Mozambik - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Mozambik

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: wyspa Mozambik.
República de MoçambiqueRepublika Mozambiku
Flaga MozambikuGodło Mozambiku
Język urzędowyportugalski
StolicaMaputo (dawniej Lourenço Marques)
Ustrój politycznyrepublika
Głowa państwaprezydent Armando Guebuza
Szef rządupremier Luisa Diogo
Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe35. na świecie801 590 km²13 000 km2 (ok.2%)
Liczba ludności • całkowita (2005) • gęstość zaludnienia54. na świecie19,8 mln.24,3 osób/km²
Niepodległośćod Portugalii25 czerwca 1975
Jednostka monetarnametical (MZM)
Strefa czasowaUTC +2
Hymn państwowyPatria Amada
Kod ISO 3166MZ
Domena internetowa.mz
Kod samochodowyMOZ
Kod telefoniczny+258

Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią. Przez kilka wieków kolonia portugalska, w 1975 uzyskał niepodległość.

Spis treści
//

[ Ustrój polityczny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Ustrój polityczny Mozambiku.

Władzą ustawodawczą jest jednoizbowy parlament o 250 miejscach - Zgromadzenie Republiki. Wybory odbywają się co 5 lat.

Urząd prezydenta obecnie sprawuje Armando Guebuza z partii FRELIMO, będąc następcą poprzedniego prezydenta i przywódcy FRELIMO, Joaquima Chissano. Wybory prezydenckie odbywają się co 5 lat.

W wyborach prezydenckich i parlamentarnych w grudniu 2004 roku zwyciężyła Partia FRELIMO zdobywając ok. 60% głosów. RENAMO i inne partie opozycyjne wystąpiły z oskarżeniami o oszustwa wyborcze, lecz głosy te nie zostały uwzględnione. Armando Guebuza objął stanowisko prezydenta 2 lutego 2005.

[ Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Mozambiku.

Pod względem administracyjnym Mozambik dzieli się na 11 prowincji:

  • Cabo Delgado,
  • Gaza,
  • Inhambane,
  • Manica,
  • Maputo (stołeczna),
  • Maputo,
  • Nampula,
  • Niassa,
  • Sofala,
  • Tete
  • Zambezia.
  • [ Historia
    Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Mozambiku.
    Wyspa Mozambik (Ilha de Moçambique)

    Na tereny obecnego Mozambiku w 1498 dotarł portugalski odkrywca i podróżnik Vasco da Gama. W 1505 Portugalczycy założyli pierwsze osady w pobliżu dzisiejszego miasta Beira. W XVI wieku na wybrzeżu powstawały dalsze portugalskie osiedla. W 1609 utworzono kolonię, która stała się głównym portugalskim ośrodkiem handlu niewolnikami.

    Opór wobec władz kolonialnych, który pojawił się pod koniec XIX wieku został zdławiony. Od 1964 roku walkę z władzą Portugalii rozpoczęła komunistyczna partyzantka związana z organizacją FRELIMO. Po przewrocie w Portugalii w 1974 wynegocjowano zawieszenie broni. Od 1975 Mozambik stał się niepodległym państwem. Od tego czasu Mozambikiem targały zbrojne konflikty wewnętrzne (walka z opozycyjną organizacją RENAMO przerodziła się w wojnę domową) i z sąsiadami (Rodezja, RPA). W latach 90. XX wieku konflikty udało się załagodzić i w 1994 przeprowadzono wielopartyjne wybory. Mozambik pozostaje jednym z najbiedniejszych państw świata.

    [ Geografia
    Zobacz więcej w osobnych artykułach: Geografia Mozambiku, Miasta w Mozambiku.
    Tradycyjna łódź rybacka u wybrzeża północnego Mozambiku

    Całkowita długość granic państwowych wynosi 4571 km, z tego z:

    Długość linii brzegowej wynosi 2470 km

    Najwyższy szczyt to Binga - 2436 m n.p.m.

    Ważniejsze rzeki Mozambiku:

    Główne produkty eksportowe:

    Zasoby naturalne:

    • energia wodna
    • gaz ziemny
    • węgiel
    • minerały
    • drewno
    • ziemia uprawna

    [ Demografia
    Zobacz więcej w osobnym artykule: Demografia Mozambiku.

    Epidemia AIDS ma wpływ na nadumieralność, obniżenie średniego czasu przeżycia, zwiększenie śmiertelności niemowląt, przyrost naturalny, a także zmiany ilościowe w poszczególnych grupach wiekowych.

    Podane dane liczbowe są szacunkowe.

    Struktura wiekowa:

    • 0-14 lat: 42,1% (płeć męska 3 634 173; płeć żeńska 3 725 396) (2003), 43% (płeć męska 4 079 240; płeć żeńska 4 122 578) (2000)
    • 15-64 lat: 55,3% (płeć męska 4 712 891; płeć żeńska 4 945 123) (2003), 54% (płeć męska 5 123 178; płeć żeńska 5 262 618) (2000)
    • 65+ lat: 2,6% (płeć męska 189 778; płeć żeńska 271 905) (2003), 3% (płeć męska 215 412; płeć żeńska 301 670) (2000)
    Zmiany liczby ludności 1961 - 2003

    Przyrost naturalny: 0.82% (2003), 1.47% (2000)

    Wskaźnik urodzin: 38,2 urodzeń/1 000 ludności (2003), 37,99 urodzeń/1 000 ludności (2000)

    Wskaźnik zgonów: 30,04 zgonów/1 000 ludności (2003), 23,29 zgonów/1 000 ludności (2000)

    Rozdział płci:

    • przy urodzeniu: 1,03 płeć męska/płeć żeńska
    • poniżej 15 lat: 0,98 płeć męska/płeć żeńska
    • 15-64 lat: 0,95 płeć męska/płeć żeńska
    • 65+ lat: 0,7 płeć męska/płeć żeńska
    • całość ludności: 0,96 płeć męska/płeć żeńska (2003)

    Śmiertelność noworodków:

    • całkowita: 199 zgonów/1 000 żywych urodzeń, 139,86 zgonów/1 000 żywych urodzeń (2000)
    • płeć żeńska: 180,61 zgonów/1 000 żywych urodzeń (2003)
    • płeć męska: 216,85 zgonów/1 000 żywych urodzeń

    Oczekiwana długość życia w latach:

    • całość ludności: 31,3 (2003), 37,52 (2000)
    • mężczyźni: 30,98 (2003), 38,34 (2000)
    • kobiety: 31,63 (2003), 36,68 (2000)

    Wskaźnik płodności: 4,87 urodzonych dzieci/kobietę (2003 szac.), 4,93 urodzonych dzieci/kobietę (2000 szac.) HIV/AIDS - ludzie żyjący z HIV/AIDS: 1,1 mln (2001 szac.) HIV/AIDS - zgony: 60 000 (2001 szac.)

    Grupy etniczne: plemienne grupy tubylcze 99,66% (Shangaan, Chokwe, Manyika, Sena, Makua i inne), Europejczycy 0,06%, Euroafrykanie 0,2%, Hindusi 0,08%

    Wierzenia religijne: wierzenia miejscowe 50%, wyznania chrześcijańskie 30%, muzułmanie 20%

    Analfabetyzm (% ludności >15 roku życia, która potrafi pisać i czytać):

    • całość ludności: 47,8% (2003), 40,1% (1995)
    • mężczyźni: 63,5% (2003), 57,7% (1995)
    • kobiety: 32,7% (2003), 23,3% (1995)

    [ Linki zewnętrzne