Oddychanie
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
Oddychanie, respiracja (łac. respiratio - oddychanie) - złożony proces biologiczny zachodzący bezustannie w organizmie zwierzęcym lub roślinnym, polegający na dostarczaniu do komórek organizmu gazów niezbędnych do uwolnienia energii użytecznej biologicznie.
Wymiana gazowa u roślin odbywa się poprzez aparaty szparkowe, przetchlinki i korzenie oddechowe.
Większą różnorodnością cechuje się oddychanie zwierząt, które dzieli się na trzy główne etapy:
- oddychanie zewnętrzne na poziomie całego organizmu, polegające na pobieraniu tlenu (w przypadku aerobów) zawartego w powietrzu lub wodzie i wydalaniu dwutlenku węgla poprzez drogi oddechowe (zewnętrzna wymiana gazowa), transport do narządu oddechowego (narządu wymiany gazowej) wprowadzającego tlen do krwi oraz odbierającego z krwi dwutlenek węgla, transport gazów przez krew do tkanek.
- oddychanie wewnętrzne polegające na wymianie gazowej pomiędzy płynami ustrojowymi a komórkami (przekazanie tlenu z krwi do komórek organizmu, odebranie dwutlenku węgla), zachodzi w tkankach ciała.
- oddychanie komórkowe (wewnątrzkomórkowe) - nazywane również utlenianiem biologicznym lub metabolizmem oddechowym - polegające na wykorzystaniu tlenu przez komórki
oraz wydalanie dwutlenku węgla i wody na zewnątrz organizmu.
Ze względu na środowisko życia organizmu rozróżniamy oddychanie tlenowe (tlen pobierany z powietrza lub z wody) i oddychanie beztlenowe (w środowisku beztlenowym).
Powszechność stosowania terminu oddychanie - w odniesieniu do procesów z nim związanych, odbywających się na różnych poziomach funkcjonowania organizmu - prowadzi do częstych nieporozumień, nie tylko w języku polskim. Np. oddychanie wewnętrzne często jest mylone z o. wewnątrzkomórkowym, a ogólnie rozumiane oddychanie - zawężane do oddychania komórkowego. W języku angielskim używa się terminów: breathing, external respiration, respiration, cellular respiration, ventilation i eupnoea, których poprawne znaczenia również są często mylnie synonimizowane.
Zobacz też
- oddychanie komórkowe
- oddychanie beztlenowe
- oddychanie tlenowe
- oddychanie wewnętrzne
- oddychanie zewnętrzne
- oddychanie holotropowe
- fotooddychanie
- narząd oddechowy
- układ oddechowy
- sztuczne oddychanie
- respirator
- cykl kwasu cytrynowego
- łańcuch oddechowy
- ubichinion
Bibliografia
- Encyklopedia popularna PWN
- Encyklopedia multimedialna WIEM 2006
- Internetowa encyklopedia PWN
- Encyklopedia Internautica INTERIA.pl
- Słownik języka polskiego PWN
- Richard D. Jurd Biologia zwierząt Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999
- Mały słownik biologiczny, Wiedza Powszechna, 1972
- Słownik Biologiczny, Europa, 2002
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1