Jodła_pospolita
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
| Jodła pospolita | ||||||||||||||||||||||
| Systematyka | ||||||||||||||||||||||
| Domena | jądrowce | |||||||||||||||||||||
| Królestwo | rośliny | |||||||||||||||||||||
| Podkrólestwo | naczyniowe | |||||||||||||||||||||
| Nadgromada | nasienne | |||||||||||||||||||||
| Gromada | nagonasienne | |||||||||||||||||||||
| Podgromada | nagonasienne drobnolistne | |||||||||||||||||||||
| Klasa | iglaste | |||||||||||||||||||||
| Rząd | sosnowce | |||||||||||||||||||||
| Rodzina | sosnowate | |||||||||||||||||||||
| Podrodzina | Abietoideae | |||||||||||||||||||||
| Rodzaj | jodła | |||||||||||||||||||||
| Gatunek | jodła pospolita | |||||||||||||||||||||
| Nazwa systematyczna | ||||||||||||||||||||||
| Abies alba Mill. | ||||||||||||||||||||||
| pub. Gard.Dict.ed.VIII.n.1 1768 | ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
| Systematyka Wikispecies | ||||||||||||||||||||||
| Galeria Wikimedia Commons | ||||||||||||||||||||||
Jodła pospolita, jodła biała (Abies alba Mill., syn. Abies pectinata (Lam.) DC.) - gatunek drzew z rodziny sosnowatych. Jodła pospolita występuje w stanie dzikim w górach środkowej i południowej Europy. Nie rośnie w Skandynawii, Anglii i na Półwyspie Iberyjskim (z wyjątkiem Pirenejów). W Polsce przebiega naturalna granica jej północnego zasięgu, wzdłuż linii wyznaczonej przez Nową Sól, Ostrów Wlkp., Łódź, Lublin i Zamość. W kraju najokazalsze bory jodłowe rosną w Górach Świętokrzyskich (Puszcza jodłowa) i Karpatach, m.in. na Babiej Górze. W polskich Tatrach dorasta do 1400 m n.p.m., natomiast w Alpach i Pirenejach do 2000 m n.p.m..
Charakterystyka
PokrójDrzewo w naszych warunkach osiągające do 50 m, pierśnica do 1,5 m, korona wąska, dość luźno ugałęziona, na szczycie tworzy się tzw. "bocianie gniazdo".PieńProsta strzała, łatwo oczyszczająca się z bocznych gałęzi. Młoda kora cienka, jasnopopielata z pęcherzykami żywicy, stara wąsko spękana na tarczkowate płytki.DrewnoLekkie, miękkie, łatwo łupliwe.PąkiPąki suche (nieożywicowane, bardzo charakterystyczna cecha), nieduże o czerwonawobrązowej barwie, u nasady białawe. Łuski jajowate, niewielkie.LiścieNa gałązce osadzone spiralnie, zebrane w boczne, dwustronne grzebienie. Igły ok. 25 mm długości, tępo zaokrąglone na końcach. Górna strona ciemnozielona, błyszcząca, z wgłębieniem pośrodku, na spodzie dwa białe, woskowe paski. Na pędach generatywnych są sztywniej, bardziej nastroszone, o zaostrzonych końcach.KwiatyKwiaty męskie z żółtymi pylnikami, zebranymi w jajowate kotki wyrastające pojedynczo w kątach igieł, na ubiegłorocznych gałązkach. Kwiaty żeńskie zebrane w wielołuskowe, wyprostowane szyszki. Roślina kwitnie od kwietnia do maja.SzyszkiZielone szyszki, kształtu walcowatego, ok. 15 cm długości i średnicy 3–5 cm, stojące na gałęzi. W czasie dojrzewania przybierają barwę brązowawą. Gdy dojrzeją rozpadają się, zostaje tylko oś szyszki. Łuski wspierające dłuższe od nasiennych, wystające i odgięte (cecha charakterystyczna dla sekcji). Nasiona trójkątnojajowate, żółtawe, z szerokim, purpurowo-żółtym skrzydełkiem. Zawierają płynną żywicę o przyjemnym zapachu.BiotopDrzewo cieniolubne, szczególnie młode egzemplarze (cienka kora), o dużych wymaganiach wilgotnościowych, zarówno co do powietrza, jak i gleby. Lubi gleby świeże, głębokie. Bardzo wrażliwa na zanieczyszczenie powietrza. Wrażliwa na niskie temperatury (u nas częstokroć przemarza na stanowiskach naturalnych). Tworzy drzewostany lite lub mieszane z bukiem, rzadziej z sosną lub świerkiem.Zastosowanie
- Drewno wykorzystywane głównie w przemyśle budowlanym i celulozowo-papierniczym.
- Roślina lecznicza
- Surowiec zielarski – jednoroczne gałązki (cetyna jodłowa) zbierane jesienią lub zimą – Turio Abietis, liście – Folium Abiestis, żywica – Resina Abiestis.
- Surowce służą do otrzymywania olejku eterycznego, który pozyskuje się przez destylację z parą wodną. W jego skład wchodzi kadynen, flawanol – taksyfolina, węglowodór seskwiterpenowy, pinen i limonen.
- Stosowany jest do nacierań przy bólach reumatycznych, do kąpieli wzmacniających. Wykrztuśne działanie olejku wykorzystywane jest przy inhalacjach w stanach zapalnych gardła i oskrzeli.
- Szyszki dostarczają olejku wykorzystywanego w perfumerii.
Ciekawostki
Jodła pospolita często atakowana jest przez mszyce (Adelges nordmannianae), z których spadzi pszczoły wytwarzają jeden z najbardziej cenionych "czarnych" miodów spadziowych.
Prawdopodobnie największym okazem jodły pospolitej była "Gruba Jodła" rosnąca na północnych stokach Babiej Góry.
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1