Jarząb brekinia, jarząb brzękSystematyka[1]Nazwa systematycznaSynonimy

Liście jarzębu brekinii
Domena:	eukarionty
Królestwo:	rośliny
Klad:	naczyniowe
Klad:	nasienne
Klad:	okrytonasienne
Klad:	klad różowych
Klad:	Fabidae
Rząd:	różowce
Rodzina:	różowate
Rodzaj:	jarząb
Gatunek:	jarząb brekinia
Sorbus torminalis L. (Crantz.)Stirp. austr. fasc. 2:45. 1763
Crataegus torminalis L..Pyrus torminalis (L.) Ehrh[2]
Zdjęcia i grafiki w Commons

Jarząb brekinia, jarząb brzęk (Sorbus torminalis) – gatunek drzewa należącego do rodziny różowatych (Rosaceae).

Spis treści 1 Rozmieszczenie geograficzne 2 Morfologia 3 Biologia i ekologia 4 Ochrona 5 Przypisy

//

[ Rozmieszczenie geograficzne

Występuje w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej[2]. Najdalej na północy rośnie we wschodniej Danii[3]. Najliczniej rośnie w Europie Południowej i sięga tutaj do wysokości 1200 m n.p.m., zaś najwyżej położone jego stanowiska znajdują się na Kaukazie, gdzie sięga do wysokości 1900 m[3]. W Polsce jest dość rzadki, występuje na rozproszonych stanowiskach, głównie na niżu[4]. W górach jest bardzo rzadki, znane są tylko jego stanowiska w Beskidzie Sądeckim, gdzie sięga do 550 m n.p.m.[4]. Osiąga u nas południowo-wschodnią granicę zasięgu. Linia przebiega od Gdyni przez Tczew, Ciechocinek, Strzelno, Gołuchów, Wrocław, Strzelin, Ojców i Nowy Sącz[3].

[ Morfologia

PokrójDrzewo wysokości do 15 – 25 m i 60 – 100 cm pierśnicy, o szerokiej i gęstej koronie i z rozpostartymi konarami. Czasami, gdy rośnie w dużym zwarciu i zacienieniu ma postać krzewu[5].PędyMłode pędy oliwkowoszare, nieco omszone, potem nagie i oliwkowobrązowe (w zimie). Pąki zielone, błyszczące, nagie, z ciemniejszymi brzegami łusek. Pączki szczytowe większe od bocznych.LiścieKlapowane, pojedyncze, szerokojajowate, długości do 10 cm z 3 – 5 parami nierówno ząbkowanych i zaostrzonych klap. Dolne klapy dłuższe, prawie poziomo odstające, rozwarte pod kątem prostym, przypominają duże liście głogu. U nasady zaokrąglone lub płytko sercowate, na brzegu drobno piłkowane, osadzone na cienkim, długim ogonku. Liście z brzegu ciemnozielone, pod spodem jaśniejsze. Jesienią przebarwiają się na czerwono i brązowo.KwiatyBiałe, zebrane w podbaldachy. Kwiatostany filcowato owłosione, luźne, średnicy do 12 cm.OwoceOwoce elipsoidalne, podłużniejajowate, brązowe i jasno nakrapiane, długości ok. 1,5 cm, na długich szypułkach, zawierające po dwie pestki.System korzeniowyGłęboki z korzeniem palowym.DrewnoDrewno ma czerwonobrązowe, niekiedy za ciemno zabarwioną twardzielą, drobnosłoiste, twarde, ciężkie; znajduje duże zastosowanie przy wyrobach tokarskich i w meblarstwie.

[ Biologia i ekologia

Megafanerofit. Rośnie w świetlistych i suchych zaroślach i lasach. Wymaga gleb żyznych i głębokich; dobrze rośnie na glebach wapiennych i gliniastych. Nie rośnie na piaskach, glebach bagiennych i ilastych. Jest odporny na suszę. W młodości dobrze znosi ocienienie (do 8 roku), później potrzebuje dużo światła. Nie jest przystosowany do surowych warunków klimatycznych. Rośnie wolno. Kwitnie w maju-czerwcu. Owoce dojrzewają w październiku – listopadzie. Zaczyna owocować ok. 15 roku, owocuje co 3 lata. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Quercetalia pubescenti-petraeae[6].

[ Ochrona

Roślina objęta jest w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Chroniona jest m.in. w następujących rezerwatach:

• Rezerwat przyrody Kamień Śląski
• Rezerwat przyrody Czerwona Róża
• Rezerwat przyrody Brzęki przy Starej Gajówce
• Rezerwat przyrody Bytyńskie Brzęki
• Rezerwat przyrody Kawęczyńskie Brzęki
• Rezerwat przyrody Białowodzka Góra nad Dunajcem
• Rezerwat przyrody Rogóźno Zamek
• Rezerwat przyrody Brekinia
• Rezerwat przyrody Ustronie
• Rezerwat przyrody Wąwelno
• Rezerwat przyrody Brzęki im. Zygmunta Czubińskiego

Przypisy

Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1