Pałac Staszica w Warszawie znajduje się przy ulicy Nowy Świat 72.

Historia

W pobliżu miejsca dzisiejszego pałacu król Polski Zygmunt III Waza zbudował mauzoleum - prawosławną kaplicę grobową nazywaną Kaplicą Moskiewską, gdzie w 1620 pochowano zmarłego w polskiej niewoli cara Wasyla IV Szujskiego i jego brata Dymitra. Król Jan Kazimierz Waza w 1668 oddał tę kaplicę dominikanom obserwantom, którzy posiadali ją do 1808.

Mury zrujnowanego klasztoru nabył w 1818 ksiądz Stanisław Staszic. Pałac został zbudowany w latach 1820-1823 w stylu klasycystycznym według projektu Antonio Corazziego dla Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Równocześnie z pałacem powstała kamienica Nowy Świat 72, będąca jego integralną częścią. 11 maja 1830 Julian Ursyn Niemcewicz odsłonił przed pałacem pomnik Mikołaja Kopernika dłuta Bertela Thorvaldsena.

Po rozwiązaniu Towarzystwa w 1830 roku, w gmachu mieściła się do 1862 Dyrekcja Loterii. W latach 1857-1862 mieściła się tu Akademia Medyko-Chirurgiczna. Później w murach pałacu zostało umieszczone gimnazjum męskie zwane ruskim. W 1890 powzięto decyzję by wraz z internatem I gimnazjum męskiego umieścić w pałacu cerkiew św. Tatiany Rzymianki. Pałac został przebudowany w latach 1892-1893 przez architekta rosyjskiego Michaiła Pokrowskiego w stylu bizantyjsko-ruskim, w nawiązaniu do "rosyjskiej przeszłości" tego miejsca - Kaplicy Moskiewskiej, w której pochowano cara Wasyla Szujskiego, jego brata Dymitra oraz jego żony, wielkiej księżny Katarzyny[1]. W latach 1924-1926 przywrócono pałacowi klasycystyczny wygląd według projektu Mariana Lalewicza. Pałac w okresie międzywojennym był drugą siedzibą Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Kasy Mianowskiego, Państwowego Instytutu Meteorologicznego, Instytutu Francuskiego i Muzeum Archeologicznego, jak również biblioteki Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii. Uszkodzony w 1939, rozbity w 1944, został odbudowany w latach 1946-1950 pod kierunkiem Piotra Biegańskiego. W ramach odbudowy dobudowano część od strony przedłużonej ulicy Świętokrzyskiej, tworząc budynek na planie trapezu. Został przekazany do dyspozycji Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, a później - po jego likwidacji - Polskiej Akademii Nauk. Obecnie Pałac stanowi siedzibę kilku instytutów I Wydziału Akademii oraz archiwum, a od 1981 r. ponownie - również reaktywowanego Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

Przypisy

Literatura

• Marian Lalewicz: "Pałac Staszica" w Warszawie Zarys historyi budowy, przebudowy i odbudowy. W: Towarzystwo Naukowe Warszawskie. Warszawa: Towarzystwo Naukowe Warszawskie, 1932, ss. 34-58. 
• Piotr Biegański: Pałac Staszica - Siedziba Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Nakładem TNW, Warszawa 1951, 172 str.

Zobacz też

• Kaplica Moskiewska

Linki zewnętrzne

• Pałac Staszica na stronie warszawa1939.pl
• Pałac Staszica na Warszawikii