Język_wehikularny
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
Lingua franca (wł. język Franków) - w wąskim ujęciu: język typu kreolskiego używany w basenie Morza Śródziemnego, powstały przez zaczerpnięcia z języków: francuskiego, włoskiego, greckiego, hiszpańskiego i arabskiego. Używany głównie w kontaktach handlowych i dyplomatycznych, jeszcze w XX wieku w portach śródziemnomorskich, obecnie jest już językiem martwym.
Określenie "lingua franca" było pierwotnie używane przez Arabów i oznaczało wszystkie języki wywodzące się z łaciny, a w szczególności język włoski. Arabowie zwykli określać mianem Franków wszystkich mieszkańców zachodniej Europy. Z czasem przekształciło się w nazwę wcześniej opisywanej gwary.
W ogólniejszym ujęciu termin "lingua franca" odnosi się do szeroko używanych języków, będących środkiem komunikacji między różnojęzycznymi grupami ludzi. Przykładem współczesnej lingua franca w biznesie jest język angielski.
W przeszłości rolę taką pełniły m.in. w starożytności grecki koine we wschodnim basenie Morza Śródziemnego i państwach hellenistycznych, potem (a przez pewien czas równolegle) łacina łącząca średniowieczną Europę aż po czasy nowożytne, czy wreszcie nowożytny język francuski w kołach dyplomatycznych, język niemiecki w XIX i XX wieku szczególnie w sferach gospodarczych środkowo-wschodniej Europy.
Zbliżonym pojęciem jest język wehikularny - język używany w czasie podróży i kontaktów handlowych w obszarach o dużej różnorodności językowej. W różnych rejonach świata funkcję taką pełnią np. suahili w Afryce Wschodniej, hausa w Afryce Zachodniej, hindi na dużych obszarach Indii, język malajski w Azji Południowo-Wschodniej, bislama na wyspach Pacyfiku i rozmaite języki typu pidżin w innych miejscach świata, na przestrzeni wielu wieków. Język portugalski pełnił rolę lingua franca w Afryce i Azji, zwłaszcza w XV i XVI wieku. Chiński mandaryński spełnia rolę wspólnego języka dla osób mówiących rozmaitymi dialektami języka chińskiego.
Próby stworzenia sztucznych lingua franca
Esperanto i ido są językami sztucznymi, które są niekiedy proponowane jako alternatywa dla języka angielskiego w roli lingua franca. Ich zwolennicy argumentują, że język taki powinien być możliwie prosty, a zarazem ekspresyjny. Twierdzą oni, że język angielski i inne języki etniczne nie nadają się do tej roli, gdyż zawierają specyficzne cechy, które utrudniają ich przyswojenie, a ponadto zapewniają automatycznie przewagę osobom mówiącym nimi od urodzenia.
Języki naturalne są także nośnikami kultury i systemu wartości. Gdy język francuski dominował w Europie i w innych częściach świata, francuska kultura i wartości dominowały kosztem innych kultur. Hegemonia pojedynczego języka nieuchronnie prowadzi do nierówności między wspólnotami językowymi. Przykładowo - kompetencja językowa zapewnia przewagę w ubieganiu się o stanowiska kierownicze.
Języki planowe opierają tezy o swojej uniwersalności na założeniu, że konieczne jest maksymalne uproszczenie języka i zapewnienie, że osoby nie mówiące danym językiem etnicznym nie będą się znajdowały w gorszym położeniu. Ich zwolennicy twierdzą, że specyficzne elementy zawarte w językach etnicznych stanowią zasadniczą przeszkodę dla uzyskania odpowiedniego stopnia biegłości w używaniu danego języka.
Zwolennicy języków planowych twierdzą także, że liczba mówiących nimi osób nie decyduje o ich wartości. Gdyby język sztuczny (lub jakikolwiek inny język o niewielkim zasięgu) został przyjęty w drodze międzynarodowego porozumienia i był stosowany jako międzynarodowy język pomocniczy, liczba jego użytkowników natychmiast gwałtownie by wzrosła. W chwili obecnej zapotrzebowanie na osoby mówiące językami sztucznymi jest ograniczone, aczkolwiek esperanto jest potocznie określane w środowisku tłumaczy jako lingua franca.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1