Kirgistan - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Kirgistan

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Кыргыз РеспубликасыКыргызская РеспубликаRepublika Kirgistanu
Flaga KirgistanuGodło Kirgistanu
Język urzędowykirgiski, rosyjski
StolicaBiszkek
Ustrój politycznyrepublika
Głowa państwaprezydent Kurmanbek Bakijew
Szef rządupremier Ałmazbek Atambajew
Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe84. na świecie198 500 km²3,6%
Liczba ludności • całkowita (2002) • gęstość zaludnienia113. na świecie4 892 80824,6 osób/km²
Niepodległośćod ZSRR31 sierpnia 1991
Jednostka monetarnasom (KGS)
Strefa czasowaUTC +6
Hymn państwowyAk möngülüü aska
Kod ISO 3166KG
Domena internetowakg
Kod samochodowyKS
Kod telefoniczny+996

Kirgistan, Republika Kirgiska (kirgiski Кыргызстан, Кыргыз Республикасы trl. i trb. Kyrgyzstan, Kyrgyz Respublikasy; ros. Кыргызстан, Кыргызская Республика trl. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaja Respublika, trb. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaja Riespublika) – państwo w Azji Środkowej. Graniczy z Chinami (dł. granicy 858 km), Kazachstanem (1051 km), Tadżykistanem (870 km) i Uzbekistanem (1099 km).

Spis treści
//

[ Ustrój polityczny

Kirgistan jest republiką zgodnie z konstytucją z 5 maja 1993 (nowelizacja październik 1994). Na czele państwa stoi prezydent wybierany na pięcioletnią kadencję w wyborach powszechnych. Głównym organem władzy ustawodawczej jest dwuizbowy parlament (Żogorku Kenesz) wybierany na kadencję pięcioletnią i składający się początkowo ze Zgromadzenia Ustawodawczego (35 członków) i Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (70 członków). Zgodnie z wynikiem referendum z 2005 parlament jest jednoizbowy i składa się z 75 posłów. Zgodnie z nową konstytucją od 2010 będzie 90 posłów. Żogorku Kenesz zastąpił składającą się z 350 członków Radę Najwyższą. Władzę wykonawczą sprawuje rząd na czele z premierem powoływanym przez prezydenta. Kirgistan od XII 1991 jest członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw.

[ Siły zbrojne

Budżet wydawany na wojsko wynosi 47 000 000 USD (jako procent PNB 2,6%). Siły lądowe liczą 9 800 żołnierzy. Lotnictwo dysponuje samolotami bojowymi MiG-21 (48 szt.) i L-39 (4 szt.) (www.globalsecurity.org)

[ Geografia
Krajobraz Kirgistanu w lecie

Kirgistan to kraj pozbawiony dostępu do morza. Góry zajmują 93% terytorium państwa. Największą wysokość ma położony na południowym wschodzie kraju łańcuch górski Tien-szan, gdzie znajduje się najwyższy szczyt Kirgistanu – Dżengisz Czokusu (pol. Szczyt Zwycięstwa) o wysokości 7439 m n.p.m.. W czasach ZSRR szczyt nosił nazwę Pik Pobiedy. W górach Tien-szan znajduje się także największe jezioro Kirgistanu Issyk-kul, będące równocześnie drugim co do wielkości jeziorem górskim na świecie, którego powierzchnia wynosi 6236 km, a głębokość sięga 669 m. Rzeki Kirgistanu, z których główną jest Naryn, to przeważnie dopływy Syr-darii. Klimat kraju na przeważającym obszarze kontynentalny suchy. Niektóre z wysoko położonych obszarów pokryte są wieczną zmarzliną.

[ Podział administracyjny

Główny artykuł: podział administracyjny KirgistanuKraj dzieli się na 7 obwodów:

  • Biszkek1
  • batkeński
  • czujski
  • dżalalabadzki
  • naryński
  • oszyński
  • tałaski
  • issykkulski
  • 1. Dodatkowo wyróżniony jest okręg stołeczny (Biszkek).

    Na niższym szczeblu podziału administracyjnego wyróżnia się 18 miast, 31 osiedli miejskich i 40 okręgów wojewódzkich.

    [ Historia

    Kirgistan został podbity przez carską Rosję w 1864. Pod panowaniem radzieckim od 1919, początkowo jako Kara-Kirgiski Obwód Autonomiczny, a następnie Kirgiska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka, a od 5 grudnia 1936 jako Kirgiska Socjalistyczna Republika Radziecka. Kirgistan uzyskał niezależność wraz z rozpadem Związku Radzieckiego w 1991. W drugiej połowie marca 2005 wybuchła tam Tulipanowa rewolucja, która obaliła prezydenta Askara Akajewa 24 marca tego samego roku.

