Malezja
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 23 275 tys. (lipiec 2000), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya. Malezja na Półwyspie Malajskim graniczy z Tajlandią, na wyspie Borneo z Brunei i Indonezją.
| MalaysiaMalezja | |||||
| |||||
| Dewiza: (mal.) Bersekutu Bertambah Mutu(W jedności siła) | |||||
| Język urzędowy | malajski | ||||
| Stolica | Kuala Lumpur | ||||
| Ustrój polityczny | Monarchia konstytucyjna | ||||
| Głowa państwa | Yang di-Pertuan Agong Tuanku Mizan Zainal Abidin | ||||
| Szef rządu | PremierAbdullah Ahmad Badawi | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 64. na świecie329 750 km²~0,3% | ||||
| Liczba ludności • całkowita (VI 2007) • gęstość zaludnienia | 46. na świecie27 173 00082,5 osób/km² | ||||
| Niepodległość | od Wielkiej Brytanii31 sierpnia 1957 | ||||
| Jednostka monetarna | ringgit (MYR) | ||||
| Strefa czasowa | UTC +8 | ||||
| Hymn państwowy | Negaraku | ||||
| Kod ISO 3166 | MY | ||||
| Domena internetowa | .my | ||||
| Kod samochodowy | MAL | ||||
| Kod telefoniczny | +60 | ||||
Spis treści |
Państwo obejmuje dwa terytoria oddzielone Morzem Południowochińskim, południową część Półwyspu Malajskiego oraz północną część wyspy Borneo. Ukształtowanie terenu jest podobne w obu częściach - nadmorskie równiny przechodzą w gęsto zalesione zbocza gór. Najwyższym szczytem Malezji jest Kinabalu, 4101 m n.p.m., położony na Borneo.
Malezja znajduje się w strefie klimatu równikowego. Nawiedzają ją południowo-zachodnie (od kwietnia do października) oraz intensywniejsze, północno-zachodnie monsuny (od października do lutego). Tam odbyła się wyprawa Robinson, program w TVN.
[ Ustrój politycznyMalezja to federalna monarchia konstytucyjna. Głową państwa jest król, wybierany co 5 lat przez Zgromadzenie Władców (władcy i gubernatorzy stanów - sułtani). Władza ustawodawcza należy do 2-izbowego parlamentu (Izba Reprezentantów (219 przedstawicieli) o kadencji 5-letniej i Senat (70 przedstawicieli) o kadencji 3-letniej). Władzę wykonawczą sprawuje rząd, a premiera mianuje król. Stany Malezji mają autonomię wewnętrzną z własną konstytucją i organami władz, ale sprawy zagraniczne, obrona, finanse i oświata podporządkowane są rządowi centralnemu.
[ Podział administracyjnyMalezja podzielona jest na 13 stanów (negeri-negeri), w tym 9 sułtanatów, oraz trzy terytoria federalne (wilayah-wilayah persekutuan):
- Malezja Zachodnia (Półwysep Malajski)
- Johor (18 986 km²)
- Kedah (9 426 km²)
- Kelantan (14 943 km²)
- Kuala Lumpur - terytorium federalne (243 km²)
- Malakka (1 650 km²)
- Negeri Sembilan (6 643 km²)
- Pahang (35 965 km²)
- Perak (21 005 km²)
- Perlis (795 km²)
- Pinang (1 031 km²)
- Putrajaya - terytorium federalne
- Selangor (7 956 km²)
- Terengganu (12 955 km²)
Dziewięć spośród stanów posiada tytularnych władców, sułtanów, zwanych też radżami (Yang di-Pertuan Besar), oraz własnych premierów (Chief Minister). Pozostałe 4 stany, Penang, Malakka, Sabah oraz Sarawak, będące niegdyś koloniami Korony brytyjskiej, mają tytularnych zarządców, gubernatorów (Yang di-Pertuan Negeri) oraz premierów (Chief Minister).
