Luksemburg
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
| Grand-Duché de LuxembourgGroßherzogtum LuxemburgGrousherzogdem LëtzebuergWielkie Księstwo Luksemburga | |||||
| |||||
Dewiza: (luks.) Mir wëlle bleiwe wat mir sin(Chcemy pozostać tym, czym jesteśmy) | |||||
| Język urzędowy | niemiecki, francuski,luksemburski | ||||
| Stolica | Luksemburg | ||||
| Ustrój polityczny | monarchia konstytucyjna | ||||
| Głowa państwa | wielki książę Henryk | ||||
| Szef rządu | premierJean-Claude Juncker | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 166. na świecie2 586 km²0% | ||||
| Liczba ludności • całkowita (2006) • gęstość zaludnienia | 168. na świecie474 413171 osób/km² | ||||
| Niepodległość | od Holandii11 maja 1867 | ||||
| Jednostka monetarna | euro (EUR) | ||||
| Strefa czasowa | UTC +1 - zimaUTC +2 - lato | ||||
| Hymn państwowy | Ons Hémécht | ||||
| Kod ISO 3166 | LU | ||||
| Domena internetowa | .lu | ||||
| Kod samochodowy | L | ||||
| Kod telefoniczny | +352 | ||||
Luksemburg, Wielkie Księstwo Luksemburga (Lëtzebuerg) to państwo położone w Europie Zachodniej. Graniczy z Francją od południa, Niemcami od wschodu i z Belgią od zachodu i północy. Państwo członkowskie Unii Europejskiej.
- Całkowita granica lądowa: 359 km
- Długość wybrzeża: 0 km
- Długość granic z sąsiadującymi państwami: Belgia 148 km, Francja 73 km, Niemcy 138 km
- Najwyższy punkt: Kneiff 560 m n.p.m.
- Najniższy punkt: rzeka Mozela 133 m
Spis treści |
Wraz z Burgundią jako wiano znalazł się z początkiem XVI wieku w rękach Habsburgów, najpierw austriackich, potem hiszpańskich. Włączony do Francji przez Napoleona. Według ustaleń kongresu wiedeńskiego w 1815 Wielkie Księstwo Luksemburga uzyskało niezależność i zostało związane z Holandią unią personalną. Mimo niepodległości stacjonowały w nim garnizony pruskie. W 1839 w efekcie ustaleń konferencji londyńskiej utraciło znaczną (zamieszkaną głównie przez Walonów) część terytorium na rzecz nowo utworzonej Belgii. Od 1842 w unii celnej ze Związkiem Niemieckim, po I wojnie światowej z Belgią. Kraj zyskał pełną niepodległość w 1867, w 1890 zerwano unię personalną z Holandią.
Zajęty przez III Rzeszę w 1940, stał się częścią tzw. Wielkich Niemiec. Działał tu jeden z najbardziej prężnych ruchów oporu. Jego dziełem był m.in. jedyny udany w okupowanej Europie strajk antynazistowski. Wyzwolony przez siły alianckie w grudniu 1944 i styczniu 1945.
Po wojnie najpierw w unii celnej (1944) Benelux (razem z Belgią i Holandią), potem od 25 marca 1957 w Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej jako członek założyciel. Obecnie jedno z najbogatszych państw kontynentu skutecznie przyciągające kapitał zagraniczny (siedziby ponad 100 banków) i emigrantów z innych krajów np. Niemiec.
[ GospodarkaKraj bardzo wysoko rozwinięty o dominującej roli usług (70% produktu krajowego brutto), zwłaszcza sektora finansowego w gospodarce. Rozwój gospodarczy w integracji z Belgią (od 1921), krajami Beneluxu (1960), EWG (1958). Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosi 58,9 tysięcy dolarów amerykańskich (2004). Luksemburg jest jednym z głównych ośrodków finansowych świata. Siedziba 166 Banków, w tym Europejskiego Banku Inwestycyjnego Unii Europejskiej.
Przemysł
Rozwinięte hutnictwo żelaza (importowane rudy żelaza i złom), głównie w Esch-sur-Alzette i Differdange. Największa w świecie produkcja stali na 1 mieszkańca — 8,7 t (1991). Przemysł metalowy, maszynowy, chemiczny (tworzyw sztucznych, gumowych), spożywczy (głównie piwowarski), skórzany, cementowy. Ok. 60% energii elektrycznej dostarczają hydroelektrownie. Produkcja energii elektrycznej na 1 mieszkańca 3,6 tys. kWh (1990).
