Obwód_nowosybirski
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
| |||||
| Położenie w Federacji Rosyjskiej | |||||
| Stolica | Nowosybirsk | ||||
| Powierzchnia | 178 200 km² | ||||
| Liczba ludności (2002) | 2 692 251 | ||||
| Strefa czasowa | 5 rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski+3, UTC+6 | ||||
Obwód nowosybirski (ros. Новосиби́рская о́бласть) - jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona w zachodniej części Syberii.
Spis treści |
Położenie i powierzchnia
Obwód nowosybirski położony jest w poudniowo-zachodniej Syberii, na obszarze Niziny Zachodniosyberyjskiej. Od północy graniczy z obwodem tomskim, na południowym zachodzie - z Kazachstanem, na zachodzie - z obwodem omskim, na południu - z Krajem Ałtajskim, a na wschodzie - z obwodem kemerowskim.
Obwód nowosybirski zajmuje powierzchnie 178,2 tys km², co stanowi 1% całej powierzchni Ferderacji Rosyjskiej.
Maksymalna rozciągłość kraju z północy na południe to 444 km, a ze wschodu na zachód - 642 km.
[ Struktura powierzchniNajwiększą część powierzchni obwodu - ok. 48% stanowią grunty orne. Kolejne miejsce zajmują lasy - 21,76%. Pozostały obszar to stepy i lasostepy, bagna, łąki, obszary rzek i zbiorników wodnych oraz nieużytki.
Pierwotną roślinność obszru obwodu nowsybirskiego stanowiły iglaste lasy północne - tajga, która stopniowo na południe przechodziła w lasostep.
Stosunki wodne
Głównymi rzekami region są Ob i Om. Oprócz nich znajduje się tutaj wiele mniejszych cieków wodnych m.in. Zababuricha, Inia, Karasuk, Kargat, Uj, Czułym, Bierd itd.
Na terenie obwodu znajduje się ok. 3 tys. jezior, zwykle niewielkich. Zbiorniki te są różnego pochodzena; część z nich zawiera wodę słoną, a część jest słodkowodna. Największymi z tych jezior są m.in Czany i Sarłan. Na terenie obwodu na rzece Ob, dzięki zbudowanej zaporze połączonej z elektrownią wodną powstał wielkie sztuczne jezioro - zbiornik Nowosybirski, zwany przez miescowych Morzem Obskim.
Północ i północny zachód obwodu zajmuje południowa część jednych z największych na świecie bagien - Błot Wasjugańskich.
Klimat
Na terytorium obwodu panuje klimat umiarkowany typu kontynentalnego. Charakteryzuje się on ciepłym i dość długim latem oraz długą, mroźną i mało śnieżną zimą.
Średnia temperatura roczna to +0,2°C, jednak istnieją wielkie różnice w tym wględzie pomiędzy latem a zimą. W styczniu przeciętnie jest od −16°C na południu do nawet −20°C w rejonach północnych. Najniższa zanotowana kiedykolwiek temperatura to -51°С. Średnia temperatura powietrza w lipcu waha się w zależności od regionu od +18 do +20°C, zaś najwyższa zanotowana temperatura to +37°С.
Przymrozki zwykle pojawiają się już w drugiej połowie września i trawają na ogół aż do końca maja. Długość okresu bezprzymrozkowego to ok. 120 dni.
W obwodzie rocznie pada ok. 425 mm opadów, głównie w postaci deszczu. 330 mm opadów przypada na ciepłą połowę roku (od kwietnia do października), a tylko 95 mm - na okres zimowy (od listopada do marca). Najbardziej deszczowym miesiącem jest maj, w ciągu którego spada 20% całorocznych opadów.
Na terenie obwodu zwykle przypada 86 dni bezchmurnych i 67 z całkowitym zachmurzeniem.
[ HistoriaObszar dzisiejszego obwodu został dość późno, bo dopiero w XVIII w. zasiedlony przez osadników rosyjskich, i to mimo korzystnych - jak na Syberię - warunków klimatycznych. Do tego czasu głównym narodem żyjącym w regionie byli syberyjscy (barabińscy) Tatarzy (obecnie w obwodzie żyje ich ok. 12 tys.). Tatarzy ci byli obiektem częstych najazdów ze strony Kałmuków, Ojratów i Teleutów. Osadnicy rosyjscy okazali się kolejnym zagrożeniem, dlatego też na początku XVIII wieku większość Tatarów przeniosła się bardziej na północ i osiedliła się w rejonie Tomska.
