Jedwab
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
|
Jedwab – włókno pochodzenia zwierzęcego (białkowe) uzyskiwane z kokonu jedwabnika morwowego lub jedwabnika dębowego. Światowa produkcja jedwabiu na poziomie ok. 50 000 ton rocznie jest bardzo niewielka i stanowi zaledwie 0,2% całej produkcji włókien.
Jedwab to również zwyczajowa (błędna) nazwa tkanin produkowanych z przędzy uzyskiwanej z tego włókna. Tkaniny jedwabne charakteryzują się połyskiem, są gładkie, śliskie, wiotkie, miękkie, lekkie, cienkie i bardzo przyjemne w dotyku. Niegdyś stosowane jako podłoże malarskie, zwłaszcza w sztuce orientalnej.
[ HistoriaZnaleziska archeologiczne wskazują, że jedwab wytwarzano już w starożytnych Chinach, około 2700 lat p.n.e. Chińskie podanie głosi, że jedwab został odkryty w 1640 r. p.n.e. w ogrodzie cesarza Huang Ti. Według legendy cesarz poprosił swą żonę Xi Lingshi, by sprawdziła, jaki szkodnik niszczy drzewa morwowe. Cesarzowa zauważyła, że są to białe larwy, które przędą błyszczące kokony. Przypadkowo jeden kokon wpadł jej do wrzątku i okazało się, że można wyciągnąć z niego delikatną nić, którą Xi Lingshi zawinęła na szpulkę. W ten sposób, jak głosi legenda, odkryła tajemnicę produkcji jedwabiu.
Chińczycy strzegli tej tajemnicy przez około 2000 lat. Przez ten czas Chiny miały monopol na produkcję jedwabiu, który eksportowały tzw. Jedwabnym Szlakiem. Każdego, kto zdradziłby tajemnicę jego wyrobu, czekał wyrok śmierci. Dopiero w roku 550 tajemnica jedwabiu została przemycona z Chin do Konstantynopola (dzisiejszy Stambuł) przez dwóch mnichów. Cesarstwem wschodniorzymskim (Bizancjum) rządził wówczas Justynian I. Mieszkańcy Bizancjum kupowali chiński jedwab, który był przywożony Jedwabnym Szlakiem przez kupców. Wędrowali oni przez kilka miesięcy, pokonując 4800 km. Kupcy narażali życie, podążając terenami, które przecinały terytoria ogarnięte wojną. Po dotarciu do Europy, jedwab wart był majątek - stąd nie dziwi fakt, że władcy Bizancjum zależało na produkcji jedwabiu w kraju. Obiecał więc dwóm mnichom, że sowicie ich wynagrodzi, jeśli przetransportują jajeczka jedwabników z Chin oraz pokażą Bizantyjczykom, jak hodować jedwabniki. Plan się powiódł, mnisi zdobyli w Chinach około 26 tysięcy jajeczek i przetransportowali je do Europy, chowając je wewnątrz bambusowych kijów, którymi się podpierali. W ten sposób zapoczątkowali produkcję jedwabiu w Europie.[potrzebne źródło]
Później jedwabnictwo rozpowszechniło się także w Persji i Japonii, a dwa wieki później w Bizancjum; następnie w Grecji, Hiszpanii i Włoszech. W XIII wieku rozpowszechniło się we Francji, a od XVII wieku - w całej Europie. Jedwabniki wolą jednak chińską białą morwę, Europa sprowadza więc część surówki jedwabnej z Chin.
[ Produkcja włóknaProdukcję jedwabiu można podzielić na 4 fazy:
Ze względu na dość żmudny i stosunkowo kosztowny proces uzyskiwania jedwabiu naturalnego, wynaleziono kilka rodzajów sztucznego włókna o podobnych właściwościach, zwanego jedwabiem sztucznym.
[ Handlowe nazwy przędz i nici jedwabnych- greża - jedwab naturalny w stanie surowym
- grenadyna - silnie skręcona przędza jedwabna
- filozela - nić jedwabna nieskręcana
- kordonek - skręcona nitka jedwabna (lub bawełniana)
- mulina - wielobarwna przędza do haftowania
- ondula - jedwabna przędza wątkowa
- organzyna - jedwabna przędza przeznaczona na osnowę
- szapa - czesankowa przędza jedwabna
- trama - luźno skręcona z kilku nitek greży przędza jedwabna
- brokat - ciężka tkanina - o wypukłym wzorze - najcześciej jedwabna i przetykana nicią złotą lub srebrną
- bureta - tkanina z wyczeski jedwabnej (odpadowej przędzy z jedwabiu naturalnego)
- faille - gruba tkanina jedwabna poprzecznie prążkowana
- floret
- fular - cienka, charakteryzująca się szczególną miękkością tkanina o splocie płóciennym, skośnym lub atłasowym używana głównie na krawaty i chustki
- glace - mieniąca się tkanina jedwabna, w której wątek i osnowa są różnokolorowe
- iluzja - delikatna, przezroczysta tkanina jedwabna
- kanaus - perska tkanina jedwabna
- krepa - pomarszczona, matowa tkanina (najczęściej jedwabna) z silnie skręconej przędzy
- lama - gładka, przetykana nitkami metalowymi tkanina, najczęściej jedwabna
- lampas - chińska tkanina jedwabna
- lewantyna - tkanina jedwabna o splocie skośnym
- liberty - jedwabny atłas o silnym połysku
- mora - tkanina, najczęściej jedwabna, o falisto mieniącym się deseniu
- muślin - lekka tkanina jedwabna wykonana bardzo luźno w splocie płóciennym
- panora - tkanina jedwabna
- pika - gęsta, prążkowana tkanina jedwabna
- pongé - bardzo lekka tkanina jedwabna o splocie płóciennym
- prunela - cienka, mocna tkanina jedwabna o splocie atłasowym
- sparking - błyszcząca tkanina z jedwabiu połączonego ze sztucznym włóknem
- szarmeza - bardzo cienka, miękka tkanina jedwabna
- tafta - bardzo gęsta, sztywna, szeleszcząca i połyskująca tkanina jedwabna
- trykotyna - gruba, miękka tkanina jedwabna
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1