Rolnictwo
Podstawą intensywnego rolnictwa jest uprawa zbóż (pszenica, jęczmień), ziemniaków, buraków cukrowych i winorośli w dolinie rzeki Mozeli. Hodowla bydła, trzody chlewnej i drobiu. Produkcja żywności nie pokrywa zapotrzebowania krajowego.
Turystyka
Duże znaczenie ma turystyka. Luksemburg w 1991 odwiedziło ok. 860 tys. turystów zagranicznych. Głównie ośrodki turystyczne: miasto Luksemburg, Vianden oraz dolina rzeki Mozeli i Ardeny.
[ LudnośćLuksemburczycy w kraju stanowią 73% ludności, ponadto: Portugalczycy (9%), Włosi (5%), Francuzi (3,4%), Belgowie, Niemcy. 95% społeczeństwa jest wyznania rzymskokatolickiego.Bardzo wolny wzrost liczby ludności (364 tys. — 1980, 382 tys. — 1990), spowodowany małym przyrostem naturalnym - ok. 2‰ rocznie. średnia gęstość zaludnienia to 151 mieszkańców na km². W miastach mieszka 86% ludności (2000). Głównie miasta (poza stolicą): Esch-sur-Alzette, Differdange. W usługach pracuje ok. 67% ludności zawodowo czynnej, w przemyśle i budownictwie — 29%, pozostała część w — rolnictwie. Poziom bezrobocia jest niski 1,6% (2000) — jeden z najniższych w Europie.
[ PolitykaWedług konstytucji uchwalonej w 1868 (zmiany 1919, 1948, 1956) dziedziczna monarchia konstytucyjna (wielkie księstwo). Głową państwa jest wielki książę, który powołuje rząd (z premierem na czele) odpowiedzialny przed 1-izbowym parlamentem. Władza ustawodawcza należy do wielkiego księcia i Izby Deputowanych (60 członków o kadencji 5-letniej) wybieranej w 4 okręgach w głosowaniu powszechnym i proporcjonalnym. Organem doradczym wielkiego księcia jest powoływana przez niego (dożywotnio) Rada Stanu (21 członków). Luksemburg należy do Beneluxu.
Zobacz też: Ustrój polityczny Luksemburga[ Podział administracyjnyLuksemburg jest podzielony na 3 dystrykty, te zaś na 12 kantonów:
Diekirch: Clervaux • Diekirch • Redange • Vianden • WiltzGrevenmacher: Echternach • Grevenmacher • RemichLuksemburg: Capellen • Esch-sur-Alzette • Luksemburg • Mersch
- Luksemburg
- hymn narodowy, godło Luksemburga, flaga Luksemburga
- Władcy Luksemburga, Wielcy Książęta Luksemburga, Luksemburgowie
- Ustrój polityczny Luksemburga
Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy
Terytoria zależne wchodzące w skład Unii:Gibraltar • Gujana Francuska • Gwadelupa • Martynika • Reunion
Kraje o nieustalonej dacie przystąpienia:Chorwacja • Macedonia • Turcja
Terytoria, które wchodziły w skład Unii:Grenlandia (do 1982) • Saint-Barthélemy (do 2007) • Saint-Martin (do 2007)
Państwa-członkowie Unii Gospodarczej i Walutowej będący członkami Unii Europejskiej używające euroAustria • Belgia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Portugalia • Luksemburg • Niemcy • Słowenia • WłochyPaństwa-członkowie Unii Gospodarczej i Walutowej spoza Unii Europejskiej używające euroAndora • Monako • San Marino • WatykanPozostałe państwa i terytoria spoza UE, używające euro:Czarnogóra • Kosowo
Belgia • Bułgaria • Czechy • Dania • Estonia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Islandia • Kanada • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Stany Zjednoczone • Turcja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy
Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Kazachstan • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy
Terytoria zależne: Gibraltar • Guernsey • Jan Mayen • Jersey • Svalbard • Wyspa Man • Wyspy Owcze
Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw): Athos (Grecja) • Azory (Portugalia) • Baszkiria (Rosja) • Czuwaszja (Rosja) • Gagauzja (Mołdawia) • Irlandia Północna (Wielka Brytania) • Kałmucja (Rosja) • Karelia (Rosja) • Komi (Rosja) • Kosowo (Serbia) • Krym (Ukraina) • Mari Eł (Rosja) • Mordwa (Rosja) • Nieniecki Okręg Autonomiczny (Rosja) • Szkocja (Wielka Brytania) • Tatarstan (Rosja) • Udmurcja (Rosja) • Walia (Wielka Brytania) • Wojwodina (Serbia) • Wyspy Alandzkie (Finlandia)
Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej: Naddniestrze (Mołdawia)
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1