównie jako zanieczyszczenie rud miedzi i cynku. Posiada 25 znanych izotopów z przedziału mas 96-116, z czego trwałe są izotopy 102, 104-106, 108 i 110, tworzące naturalny skład izotopowy tego pierwiastka.

Odkrycie i nazwa

Został odkryty w roku 1803 r. przez Williama Hyde Wollastona, w Londynie. Nazwa pierwiastka pochodzi od greckiej bogini Ateny, którą nazywano również Pallas, co oznacza z greckiego panna. Jako pierwszy polską nazwę "pallad" zaproponował Filip Walter.

Właściwości

Najbardziej przydatnymi związkami palladu są kwas palladowy i tris(trifenylofosfina)pallad(0) (Pd(PPh3)3) oraz ich pochodne metaloorganiczne, które są stosowane dość powszechnie jako katalizatory wielu reakcji chemicznych.

Pallad nie ma istotnego znaczenia biologicznego.

W stanie podstawowym ma on nietypową konfigurację elektronową, jako jedyny pierwiastek z 5 okresu nie posiada elektronów na 5 powłoce elektronowej, ze względu na podwójną promocję.

W postaci czystej jest to lśniący, srebrzysto-szary metal, kowalny i ciągliwy. Nie reaguje z wodą i powietrzem. Rozpuszcza się w silnych kwasach i zasadach. Łatwo absorbuje gazowy wodór, gdyż rozmiary wolnych przestrzeni w jego sieci krystalicznej dobrze odpowiadają wielkości cząsteczek H2. Z tego względu jest stosowany jako tzw. "gąbka wodorowa". To właśnie z powodu absorbujących właściwości palladu wybuchła niegdyś afera z tzw. zimną syntezą jądrową.