Jersey
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
| Bailiwick of JerseyBailliage de JerseyBaliwat Jersey | |||||
| |||||
| Język urzędowy | angielski, francuski | ||||
| Język używany | Jèrriais¹ | ||||
| Stolica | Saint Helier | ||||
| Ustrój polityczny | monarchia parlamentarna | ||||
| Status terytorium | Dependencja Korony brytyjskiej | ||||
| Zależne od | Wielkiej Brytanii | ||||
| Głowa terytorium | królowa Elżbieta II | ||||
| baliw | Philip Bailhache | ||||
| Szef rządu | premier Frank Walker | ||||
| Gubernator | Andrew Ridgway | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 217. na świecie116 km²0 | ||||
| Liczba ludności • całkowita (2005) • gęstość zaludnienia | 193. na świecie90 156777 osób/km² | ||||
| Rok utworzenia | wydzielenie z Guernsey1487 | ||||
| Jednostka monetarna | funt Jersey, funt brytyjski (JEP, GBP) | ||||
| Strefa czasowa | UTC 0 - zimaUTC+1 - lato | ||||
| Hymn państwowy | God Save the Queen² (Boże Uchroń Królową) | ||||
| Kod ISO 3166 | JE/JEY/832 | ||||
| Domena internetowa | .je | ||||
| Kod samochodowy | GBJ | ||||
| Kod telefoniczny | +44-1534 | ||||
| ¹ - ma status języka regionalnego² - istnieje równorzędnie z Ma Normandie, który odgrywany jest przy najważniejszych uroczystościach państwowych | |||||
Jersey (Baliwat Jersey) – terytorium zależne Korony brytyjskiej na wyspie Jersey, jednej z Wysp Normandzkich na Kanale La Manche.
Administracyjnie obejmuje także niezamieszkane wyspy Minquiers i Ecréhous. Nie jest częścią Unii Europejskiej, ale za obronę i bezpieczeństwo odpowiada Wielka Brytania.
Spis treści |
Wyspę przyłączył do Księstwa Normandii Wilhelm Długi Miecz, książę Normandii w 933. Jego potomek, Wilhelm Zdobywca, zdobył Anglię w 1066, co doprowadziło do połączenia Księstwa Normandii i królestwa Anglii pod jednym monarchą. Król Jan bez Ziemi stracił wszystkie terytoria w Normandii w 1204 na rzecz króla Francji, ale zachował w posiadaniu Jersey, wraz z Guernsey i innymi Wyspami Normandzkimi, które odtąd miały już wewnętrzny samorząd.
Dzięki neutralności wyspy kwitł handel pomiędzy Anglią a Francja, co bogaciło mieszkańców. W chwili obecnej wyspa jest jednym z najbardziej znanych rajów podatkowych.
Jersey była zajęta przez hitlerowskie Niemcy od 1 maja 1940 i była okupowana aż do 9 maja 1945, końca drugiej wojny światowej w Europie.
[ GeografiaPowierzchnia 112 km² , największa i najbardziej wysunięta na południe z Wysp Normandzkich. Klimat umiarkowany morski, z łagodnymi zimami i chłodnym latem.
[ Ustrój politycznyGłową terytorium jest królowa brytyjska Elżbieta II, reprezentowana przez zastępcę gubernatora. Wyspa podzielona na 12 okręgów :
- Saint Helier
- Saint Saviour
- Saint Martin
- Grouville
- Saint Clement
- Trinity
- Saint Lawrence
- Saint Mary
- Saint Peter
- Saint Brelade
- Saint Ouen
Populacja: 87 500 (2004) 30% populacji jest skoncentrowane w stolicy: Saint Helier.
Struktura wieku:0-14 lat: 18% (mężczyźni 8 140; kobiety 7 563)15-64 lat: 68% (mężczyźni 30 036; kobiety 30 329)powyżej 64 lat: 14% (mężczyźni 5 454; kobiety 7 393) (2000)
Przyrost populacji: 0.52% (2000 szac.)