Pierwsza rosyjska osada w rejonie powstała w 1695 r. przez bojara Aleksieja Kruglika; obecnie miejscowość ta, leżąca w rejonie bołotnickim, nosi nazwę Kruglikowa. Wkrótce powstały kolejne osady, a na początku XVIII wieku zbudowany został fort w Bierdsku, chroniący osadników przed atakami ludów syberyjskich. W miarę zmniejszania się ryzyka najazdów koczowników liczba osadników rosła, przy czym wielu spośród osadników nie posiadało (wymaganego ówcześnie) zezwolenia na zmianę miejsca zamieszkania, w związku z czym byli oni szykanowani przez władze.
W 1722 r. wzniesiono syberyjską linię twierdz wzdłuż rzeki Irtysz, której elementami były m.in. forty (dziś miasta lub osiedla) leżące na terenie dzisiejszego obwodu nowosybirskiego: Ust-Tarskoje, Kujbyszew i Ubinsk
W latach kolejnych, do końca 1. połowy XVIII wieku zasiedlono pozostały obszar dzisiejszego obwodu. Charakterystyczną cechą ówczesnego osadnictwa było to, iż powstające chutory i osady były bardzo małe - niekiedy składały się tylko z 2-3 zagród. Głównym zajęciem osiadłych tu Rosjan była uprawa zboża, myślistwo, rybołówstwo oraz przewóz.
Wkrótce znany przemysłowiec z Uralu Akinfij Diemidow zbudował tutaj pierwsze obiekty związane z hutnictwem. Prawdziwy rozwój metalurgii rozpoczął się dopiero od lat 1764/65, kiedy w Suzuniu powstał wielki zakład metalurgiczny, który zajmował się m.in. biciem monet. [1] W latach następnych postępowało osadnictwo rosyjskie, które znów generowało rozwój przemysłu, który z kolei ściągał kolejnych osaników. W ten sposób obwód nowosybirski został szybko skolonizowany.
Założenie Nowosybirska
W końcu XIX wieku przez teren obwodu przeprowadzono linię kolei transsyberyjskiej. W związku z jej budową w 1893 r. postawiono most na rzece Ob, przy którym w powstała niewielka wioska, zwana Aleksandrowską osadą, którą w 1895 r. przemianowano na Nowonikołajewsk. Dzięki korzystnemu położeniu geograficznemu - na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych: linii kolei transsyberyskiej, łączącej Syberię i europejską część Rosji i przy żeglownej rzece Ob, łączącej północ i południe Syberii osada szybko się rozwijała. W 1909 r. otrzymała prawa miejskie.
W 1925 r. Nowonikołajewsk przemianowano na Nowosybirsk.
Przynależność administracyjna i utworzenie obwodu
Do 1921 r. obszar dzisiejszego obwodu wchodził w skład guberni tomskiej. W latach 1921 - 1925 był częścią nowonikołajewskiej guberni, od 1925 r. - Kraju Syberyskiego, zaś od 1930 - Kraju Zachodniosyberyskiego.
Obwód nowosybirski utworzono 28 września 1937. W 1943 z jego terytorium wydzielono obwód kemerowski, a w 1944 obwód tomski.
[ DemografiaW obwodzie żyje 2.649.900 osób (2006 r.). Ponad połowa populacji (1.425.508 osób, 2002 r.) zamieszkuje stolicę regionu - Nowosybirsk, który jest trzecim co do wielkości miastem Rosji .
Gęstość zaludnienia w obwodzie wynosi 14,9 os./km² (2005), zaś poziom urbanizacji to 75,1%.
Narodowości
Główną grupą narodowościową w obwodzie są Rosjanie, stanowiący 93% populacji. Skład etniczny populacji regionu wg wyników spisu powszechnego z 2002 r. wygląda następująco:
- Rosjanie - 2.504.147
- Niemcy - 47.275
- Ukraińcy - 33.793
- Tatarzy - 27.874
- Kazachowie - 11.691
- Białorusini - 8.380
- Ormianie - 7.850
- Azerowie - 7.366
- Czuwasze - 4.147
- Żydzi - 3.322
- Cyganie - 2.835
- Tadżycy - 2.784
- Mordwini - 2.608
- Koreańczycy - 2.154
- Uzbecy - 2.047
- Jezydzi - 1.987
- Maryjczycy - 1.661
- Gruzini - 1.417
- Estończycy - 1.399
- Polacy - 1.288
- Baszkirzy - 1.104
Liczebność pozostałych grup narodowościowych nie przekracza tysiąca osób.
