Konopie siewneSystematyka[1]Nazwa systematyczna

Domena:	eukarionty
Królestwo:	rośliny
Klad:	rośliny naczyniowe
Klad:	rośliny nasienne
Klasa:	okrytonasienne
Klad:	klad różowych
Rząd:	różowce
Rodzina:	konopiowate
Rodzaj:	konopie
Gatunek:	konopie siewne
Cannabis sativa L.Sp. Pl. 2. 1753
Zdjęcia i grafiki w Commons

Konopie siewne (Cannabis sativa L.) – gatunek rośliny z rodziny konopiowatych (Cannabaceae Endl.). Występuje w górach Ałtaj, Tienszan oraz na Zakaukaziu i w Afganistanie. Jako roślina uprawna rozpowszechniona w różnych częściach świata. W Polsce może dziczeć i występować jako efemerofit (konopie siewne) lub kenofit (konopie dzikie) zajmujący siedliska ruderalne[2].

Spis treści 1 Morfologia 2 Biologia i ekologia 3 Systematyka i zmienność 4 Działanie farmakologiczne konopi 5 Sativex 6 Zastosowanie konopi włóknistych 7 Znaczenie w hinduizmie 8 Przypisy

//

[ Morfologia

ŁodygaZwykle osiąga 1,5 m wysokości, dorastając do 250 cm[3],[2] (w bardzo sprzyjających warunkach do 300 cm i więcej), rozgałęziona. Części zielone roślin (szczególnie żeńskich) pokryte gruczołowymi włoskami wydzielającymi intensywny zapach.LiścieDłoniastosieczne o trzech do siedmiu lancetowatych odcinkach, o piłowanym brzegu. Rośliny żeńskie posiadają gęstsze ulistnienie.KwiatyRoślina dwupienna – rośliny męskie to płoskonki[3], płaskonie lub płoskuny, a żeńskie to głowacze[potrzebne źródło]. Kwiaty żeńskie zebrane są po dwa w kątach dużych liściastych przysadek w kłosy pozorne bez okwiatu. Kwiaty męskie o pięciodzielnym okwiacie barwy białozielonkawej, zebrane w wiechokształtne wierzchotki[3] znajdujące się w kątach łuskowatych liści. Długość pojedynczego kwiatu do 6 mm.OwoceGładkie, słabo lśniące jajowate orzeszki barwy szarożółtej o wymiarach 3,5–5 mm × 2,5–4 mm.

[ Biologia i ekologia

RozwójJednoroczna roślina zielna. Rośliny męskie mniejsze, usychające w lipcu[3]. Liczba chromosomów – 2n=20[2].WymaganiaRoślina azotolubna (nitrofilna). Konopie wymagają bardzo dużej ilości wody, znoszą także krótkotrwałe zalewy wodą przepływającą. Poziom wody gruntowej powinien wynosić wiosną około 60 cm, przed zbiorem poniżej 100 cm[potrzebne źródło].Walory ekologiczne

Konopie wyróżniają się intensywnym wzrostem oraz szybkim wytwarzaniem ogromnej ilości biomasy (10-15 t/ha)[potrzebne źródło], oddziałują szczególnie korzystnie na tworzenie właściwej struktury gleby i odchwaszczenie jej na skutek dokładnego zacienienia. Z tych powodów są dobrym przedplonem dla innych roślin uprawnych, w tym także dla dominujących na naszych polach zbóż. Nie wymagają w zasadzie stosowania środków ochrony roślin, mogą być uprawiane na terenach skażonych, przyczyniając się do ich rekultywacji, a jeden hektar konopi wiąże ok. 2,5 tony CO2[potrzebne źródło] (do czasu obumarcia i rozłożenia rośliny).

[ Systematyka i zmienność

Konopie siewne są jedynym przedstawicielem rodzaju konopie (takson monotypowy).

Pozycja systematyczna wg APweb (2001...)

Rodzaj należący do rodziny konopiowatych (Cannabaceae Endl) , kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne, podgromada Magnoliophytina, klasa Rosopsida, podklasa ukęślowe, nadrząd Urticanae, rząd pokrzywowce, rodzina konopiowate, podrodzina Cannaboideae, plemię Cannabeae, rodzaj konopie[4].

Zmienność

W obrębie gatunku wyróżnia się 2-3 taksony w randze podgatunków lub odmian, rzadko ujmowane są one jako osobne gatunki[5].

