Klasycyzm (z łac. classicus - doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do osiągnięć starożytnych Greków i Rzymian. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie, a następnie występował równolegle do baroku, czyli od XVII wieku do końca wieku XVIII, w niektórych krajach trwał do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Styl ten szczególnie nawiązywał do antyku. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił pod koniec XVIII wieku. i w I kwadransie wieku XIX. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła wojna klasyków z romantykami. Zauroczenie klasyczną harmonią pojawiało się wielokrotnie, także w XX wieku, pod postacią neoklasycyzmu (w literaturze, w architekturze), a następnie wśród artystów awangardowych, np. u Picassa.

Klasycyzm w sztuce:

• wzorowanie się na architekturze starożytnej Grecji i Rzymu (rzymski Panteon i Partenon w Atenach)
• statyka zamiast dynamizmu
• spokój - przeciwieństwo barokowej ekspresji
• obraz idealistyczny
• ważniejszy był kształt niż barwa

Klasycyzm w Polsce to tzw. styl Stanisławowski (od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego).

• wzorowanie się na starożytnych budowlach greckich i rzymskich oraz na niektórych budowlach odrodzenia;
• kopiowanie elementów architektury starożytnej;
• budowle wznoszone na planie zwartym, koła lub prostokąta;
• stosowanie kolumnad i kolumnowych portyków ze zwieńczeniem w kształcie tympanonu; pilastrów, dużych okien; tympanon przeważnie dekorowany płaskorzeźbą;
• dążenie do uzyskania efektu harmonii, zrównoważonej kompozycji, stosowanie symetrii;
• w opozycji do baroku przeważają fasady o liniach prostych bez wygięć i skrętów;
• oszczędne stosowanie zdobnictwa; jeżeli się pojawiają, są to uskrzydlone postacie lwów z ludzkimi głowami, orły , wieńce, wazony, girlandy z róż, kokardy, hełmy, tarcze, skrzyżowane sztandary nawiązujące do tradycji cesarstwa rzymskiego;
• rozwój budownictwa użyteczności publicznej, takiego jak: urzędy , teatry, szpitale, szkoły, zakładane wówczas muzea;
• pałace – duże, niskie, wydłużone, na planie prostokąta, z wysuniętą częścią środkową ozdobioną portykiem;
• we wnętrzach wielkie, podłużne, jasne sale, chętnie malowane na biało, płaskie sufity, okna duże, kwadratowe;
• kościoły – często na planie koła, przekryte kopułą

Architektura

• Francja: Jacques Germain Soufflot, Jean Francois Chalgrin, Charles Percier
• Anglia: Robert Adam
• Niemcy: Karl Friedrich Schinkel, Leo von Klenze, Carl Gotthard Langhans, Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff
• Włochy: Giovanni Battista Piranesi
• Polska: Dominik Merlini, Jan Chrystian Kamsetzer, Szymon Bogumił Zug, Jakub Kubicki, Antonio Corazzi, Efraim Szreger, Chrystian Piotr Aigner, Wawrzyniec Gucewicz

Malarstwo i grafika

Malarstwo wyraziło się głównie w tematyce historycznej (starożytnej), mitologicznej, alegorycznej i portrecie.

• Jacques-Louis David - Porwanie Sabinek
• Jean Ingres - Wielka Odaliska, Jowisz i Tetyda (Zeus i Tetyda)
• Giovanni Battista Lampi
• Giovanni Battista Piranesi
• Thomas Gainsborough
• Marcello Bacciarelli
• Bernardo Bellotto

Rzeźba

• Antonio Canova - rzeźbił głównie posągi i grupy mitologiczne ("Dedal i Ikar", "Trzy Gracje"); rzeźbił także postacie współczesne, przedstawiając je jednak jako postacie mitologiczne (Henryka Lubomirskiego przedstawił jako Amora)
• Bertel Thorvaldsen - rzeźby mitologiczne, religijne, historyczne pomniki, popiersia. Autor pomnika Mikołaja Kopernika i księcia Józefa Poniatowskiego (ten ostatni wzorowany na rzymskiej statui Marka Aureliusza)
• André Le Brun - tworzył rzeźby do dekoracji Zamku Królewskiego i Łazienek, a także popiersia znanych Polaków.

• Łuk Triumfalny w Paryżu
• Brama Brandenburska w Berlinie
• Biała Fabryka w Łodzi
• Pałac Potockich w Warszawie
• Pałace Wodzickich w Krakowie
• Łazienki Zamku Królewskiego w Warszawie
• Panteon w Paryżu

• klasycyzm w muzyce
• kompozytorzy klasycyzmu