[ Największe miastaNa terenie obwodu znajduje się 14 miast i 18 osiedli typu miejskiego.
Największe miasta i osiedla typu miejskiego(wg liczby mieszkańców; wymieniono tylko miejscowości powyżej 10 tys. mieszkańców)
| Nowosybirsk | Новосибирск | 1.397.015 |
| Bierdsk | Бердск | 91.857 |
| Iskitim | Искитим | 63.771 |
| Kujbyszew | Куйбышев | 48.469 |
| Barabińsk | Барабинск | 31.173 |
| Karasuk | Карасук | 28.340 |
| Tatarsk | Татарск | 26.293 |
| Ob | Обь | 24.860 |
| Liniowo1) | Линёво | 22.423 |
| Toguczin | Тогучин | 21.825 |
| Czeriepanowo | Черепаново | 20.067 |
| Bołotnoje | Болотное | 17.496 |
| Krasnoobsk1) | Краснообск | 17.373 |
| Koczeniewo1) | Коченево | 16.352 |
| Kupino | Купино | 16.252 |
| Suzun1) | Сузун | 15.097 |
| Maslanino1) | Маслянино | 13.275 |
| Czułym | Чулым | 12.074 |
| Kargat | Каргат | 10.934 |
| Kolywań1) | Колывань | 10.584 |
| Krasnozierskoje1) | Краснозерское | 10.542 |
| Ordynskoje1) | Ордынское | 10.465 |
| Moszkowo1) | Мошково | 10.149 |
| Gornyj1) | Горный | 10.119 |
Pod względem administracyjnym obwód nowosybirski podzielony jest na 30 rejonów. Największe miasta regionu nie wchodzą w skład tego podziłau i mają status miast wydzielonych na prawach rejonu.
Rejony
Miasta na prawach rejonu
[ GospodarkaWskaźniki ekonomiczne
W 2005 r. średni dochód mieszkańca regionu wynosił 6.555 rubli, zaś w 2006 r. wzrósł on do 7.929 rubli.[2]
Wg danych na II kwartał 2007 r.[3])
- Powierzchnia domów mieszkalnych oddanych do użytku: 351,8 tys. m²
- Wartość obrotu handlowego: 92,3 mld. rubli; w tym
- wartość obrotu produktami spożywczymi: 3,3 mld. rubli
- Wartość obrotu w sferze usługowej: 21,9 mld. rubli
- Przeciętny dochód: 9.059,60 rubli
- Przeciętna płaca: 10.937,90 rubli
Surowce mineralne
Na terenie obwodu nowosyberyjskiego zlokalizowano 523 złoża różnych kopalin, spośród których w chwili obecnej ekspoatowane są 83.
[ Surowce energetyczneWśród bogactw regionu jednym z najważniejszych jest węgiel kamienny - terytorium obwodu leży na obszarze Kuźnieckiego Zagłębia Węglowego (Kuzbasu) Znajdujące się w obwodzie nowosybirskim zbadane zasoby tego surowca to 905 mln ton, zaś prognozowane - 5,6 mld ton. Trwa również wydobycie antracytu, którego zasoby szacuje się na 5 mld to (zbadane z łoża to ok. 800 mln ton).Na północnym zachodzie regionu znajduje się ropa naftowa i gaz ziemny. Tutejsza ropa jest lekka, mało zasiarczona, z niewielką domieszką parafiny. Średnia głębokość pokładów to ok. 2.500 m. Najważniejsze z 7 zlokalizowanych złóż znajduje się w rejonie Wierch-Tarnowska, i obejmuje prawdopodobnie ok. 60% całej nowosybirskiej ropy. Obecnie poza tym złożem wydobyie odbywa się tylko w rejonie Małoiczska, reszta stanowisk w chwili obecnej nie jest eksploatowana. Łącznie zlokalizowano pokłady obejmują na pewno ok. 43 mln ton ropy, zaś prognozy mówią o 113 mln ton; należy jednak pamietać, iż część złóż pozostająca poza eksploatacją jest słabo zbadana i zasoby tego surowca na terenie obwodu mogą być niedoszacowane.
Ponadto z surowców energetycznych na terenie obwodu znajduje się torf. Jego zasoby ocenia się na 7,2 mld ton, jednak w związku z wysokimi kosztami pozyskiwania w połączeniu z dostępnością ropy naftowej, praktycznie wydobycie torfu nie jest prowadzone.