• Cannabis sativa subsp. sativa (=C. sativa var. vulgaris);
• Cannabis sativa subsp. indica (Lam.) E. Small & Cronq. 1976 – podgatunek indyjski bywa przez niektórych wydzielany w osobny gatunek – konopie indyjskie (C. indica Lam.). Od podgatunku nominalnego różni się m.in. wysokością do 150 cm (wyjątkowo 300 cm), szerokimi liśćmi, złożonymi z 9-11 odcinków, kwiaty żeńskie bez okwiatu. Występuje w Indiach, Iranie i Afganistanie[3].

Inny podział polega na wyróżnianiu podgatunku lub gatunku uprawianego (Cannabis sativa subsp. culta Serebr.) i dzikiego (C. sativa subsp. spontanea Serebr.)[3], którego synonimem jest C. ruderalis Janisch. Podgatunek dziki ma lepiej wykształcony okwiat i bardziej rozgałęzione, luźne kwiatostany. Owoce nieco mniejsze o barwie brązowawej, marmurkowej, z trzoneczkowatym zgrubieniem na nasadzie[2].

Polskie odmiany

W Rejestrze Krajowym COBORU znajduje się pięć odmian konopi wyhodowanych w Instytucie Włókien Naturalnych w Poznaniu: Białobrzeskie, Beniko, Silesia, Tygra i Wielkopolskie[6]. Są to konopie jednopienne, typowo włókniste, tzn. zawierające mniej niż 0,2% substancji psychoaktywnych, o okresie wegetacji dostosowanym do polskich warunków klimatyczno-glebowych.

[ Działanie farmakologiczne konopi

W konopiach zidentyfikowano ponad 400 substancji chemicznych, z których około 100 odpowiada za ich charakterystyczny zapach. Większość z nich to lotne terpeny i seskwiterpeny. Składniki odpowiedzialne za psychoaktywność konopi to kanabinoidy.

Najważniejsze związki występujące w konopiach to[7]:

• Δ9-tetrahydrokanabinol (Δ9-THC lub THC)
• kanabidiol (CBD) i produkt jego rozkładu, kanabinol
• α-pinen
• myrcen
• trans-β-ocymen
• α-terpinolen
• trans-kariofilen
• α-humulen
• tlenek kariofilenu (wykrywany przez psy tropiące narkotyki)[8]

Najbardziej znanym kanabinoidem jest Δ9-THC, który wywołuje takie reakcje organizmu jak odprężenie, poczucie euforii, wzmożone poczucie nowości, zmienione poczucie czasu i przestrzeni oraz pobudzenie apetytu i wrażeń seksualnych. Zarówno u ludzi jak i u zwierząt występują dwa rodzaje receptorów kanabinoidowych oznaczonych CB1 i CB2. Uaktywnienie receptorów powoduje farmakologiczne i psychotropowe efekty spożywania kanabinoidów.

Konopie zawierają także pokrewną grupę składników określaną jako kaniflawiny (ang. cannflavins). Sugeruje się, że te składniki przyczyniają się do korzystnego działania kanabinoidów takich jak analgezja (zmniejszenie odczucia bólu) oraz działania przeciwzapalnego - i jako takie są bardziej efektywne od aspiryny.[potrzebne źródło]

[ Sativex

Brytyjska firma farmaceutyczna jest producentem preparatu o nazwie handlowej Sativex, który jest stosowany u pacjentów chorujących na stwardnienie rozsiane w celu uśmierzenia bólów neuropatycznych i zmniejszenia spastyczności mięśni. Ten preparat jest podawany w postaci aerozolu na błonę śluzową jamy ustnej, ale działa psychoaktywnie.Czynnikami aktywnymi Sativeksu są uzyskiwane z konopi indyjskich tetrahydrokanabinol (THC)i kanabidiol (CBD). Każda aplikacja sprayu zawiera ustaloną dawkę tych substancji: 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD.Sativex jest dostępny na receptę w Kanadzie, Wielkiej Brytanii i niektórych innych krajach. Pierwsze doniesienia na temat skuteczności tego preparatu są pozytywne[9].

[ Zastosowanie konopi włóknistych

Główne produkty otrzymywane z konopi włóknistych to włókno, paździerze i olej. Olej konopny może mieć zastosowanie przemysłowe lub spożywcze. Owoce bywają stosowane jako karma dla ptaków[3].

[ Znaczenie w hinduizmie

W hinduizmie konopie indyjskie uważane są za roślinę świętą, ściśle związaną z bogiem Śiwą[10][11]. Umiarkowane palenie tzw. gandzi przez ascetów zwanych sadhu lub spożywanie bhangu (napoju z mleka, migdałów i konopi) jest akceptowane społecznie, o ile odbywa się w kontekście religijnym, jako część kultu, zwłaszcza podczas świąt Śiwaratri lub Holi[12].

Przypisy

Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1