Kozieradka_pospolita
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
| Kozieradka pospolita | |
| Systematyka wg Reveala | |
| Domena | jądrowce |
| Królestwo | rośliny |
| Podkrólestwo | naczyniowe |
| Nadgromada | nasienne |
| Gromada | okrytonasienne |
| Klasa | Rosopsida |
| Rząd | bobowce |
| Rodzina | bobowate |
| Rodzaj | kozieradka |
| Nazwa systematyczna | |
| Trigonella foenum-graecum | |
| Sp. Pl. 2. 777. 1753 | |
Kozieradka pospolita, kozieradka lekarska (Trigonella foenum-graecum L.) - roślina zielna z rodziny bobowatych (Fabaceae Giseke). Inne nazwy (zwyczajowe) to: fenegryka, greckie siano, koziorożnik boża trawka. Dziko rośnie w rejonie sięgającym od wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego aż po Chiny, natomiast jej uprawy znajdują się niemal na całym świecie (również w Polsce). Przejściowo dziczejąca z upraw (efemerofit).
Charakterystyka
PokrójJednoroczna roślina o mocnym palowym korzeniu. Łodyga wyprostowana, słabo rozgałęziona, w górnej części delikatnie owłosiona.LiścieTrzylistkowe, listki odwrotniejajowate, z wierzchu zielonych, spodem sinozielonkawe.KwiatySiedzące lub na b. krótkich szypółkach, osadzone po jeden lub dwa w kątach liści. Kielich rurkowaty, pięciowrębny. Korona motylkowata, żółtawa, pręcików 10 (jeden wolny i dziewięć zrośniętych), słupek jeden.Owockoziorogo wygięty strąk zakończony 2 - 3 cm dzióbkiem o barwie beżowobrunatnej, zawierającym ok. 15 romboidalnych nasion koloru beżowego (podobnych do nasion gryki).WymaganiaRoślina wybitnie wapieniolubna.Zastosowanie
- Roślina lecznicza: jej nasiona są jednymi z najbardziej bogatych w śluzy (ich zawartość przekracza nawet 40%) , tłuszcze, śladowe ilości olejków etercznych, saponiny steroidowe,w tym pochodne diosgeniny (stosowana w terapi hormonalnej i doustnych środkach antykoncepcyjnych), flawonoidy, cholinę, lecytynę, witaminy PP, F, D i alkaloid trygonelinę.
- Surowiec zielarski: nasiona - Trigonellae semen syn. Foenugraeci semen
- Działanie: celach leczniczych stosuje się m.in. w stanach wychudzenia i osłabienia dla pobudzenia apetytu i przyspieszenia przemiany materii, do okładów w celu zmiękczenia ropnych zapałeń skóry, przy czyrakach itp. Oprócz tego ma ona własciwości przeciwzapalne, żółciopędne, rozkurczowe, poprawiające samopoczucie, żółciotwórcze, pobudzające wydzielanie soku trzustkowego, żołądkowego i jelitowego, wzmacniające, usprawniające wchłanianie pokarmów, regulujące wypróżnienia, pobudzające regenerację wszystkich tkanek, aktywujące hemopeozę (kozieradka to naturalny aktywator procesów wytwarzania krwinek), mlekopędne, moczopędne, przeciwalergiczne, anaboliczne.
Kozieradka bywa też używana u matek, które mają zaburzenia laktacji, a dawniej jako środek do powiększania piersi.
- Dawniej była również używana jako pasza dla bydła, jednak ze względu na swoisty zapach który przenika do mleka nie jest już stosowana.
- Sztuka kulinarna : nasiona są używane jako przyprawa zwana kozieradką (m.in. do przygotowania zalew do marynat, proszku curry i różnego rodzaju past kremowych, spotyka się ją głównie w kuchni hinduskiej oraz w tajlandzkiej). Młode liście (mające smak fasolki szparagowej) oraz kiełki są jadane jako warzywa a suszone używane do wzbogacania smaku gotowych dań (suszone liście mają gorzki smak i chrakterystyczny silny zapach).
W Jemenie kozieradka jest jednym z głównch składników narodowej potrawy zwanej Saltah, pojawia się ona także często w takich hinduskich i pakistańskich daniach jak: dahls czy miesznce przyprawowej panch phoron.
Ciekawostki
- Łacińska nazwa foenum-graecum oznacza "greckie siano".
- Efektem ubocznym spożywania nawet małych ilości tej rośliny jest zapach curry lub syropu klonowego w moczu i pocie osoby spożywającej kozieradkę. Roślina ta jest też często używana do produkcji syropów jako wzmacniacz smaku.
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1