Liczebnik
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
Liczebnik jest częścią mowy określającą liczbę, ilość, wielokrotność lub kolejność. Niektóre liczebniki (np. główne) odmieniają się (przez przypadki i rodzaje), jednak zjawisko to uzależnione jest od typu liczebnika. Łączy się z rzeczownikiem, określając go. Podlega deklinacji.
W języku polskim istnieją następujące rodzaje liczebników:
- główne - jeden, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem, dziewięć, dziesięć, sto, tysiąc
- porządkowe - pierwszy, setny, tysięczny
- ułamkowe - ćwierć, pół, półtora, jedna druga, trzy czwarte,
- zbiorowe - dwoje, troje, czworo, pięcioro, sześcioro, siedmioro, ośmioro, dziewięcioro, dziesięcioro
- mnożne - podwójny, potrójny, poczwórny
- nieokreślone - niewiele, kilka, kilkadziesiąt, kilkaset, wiele,
Liczebniki zbiorowe łączą się z rzeczownikami:
- mającymi tylko liczbę mnogą (np.troje skrzypiec),
- oznaczającymi osoby różnej płci (np.dwoje ludzi),
- oznaczającymi istoty niedorosłe (np.czworo dzieci).
Stosujemy je także w tradycyjnych połączeniach wyrazowych(np. dwoje oczu, dwoje uszu).
Liczebniki – jedni, dwaj, dwóch, obaj, obydwaj, obydwóch (obydwu), trzej, trzech, czterej, czterech – łączą się z rzeczownikami męskoosobowymi: dwaj panowie poszli, dwóch panów poszło; pozostałe liczebniki łączą się z rzeczownikami niemęskoosobowymi: jedne książki, dwa konie, dwie linie itp.
Spis treści |
| Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.Do weryfikacji: przydałyby się jakieś źródła Zajrzyj również na stronę dyskusji. Wstawiając szablon, dodaj informację o tej stronie na Wikipedia:Strony wymagające weryfikacji. |
Poniższa tabela zawiera dawne liczebniki słowiańskie używane do określania wielkich liczb, teraz nie używane i wyparte przez liczebniki oparte na milionie.
| 0 | 1 | raz | raz |
| 1 | 10 | dziesięć | dziesięć |
| 2 | 100 | sto | sto |
| 3 | 1 000 | tysiąc | |
| 4 | 10 000 | pćma | tysiąc |
| 5 | 100 000 | nieświedź | |
| 6 | 1 000 000 | rysiec | |
| 7 | 10 000 000 | wron | |
| 8 | 100 000 000 | kołoda | pćma |
| 16 | 10 000 000 000 000 000 | nieświedź | |
| 32 | 100 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 | rysiec | |
| 64 | 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 | wron | |
| 128 | 100 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 | kołoda |
Liczebniki występują w większości języków świata. Za wyjątek uchodzi język pirahã z dżungli amazońskiej. W języku tym występują tylko wyrazy hoi - mało i baagiso - dużo. Nie występuje też liczba mnoga rzeczowników i zaimków. [1]
W językach indoeuropejskich, semickich, ałtajskich i chińsko-tybetańskich system liczebnika jest oparty na układzie dziesiętnym. Rozpowszechnienie tej bazy wynika z faktu, że ludzie mają dziesięć palców u rąk.
Wiele plemion w Afryce i Oceanii używa systemu liczebnika o bazie 5. W niektórych językach Nowej Gwinei system jest oparty o bazę 4 lub 8. [2] Prekolumbijska cywilizacja Majów używała systemu dwudziestkowego, a Sumerowie - sześćdziesiątkowego.
[ PrzypisyLiczebnik to część mowy która: Oznacza liczbę, ilość czegoś lub kolejność Odmienia się przez liczby, przypadki i rodzaje Wchodzi w związki wyrazowe
Istnieją nieliczne liczebniki nieodmienne, które zawsze przybierają taka samą formę Np. pół, półtora, półtrzecia, półczwarta ; Liczebnik odpowiada na następujące pytania: Ile? Ilu? Jaki? Jaka? Jakie? Który ( która, które ) z kolei ?
PODZIAŁ LICZEBNIKÓW ZE WZGLĘDU NA PYTANIA
1. Liczebniki nazywające- odpowiadają na pytanie ile? Liczebniki główne, liczebniki zbiorowe, liczebniki ułamkowe 2. Liczebniki określające odpowiadają na pytania jaki? I który z kole ? Liczebniki porządkowe, mnożne, wielorakie, wielokrotne
PODZIAŁ LICZEBNIKÓW ZE WZGLĘDU NA BUDOWE
Liczebniki proste: np. dwa, trzy, dziesięć ; Liczebniki złożone: np. tysiąc siedemdziesiąt trzy, sto osiem ,dwadzieścia jeden ;
PODZIAŁ LICZEBNIKÓW ZE WZGLĘDU NA ICH ZNACZENIE
Liczebniki ilościowe Liczebniki głowne liczebnik ułamkowe Określone nieokreślone określone Pięć kilka połowa Tysiąc mnóstwo ____ Liczebniki zbiorowe liczebniki mnożne Określone nieokreślone Określone Dwoje kilkoro potrójny Czworo __________ poczwórny Liczebniki wielokrotne Liczebniki wielorakie Określone nieokreślone Określone nieokreślone Dwukrotny wielokrotny dwojaki wieloraki Stukrotny ____ siedmioraki
Rodzaj Przykład Odmiana główne Dwa, dwóch Przypadki, liczby,(rodzaje) porządkowe Drugi, druga Przypadki, liczby, rodzaje zbiorowe Dwoje Przypadki mnożne podwójny Przypadki, liczby, rodzaje wielorakie dwojaki Przypadki, liczby , rodzaje ułamkowe Pół, półtora ----------------------------
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1