Putrajaya jest nową stolicą administracyjną rządu federalnego Malezji. Powstała by odciążyć przeludnione Kuala Lumpur. Gabinet premiera został przeniesiony do Putrajayi w 1999 roku, a cały proces przenosin zakończy się prawdopodobnie w 2005. Kuala Lumpur nadal pozostaje siedzibą parlamentu oraz komercyjną i finansową stolicą państwa. Inne większe miasta Malezji to George Town, Ipoh oraz Johor Bahru.
[ Kultura| Data | Polska nazwa | Oryginalna nazwa |
| 1 stycznia | Nowy Rok | Hari Tahun Baru |
| styczeń/luty | chiński Nowy Rok | |
| marzec/kwiecień | Hari Raya Puasa | |
| 1 maja | Święto Pracy | Hari Buruh |
| 27 maja | Dzień Vesak | |
| 5 czerwca | urodziny Yang di-Pertuan Agong (króla) | |
| lipiec/sierpień | Hari Raya Haji | |
| 31 sierpnia | Święto narodowe | Hari Merdeka |
| październik/listopad | Deepavali | |
| 17 grudnia | urodziny Mahometa | |
| 25 grudnia | Boże Narodzenie |
Ochronę przyrody w Malezji rozpoczęto w latach 20. XX w. Jednym z pierwszych chronionych obszarów był rezerwat ptaków Bukit Fraser utworzony w 1922 r. Dzisiaj istnieje przeszło 50 rezerwatów i parków narodowych.Parki narodowe Malezji :
- Taman Negara
- Endau-Rompin
- Park Narodowy Gunung Mulu
- Park Narodowy Kinabalu
- Park Narodowy Niah
- Park Narodowy Bako
- Park Narodowy Kenong Rimba
- Park Narodowy Crocker Range
- Park Narodowy Gunung Mulu
- Park Narodowy Similajau
- Park Narodowy Kubah
- Park Narodowy Lambir Hills
- Park Narodowy Gunung Gading
- Park Narodowy Batang Ai
- Park Narodowy Tanjung Datu
- Park Narodowy Loaguan Bunut
Birma • Brunei • Filipiny • Indonezja • Kambodża • Laos • Malezja • Singapur • Tajlandia • Wietnam
Obserwatorzy: Papua-Nowa Gwinea
Kraje kandydujące: Timor Wschodni
Afganistan • Armenia • Arabia Saudyjska • Azerbejdżan • Bahrajn • Bangladesz • Bhutan • Birma • Brunei • Chiny • Cypr • Filipiny • Gruzja • Indie • Indonezja • Irak • Iran • Izrael • Japonia • Jemen • Jordania • Kambodża • Katar • Kazachstan • Kirgistan • Korea Południowa • Korea Północna • Kuwejt • Laos • Liban • Malediwy • Malezja • Mongolia • Nepal • Oman • Pakistan • Rosja • Singapur • Sri Lanka • Syria • Tadżykistan • Tajlandia • Tajwan • Timor Wschodni • Turcja • Turkmenistan • Uzbekistan • Wietnam • Zjednoczone Emiraty Arabskie
Terytoria zależneAkrotiri • Dhekelia
Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowejAbchazja • Cypr Północny • Górski Karabach • Osetia Południowa • Palestyna (Autonomia Palestyńska)
Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw):Aceh • Adygeja • Adżaria • Agińsko-Buriacki Okręg Autonomiczny • Ałtaj • Buriacja • Chakasja • Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny • Czeczenia • Czukocki Okręg Autonomiczny • Dagestan • Górski Badachszan • Guangxi • Hongkong • Inguszetia • Jakucja • Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny • Kabardo-Bałkaria • Karaczajo-Czerkiesja • Karakałpacja • Kurdystan • Makau • Mongolia Wewnętrzna • Muzułmańskie Mindanao • Nachiczewańska Republika Autonomiczna • Ningxia • Osetia Północna • Sinkiang • Tuwa • Tybet • Ust-Ordyńsko-Buriacki Okręg Autonomiczny • Żydowski Obwód Autonomiczny
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1