    Zobacz więcej w osobnym artykule: historia Kirgistanu.

    [ Gospodarka

    Kirgistan to mały, górzysty kraj z dominacją sektora rolniczego w gospodarce. Uprawia się głównie pszenicę, ziemniaki, buraki cukrowe, tytoń, bawełnę. Rozwinięta jest również hodowla zwierząt, pewne ilości wełny i produktów mięsnych przeznaczane są na eksport. Kirgistan eksportuje również takie dobra jak złoto, rtęć, uran, energia elektryczna. Podkreśla się sukcesy Kirgistanu w transformacji swego ustroju zgodnie z regułami gospodarki rynkowej. Ostry kryzys gospodarczy, jaki Kirgistan przeżył w pierwszych latach po rozpadzie ZSRR udało się zahamować dzięki szeroko zakrojonemu programowi stabilizacyjnemu. Pozwoliło to na obniżenie poziomu inflacji z 88% w 1994 do 15% w 1997. Przeprowadzono działania stymulujące rozwój gospodarczy kraju. Nastąpiła prywatyzacja ziemi i przedsiębiorstw. Najpoważniejsze problemy kraju, które wymagają stałych działań rządu to znaczne zadłużenie zagraniczne, inflacja, nieszczelny system podatkowy oraz bezpośrednie uzależnienie od nastrojów panujących w gospodarce Rosji.

    [ Transport

    W Kirgistanie jest 22 400 km dróg o twardej nawierzchni, 340 km linii kolejowych i 600 km śródlądowych szlaków wodnych. Główne lotnisko międzynarodowe to Bishkek Internatonal, Biszkek.

    [ Demografia

    Statystyki demograficzne

    (2005)
    Liczba ludności5 146 281
    Ludność według wieku
    0 - 14 lat31,6%
    15 - 64 lat62,3%
    ponad 64 lata6,2%
    Wiek (mediana)
    W całej populacji23,39 lat
    Mężczyzn22,52 lat
    Kobiet24,27 lat
    Przyrost naturalny1,29%
    Współczynnik urodzeń22,48 urodzin/1000 mieszkańców
    Współczynnik zgonów7,13 zgonów/1000 mieszkańców
    Współczynnik migracji-2,74 migrantów/1000 mieszkańców
    Ludność według płci
    przy narodzeniu1,05 mężczyzn/kobiet
    poniżej 15 lat1,04 mężczyzn/kobiet
    15 - 64 lat0,96 mężczyzn/kobiet
    powyżej 64 lat0,64 mężczyzn/kobiet
    Umieralność noworodków
    W całej populacji35,64 śmiertelnych/1000 żywych
    płci męskiej40,97 śmiertelnych/1000 żywych
    płci żeńskiej30,03 śmiertelnych/1000 żywych
    Oczekiwana długość życia
    W całej populacji68,16 lat
    Mężczyzn64,16 lat
    Kobiet72,38 lat
    Rozrodczość2,7 urodzin/kobietę

    [ Ludność

    Według ostatniego spisu powszechnego w Kirgistanie zamieszkują przedstawiciele 154 narodowości i grup etnicznych. Przedstawiciele narodowości tytularnej w liczbie ok. 3,2 miliona stanowią większość w kraju. Drugą co do wielkości narodowością są Uzbecy (650 tysięcy), którzy zamieszkują głównie tereny obwodu oszskiego. W Kirgistanie zamieszkuje również około 500 tysięcy Rosjan, zamieszkujących głównie w Biszkeku i okolicach. Dunganie to mniejszość chińska wyznająca islam; stanowią 1,2% ludności (ok 55 tys.). Stolica Kirgistanu, w odróżnieniu od reszty kraju, jest miastem w znacznym stopniu rosyjskojęzycznym.

    [ Media

    W Kirgistanie ukazuje się 114 dzienników (w tym 42 w języku kirgiskim) w łącznym nakładzie 1 529 000 oraz 42 czasopisma (16 w języku kirgiskim). Największe dzienniki to wydawany w języku kirgiskim 6 razy w tygodniu Kyrgyz Tuusu istniejący od 1924 r. wydawany w nakładzie 180 000 oraz Słowo Kirgistana wydawany od 1925 r. w języku rosyjskim. Telewizja Kyrgyz Television i radio Kyrgyz Radio nadające w 4 językach. Oficjalna agencja prasowa Kyrgyzkabar z siedzibą w Biszkeku.

    [ KulturaŚwięta państwowe
    DataPolska nazwaOryginalna nazwa
    1 styczniaNowy RokЖаңы жыл
    5 majaŚwięto KonstytucjiКонституция күнү
    31 sierpniaDzień NiepodległościЭгемендүүлүк күнү

    [ Linki zewnętrzne

    [ Zobacz też