[ Złoża metaliNa terenie obwodu zlokalizowane są ważne złoża rud metali kolorowych: szacowane na 1,7 mln ton złoża (dwutlenku) tytanu i na 7,2 mln ton (dwutlenku) cyrkonu.
Istniejące w regionie złoża złota nie są wielkie - szacuje się je na 17 ton. Zlokalizowano jedno złoże w postaci rudy i 24 mniejsze, gdzie odnajdywane są samorodki.
[ Pozostałe surowce i zasoby odnawialneNa terenie obwodu zlokalizowano 4 miejsca, w których wydobywa się marmur; łączne zasoby tego surowca wynoszą (szacunkowo) ponad 8,5 mln m³.Istnieją tutaj także znacze zasoby słodkich wód mineralnych i termalnych.
Na terenie obwodu znajdują się liczne lasy. Ich łączna powierzchnia to 4 490 tys. hektarów, zaś szacunkowa wielkość zasobów drewna to 278 800 000 m³.
Przemysł
Obwód nowosybirski jest jedną z najbardziej uprzemysłowionych części Syberii. Z regionu pochodzi ok. 10% całej produkcji przemysłowej , której większość stanowią przedsiębiorstwa przemysłu ciężkiego. Głównym ośrodkiem przemysłowym jest stolica regionu --Nowosybirsk; ważnymi centrami przemysłowymi są też Iskitim i Bierdsk.
W strukturze produkcji przemysłowej dominuje przemysł przetwórczy. W danych z 2003 r. 21,7% wartości produkcji przemysowej przypada na przemysł maszynowy, 24,9% — na przemysł spożywczy, 18,3% - na elektroenergetykę 18,3 %, a ok. 10% - na hutnictwo metali nieżelaznych.
[ Przemysł elektromaszynowyPrzemysł elektromaszynowy wytwarza 20% wartości produkcji tej gałęzi przemysłu całej Syberii. W jego ramach w regionie wytwarza się m.in. generatory, turbiny, obrabiarki, wielkie piece przemysłowe, elementy samolotów i maszyny rolnicze. Ponadto istnieje ok. 50 zakładów przemysłu zbrojeniowego, m.in. w Nowosybirsku znajdują się zakłady im. Czkałowa, zatrudniające ok. 8,5 tys. pracowników, gdzie wytwarza się samoloty myśliwsko-bombowe Su oraz modernizuje maszyny Su-24. W tych samych zakładach powstają też cywilne samoloty An-38. Obecnie zakłady te zmieniają nieco profil produkcji i w niedalekiej przyszłości produkcja cywilna stanowić ma 95%.
[ MetalurgiaWśród zlokalizowanych na retenie obwodu nowosybirskiego zakładów metalurgicznych znajduje się m.in. jedyne w Rosji przedsiębiorstwo pozyskujące cynę, przedsiębiorstwa wytwarzające z rudy inne rzadkie metale kolorowe, złoto oraz paliwo jądrowe. W regionie istnieje także hutnictwo żelaza, ale ma ono niewielkie znaczenie gospodarcze.
[ Pozostałe branżeSpośród pozostałych gałęzi produkcji przemysłowej największe znaczenie ma produkcja materiałów budowlanych, m.in. żelazobetonu.
Energetyka
Mimo zalegania na terenie obwodu dużych pokładów ropy naftowej, w energetyce regionu dominuje węgiel, z którego spalania pochodzi ok. 60% zużywanej energii. Kolejne miejsca zamują gaz i ropa oraz produkty ropopochodne. Duże znaczenie ma także hydroenergetyka.
Obwód nowosybirski posiada rozbudowaną sieć energetyczną i ciepłowniczą. Moc nominalna wszystkich elektrowni i elektrociepłowni na terytotium regionu to 2582 MW, z czego 455 MW to moc elektrowni wodnej na Obie. Mimo to produkcja własna zaspokaja tylko 80-90% zapotrzebowania na energię
Rolnictwo
Niemal połowę powierzchni (48%) obwodu stanowią grunty orne, Gospodarka rolna w obwodzie nowosybirskim ukierunkowana jest na produkcję zbóż, ziemniaków i warzyw. Istotną rolę w gospodarce odgrywa uprawa lnu. Rozwinięta jest także hodowla bydła, owiec i trzody chlewnej oraz drobiu i pszczół. Z obszaru obwodu pochodzi ok. 1/4 wartości produkcji rolnej całej zachodniej Syberii.
