Meksyk - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Meksyk

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Ten artykuł dotyczy państwa Meksyk. Zobacz też: Ciudad de México i dzielnica Rybnika.

Stany Zjednoczone Meksyku (hiszp.: Estados Unidos Mexicanos[1]) – państwo w Ameryce Północnej, graniczące od północy z USA a na południu z Gwatemalą i Belize. Od zachodu jego terytorium ograniczone jest wodami Pacyfiku, a od wschodu Zatoki Meksykańskiej i Morza Karaibskiego. Trzeci co do wielkości kraj Ameryki Łacińskiej i największy kraj Ameryki Środkowej.

Estados Unidos MexicanosMeksykańskie Stany Zjednoczone
Flaga MeksykuGodło Meksyku
Hymn: Himno Nacional Mexicano(Meksykanie, do broni)
Język urzędowyhiszpański
StolicaMeksyk
Ustrój politycznyrepublika
Głowa państwaprezydent Felipe Calderón
Szef rząduprezydent Felipe Calderón
Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe13. na świecie1 972 550 km²2,51%
Liczba ludności (VII 2007) • całkowita  • gęstość zaludnienia11. na świecie108 701 00057 osób/km²
Niepodległośćod Hiszpaniideklaracja - 16 września uznanie 1810 - 27 września 1821
Jednostka monetarnapeso (MXN)
Strefa czasowaUTC -6 do -8 - zimaUTC -7 do -5 - lato
Domena internetowa.mx
Kod samochodowyMEX
Kod telefoniczny+52
Spis treści
//

[ Geografia

Większa część Meksyku (od Río Bravo del Norte na północy aż po łańcuch gór wulkanicznych na południu) należy do Ameryki Północnej. Powierzchnia Meksyku wynosi bez mała 2 miliony kilometrów kwadratowych, a suma długości wszystkich wybrzeży wynosi około 10.000 kilometrów.

Na terenie Meksyku znajdują się zarówno rozległe równiny nadmorskie, płaskowyże (zwłaszcza tzw. Płaskowyż Centralny), jak i pasma wysokich gór (głównie pochodzenia wulkanicznego). Najwyższym szczytem jest Pico de Orizaba, choć najbardziej znanym jest wulkan Popocatépetl.

Klimat Meksyku jest bardzo zróżnicowany. Na północy Meksyk posiada rozległe pustynie i półpustynie, zaś na południu tropikalne lasy podzwrotnikowe. Rzeki w przeważającej większości wpadają do Zatoki Meksykańskiej, a największymi z nich są Río Bravo del Norte (zwana w USA Rio Grande), Grijalva, Balsas, Yaqui.

[ Historia
Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Meksyku.

Na terenie współczesnego Meksyku od czasów najdawniejszych rozwinęło się kilka wysoce zaawansowanych kultur mezoamerykańskich. Począwszy od około V wieku na południu rozwijała się kultura Majów, a w XIV wieku w środkowym Meksyku powstała kultura Mexików. To właśnie od ich nazwy pochodzi współczesna nazwa kraju. Przybycie hiszpańskich konkwistadorów w początkach XVI wieku położyło kres lokalnym kulturom i rozpoczęło w dziejach Meksyku okres kolonialny.

W 1810 ogólnonarodowe powstanie doprowadziło do wybuchu serii wojen, które przyniosły Meksykowi niepodległość w 1821. Od momentu uzyskania niepodległości rozmaite potęgi wywierały nacisk na Meksyk. Początkowo w latach 30. XIX wieku Meksyk utracił na rzecz USA swoje północne terytoria (wśród nich Kalifornię, Teksas i Nowy Meksyk). W latach 60. Meksyk był okupowany przez siły francuskie. Utworzone w wyniku okupacji cesarstwo upadło jednak w wyniku serii wojen domowych, w których główną rolę odegrał Benito Juárez.

Dyktatura Porfirio Díaza doprowadziła w 1910 do wybuchu rewolucji meksykańskiej. Siły powstańcze zdołały pobić słabe wojska rządowe, jednak walki wewnętrzne pomiędzy zwycięzcami trwały jeszcze przez następne 20 lat. Pod koniec tego okresu władzę przejęła Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna (Partido Revolucionario Institucional), która sprawowała niepodzielnie w autokratyczny sposób władzę do końca XX wieku.

[ Polityka

Zobacz: Polityka w Meksyku

[ Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Meksyku.

Meksyk podzielony jest na 31 stanów (estados) oraz Dystrykt Federalny (Distrito Federal), obejmujący miasto Meksyk, największą aglomerację miejską na świecie.