Współczynnik urodzeń: 11,65 urodzeń/1000 osób (2000)
Współczynnik zgonów: 9,26 zgonów/1000 osób (2000)
Współczynnik imigracji: 2,81 imigranta/1000 osób (2000)
Współczynnik płci:po urodzeniu: 1,11 mężczyzn/kobietdo 15 lat: 1,08 mężczyzn/kobiet15-64 lat: 0,99 mężczyzn/kobiet65 lat I powyżej: 0,74 mężczyzn/kobietcała populacja: 0,96 mężczyzny/kobiet (2000)
Współczynnik zgonu niemowląt: 5,71 zgonów/1000 żywych urodzeń (2000)
Długość życia:cała populacja: 78,48 latmężczyźni: 76,07 latkobiet: 81,07 lat (2000)
Współczynnik płodności: 1,56 dzieci/kobietę (2000)
Wyznawane religie: anglikanie, katolicy, baptyści, Congregational New Church, metodyści, prezbiterianie, świadkowie Jehowy, kwakrowie
Używane języki:
- angielski (urzędowy),
- francuski (urzędowy) należy tutaj uściślić, iż chodzi o tzw. Jersey Legal French ("jerseyski francuski do celów prawnych-urzędowych"), który nie jest tożsamy z językiem panującym we Francji-jest to natomiast tradycyjny język w którym przeprowadza się postępowania przed miejscowymi sądami oraz niektóre czynności biurokratyczne-a nie język mówiony,
- Jèrriais (język regionalny, dawna mowa mieszkańców wyspy, obecnie posługuje się nią niewielu),
- portugalski popularny z powodu dużej mniejszości z Madery, obecnie drugi po angielskim,
- polski coraz powszechniejszy z powodu dużej imigracji Polaków, znajdujących zatrudnienie w przemyśle turystycznym i gastronomii; lokalna gazeta szacowała, że podczas sezonu wakacyjnego w 2005 roku, przebywało na wyspie Jersey 11 tysięcy Polaków; duża ich część pochodzi z Mielca i okolic. Populacja Polaków zamieszkujących na wyspie na stałe wynosi około 10 000 osób.
Święto państwowe: 9 maja Dzień Wyzwolenia (Liberation Day).
[ Linki zewnętrzneBaliwat Jersey: JerseyLes Écréhous • Les Minquiers • Les Pierres de Lecq • Les Dirouilles
Baliwat Guernsey: Guernsey Alderney Sark HermBrecqhou • Burhou • Ortac • Les Casquets • Jethou • Lihou • Crevichon • Les Houmets
Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia i Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Kazachstan • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy
Terytoria zależne: Gibraltar • Guernsey • Jan Mayen • Jersey • Svalbard • Wyspa Man • Wyspy Owcze
Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw): Athos (Grecja) • Azory (Portugalia) • Baszkiria (Rosja) • Czuwaszja (Rosja) • Gagauzja (Mołdawia) • Irlandia Północna (Wielka Brytania) • Kałmucja (Rosja) • Karelia (Rosja) • Komi (Rosja) • Kosowo (Serbia) • Krym (Ukraina) • Mari Eł (Rosja) • Mordwa (Rosja) • Nieniecki Okręg Autonomiczny (Rosja) • Szkocja (Wielka Brytania) • Tatarstan (Rosja) • Udmurcja (Rosja) • Walia (Wielka Brytania) • Wojwodina (Serbia) • Wyspy Alandzkie (Finlandia)
Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej: Naddniestrze (Mołdawia)
Terytoria zamorskie: Akrotiri • Anguilla • Bermudy • Brytyjskie Terytorium Antarktyczne • Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Brytyjskie Wyspy Dziewicze • Dhekelia • Kajmany • Falklandy • Gibraltar • Montserrat • Pitcairn • Święta Helena (dependencje: Wyspa Wniebowstąpienia, Tristan da Cunha) • Georgia Południowa i Sandwich Południowy • Turks i Caicos
Dependencje Korony brytyjskiej: Guernsey (dependencja: Alderney) • Jersey • Wyspa Man
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1