W strukturze zasiewów dominują zboża, zajmujące 65% całej powierzchni uprawnej regionu, z czego na pszenicę przypada 34%, a 10% kukurydza. Kolejne miejsce to rośliny pastewne zajmujące ok. 30% zasiewów. Znacznie mniejszą powierzchnie, bo tylko 1% gruntów ornych zajmują obszary na których uprawia się rośliny przemysłowe (głównie len) oraz ziemniaki i warzywa (2%).
Transport
Sieć kolejowa i drogowa w regionie jest - jak na syberyjskie standardy - dość gęsta.
Przez teren obwodu przebiega linia kolei transsyberyjskiej, łączącej rosyjski daleki wschód z europejską częścią kraju. W sumie na terenie obwodu znajduje się 1530 km linii kolejowych.
W obwodzie nowosybirskim znajduje się wiele dróg kołowych, w tym o utwardzonej nawierzchni; jedną z najważniejszych jest droga federalna M-51
Na terenie znajduje się 12 lotnisk, w tym międzynarodowy Port lotniczy Nowosybirsk-Tołmaczowo oraz port lotniczy Nowosybirsk, którego ranga określana jest jako "federalny".
Dużę znaczenie ma też transport wodny, którego głównym szlakiem jest Ob.
[ Nauka i kulturaSzkoły wyższe
Rejon nowosybirski jest ważnym ośrodkiem naukowym zachodniej Syberii. Funkcjonuje tutaj 47 wyższych uczelni. Najważniejszą z nich jest Nowosybirski Uniwersytet Państwowy. Na terenie obwodu, w miasteczku akademickim w mieście Kolcowo działa Państwowe Centrum Naukowe Wirusologii i Biotechnologii.
Kultura
Głównym centrum kulturalnym regionu jest Nowosybirsk. Znajdują się tutaj liczne teatry, m.in. teatr opery i baletu, najstarszy i najbardziej znany tego typu obiekt w mieście. Oprócz niego w mieście działa jeszcz 7 innych teatrów, liczne kina, galerie, muzea itp.
[ Władza i administracjaZgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej poszczególne regiony mają dość duży zakres samodzielności. Lokalne organy władzy ustawodawczej mają uprawnienia do stanowienia lokalnego prawa, które nie może byćsprzeczne z prawem ogólnorosyjskim.
Głównym lokalnym aktem prawnym jest Statut Obwodu Nowosybirskiego(ros. Устав Новосибирской области), uchwalony 5 kwietnia 1996 r.
Władza ustawodawcza
Władzę prawodawczą w regionie jest Nowosybirska Obwodowa Rada Delegatów (ros. Новосибирский областной Совет депутатов), złożona z 98 członków. Jej kadencja trwa 4 lata, a w wyniku ostatnich wyborów, które odbyły się 11 grudnia 2005 г. znalazły się w niej następujące ugrupowania:
- Partia Jedna Rosja — 53 przedstawicieli (tj. 54% składu Rady)
- Komunistyczna Partia Federacji Rosyjskiej — 21 przedstawicieli (21%),
- Agrarna Partia Rosji — 14 przedstawicieli (14%),
- Liberalno-Demokratyczna Partia Rosji — 5 przedstawicieli (5%),
- Grupa "Przedstawiciel Ludowy" (niezależni) — 5 przedstawicieli (5%).
Władza wykonawcza
Na czele lokalnego rządu (administracji) stoi gubernator, zwany też naczelnikiem administracji obwodu nowosybirskiego (ros. Глава администрации Новосибирской области). Wybiera go Rada Delegatów, a jego kadencja trwa 4 lata. Obecnie, od grudnia 1999 r. funkcję tę pełni Wiktor Tołokonski z partii Jedna Rosja. 12 lipca 2007 r. wybrano go ponownie na trzecią z kolei kadencję. Naczelnik stoi na czele lokalnego "rządu".
Naczelnicy obwodu:
Tablice rejestracyjneTablice pojazdów zarejestrowanych w obwodzie nowosybirskim mają oznaczenie 54 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.
[ Przypisy
1. 1 marca 2008 obwód czytyński i Agińsko-Buriacki Okręg Autonomiczny zostaną połączone w Kraj Zabajkalski2. 1 stycznia 2008 Ust-Ordyńsko-Buriacki Okręg Autonomiczny zostanie włączony do obwodu irkuckiego
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1