Mapa Meksyku

[ Demografia

Meksyk jest najludniejszym krajem hiszpańskojęzycznym. Około 60% populacji stanowią metysi, 30% Indianie, a mniej niż 10% stanowi ludność pochodzenia europejskiego. Wedle oficjalnych danych kraj jest w przeważającej większości katolicki (89%), a drugie miejsce zajmują rozmaite odłamy protestanckie (6%). W Meksyku jest także nieco ponad milion mormonów. Jednakże oficjalne statystyki nie uwzględniają istnienia swoistego synkretyzmu religijnego objawiającego się w połączeniu katolicyzmu z lokalnymi wierzeniami indiańskimi.

Największe miasta Meksyku:

MiastoStanLudność
Meksyk
Guadalajara
01MeksykDistrito Federal19 230 000
02GuadalajaraJalisco4 100 000
03MonterreyNuevo León3 660 000
04PueblaPuebla2 110 000
05TolucaMeksyk1 610 000
06TijuanaBaja California1 480 000
07LeónGuanajuato1 430 000
08Ciudad JuárezChihuahua1 310 000
09TorreónCoahuila1 110 000
10San Luis PotosíSan Luis Potosí960 000
11QuerétaroQuerétaro920 000
12MéridaJukatan900 000
13MexicaliBaja California850 000
14AguascalientesAguascalientes810 000
15TampicoTamaulipas800 000
16CuernavacaMorelos790 000
17AcapulcoGuerrero790 000
18ChihuahuaChihuahua780 000
19CuliacánSinaloa760 000

[ Kultura

[ ŚwiętaDataPolski odpowiednikNazwa lokalnaUwagi
1 styczniaNowy RokAño nuevo
5 lutegoDzień KonstytucjiDía de la ConstituciónNa pamiątkę konstytucji z 1917
18 marcaWywłaszczenie naftyExpropiación PetroleraNa pamiątkę prezydenta Lázaro Cárdenasa, który w 1938 znacjonalizował w Meksyku przemysł naftowy
21 marcaUrodziny Benito JuárezaNatalicio de Benito JuárezNa pamiątkę Benito Juárez, XIX-wiecznego polityka i bojownika o wolność Meksyku
1 majaŚwięto PracyDía del Trabajo
5 majaBitwa pod PueblaCinco de MayoNa pamiątkę zwycięstwa nad francuskimi wojskami ekspedycyjnymi 5 maja 1862
16 wrześniaDzień niepodległościGrito de DoloresNa pamiątkę Grito de Dolores z 1810, wydarzenia przyjmowanego za początek wojny o niepodległość Meksyku.
12 październikaDzień Kolumba
20 listopadaDzień rewolucjiDía de la Revolución
25 grudniaBoże NarodzenieNavidad

[ Gospodarka

Gospodarka Meksyku jest typową gospodarką wolnorynkową. Opiera się tak na przemyśle, jak i na rolnictwie. Obecnie w Meksyku gwałtownie postępuje proces prywatyzacji przedsiębiorstw, a począwszy od czasów rządów administracji prezydenta Ernesto Zedillo Ponce de León rząd wspiera rozwój infrastruktury i handlu.

Kryzys ekonomiczny, jaki nastąpił w Meksyku w 1995 skończył się już w kilka lat później, głównie dzięki ożywieniu kontaktów handlowych z USA. Stratyfikacja społeczna od czasów kolonialnych jest ogromna, jednak różnice między najbogatszymi a najbiedniejszymi stopniowo się zmniejszają. Obecnie 20% ludności pobiera około 55% dochodów.

W 2001 gospodarka Meksyku nieco zwolniła, głównie z powodu recesji na rynku USA, jednak rządowi udało się utrzymać niskie stopy procentowe, a inflacja nie przekroczyła 6,5%. Od czasów wstąpienia Meksyku do NAFTA w 1994, obrót towarowy między tym państwem a Kanadą i USA potroił się. Obecnie Meksyk stara się uniezależnić gospodarczo od USA, czemu przysłużyć się mają liczne umowy z krajami Ameryki Łacińskiej, a także układ o wolnym handlu z Unią Europejską. W roku 2006 PKB na 1 mieszkańca wyniósł 11,249 $ (wg Międzynarodowego Funduszu Walutowego).

[ Uwagi
  • Pisownia Méjico jest powszechnie uznawana we wszystkich pozostałych krajach hiszpańskojęzycznych. Jednakże w Meksyku może być ona odbierana jako obelżywa lub lekceważąca.
  • [ Zobacz też

    [ Linki zewnętrzne