Jałowiec_sabiński
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
| Domena: | eukarionty | |||||||||||||||||||||
| Królestwo: | rośliny | |||||||||||||||||||||
| Podkrólestwo: | naczyniowe | |||||||||||||||||||||
| Nadgromada: | nasienne | |||||||||||||||||||||
| Gromada: | nagonasienne | |||||||||||||||||||||
| Klasa: | iglaste | |||||||||||||||||||||
| Rząd: | Cupressales | |||||||||||||||||||||
| Rodzina: | cyprysowate | |||||||||||||||||||||
| Rodzaj: | jałowiec | |||||||||||||||||||||
| Gatunek: | jałowiec sabiński | |||||||||||||||||||||
| Juniperus sabina L.Sp. pl. 2:1039. 1753 | ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
Jałowiec sabiński (Juniperus sabina L.) – gatunek krzewu iglastego należący do rodziny cyprysowatych. Inne nazwy zwyczajowe: jałowiec sawina, jałowiec sawiński.
Spis treści |
[ Rozmieszczenie geograficzne
Jego ojczyzną są góry południowej Europy oraz Azji Mniejszej, Azji Środkowej i Kaukazu a także Afryka Północna[2]. W Polsce roślina bardzo rzadka na naturalnych stanowiskach. Obecnie (dane na 2008 r.) jego potwierdzone stanowiska znajdują się tylko w Pieninach Centralnych: na skałach Facimiecha, Cukrowej Głowy i Pieckach[3]. Często natomiast uprawiany jest jako roślina ozdobna.
[ Morfologia
PokrójPłożący się nisko po ziemi, silnie rozgałęziony na boki krzew. Pędy niemal okrągłe na przekroju, pokładające się i podnoszące.LiścieUlistnienie naprzeciwległe. Liście trójkątnie-jajowate, przylegające do gałązek, łuskowate. Mają długość 1–3 mm i zachodzą na siebie dachówkowato.SzyszkiWyrastają na haczykowato zagiętej szypułce, zwisające czarne szyszkojagody.[ Biologia i ekologia
Krzew, nanofanerofit. W Polsce występuje jako relikt, na nasłonecznionych, trudno dostępnych, południowych stokach. Owoce dojrzewają w drugim roku. Największą zdolność kiełkowania (46%) uzyskują po ciepło-chłodnej stratyfikacji (15/3oC) i podsuszeniu[3]. Charakterystyczny dla jałowca sawinia jest silny i nieprzyjemny zapach spowodowany obecnością sabinolu. Liczba chromosomów 2n = 22[4].
Cała roślina jest bardzo silnie trująca. Powoduje mdłości, pobudzenie, zaburzenia rytmu serca, duszności, skurcze macicy i paraliż układu nerwowego[5]. Już 6 kropli olejku z tego jałowca uważane jest za dawkę śmiertelną[5].
[ Zastosowanie
- Jest uprawiany jako roślina ozdobna w ogródkach i parkach. Nadaje się do ogrodów skalnych, na murki, w trawnikach. Jest bardzo wytrzymały na niekorzystne warunki środowiska. Typowy gatunek rośnie bardzo silnie i szybko, osiągając wysokość do 1 m i kilka metrów średnicy. Istnieją odmiany wolniej rosnące i mniejsze.
- Dawniej używany był jako roślina lecznicza, głównie do wykonywania maści rozgrzewających skórę oraz w celach poronnych, co niejednokrotnie spowodowało śmierć kobiety[5].
[ Kultywary
- `Blaue Donau` – igły zielononiebieskie. Niski krzew o szybkim wzroście, osiągający wysokość ok. 0,5 m i szerokość 1,5 m
- `Glauca` – igły i łuski niebieskozielone, zimą rudziejące. Ma rozłożysty pokrój i szybko rośnie.
- `Variegata` – końce niektórych pędów ma przebarwione na biało. Rośnie słabiej od typowego gatunku.
- `Tamariscifolia` – ma szarozielone zabarwienie i słabszy wzrost. Starsze okazy osiągają do 1 m wysokości. Ich gałęzie dachówkowato zachodzą na siebie.
[ Zagrożenia i ochrona
Powszechne w medycynie ludowej przekonanie o jego leczniczych właściwościach doprowadziło do prawie całkowitego wytępienia w obrębie Pienin. Kategorie zagrożenia gatunku:
- Kategoria zagrożenia na świecie wg Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych: LC (niższego ryzyka}
- Kategoria zagrożenia w Polsce wg Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006)[6]: R (rzadki).
- Kategoria zagrożenia w Polsce wg Polskiej Czerwonej Księgi Roślin: VU (vulnerable, narażony).
Wszystkie stanowiska tego jałowca znajdują się w trudnodostępnych miejscach na obszarze ochrony ścisłej Pienińskiego Parku Narodowego, gatunek ten objęty jest też specjalną troską tego parku. Z naturalnych jego populacji wyhodowano okazy, które rosną w skalnych ogródkach przy Pawilonach Pienińskiego Parku Narodowego oraz Instytutu Dendrologii Pan w Kórniku[3].
Przypisy
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1