Język_fiński
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
| Suomi | |
| Obszar | Finlandia, Estonia, Finnmark (Norwegia), Karelia (Rosja) i inne |
| Liczba mówiących | 6 milionów |
| Ranking | (poza pierwszą 100.) |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki uralskie*Języki ugrofińskie**Języki fińskie***Języki bałtyckofińskie****Język fiński |
| Pismo | łaciński |
| Status oficjalny | |
| Język urzędowy | Finlandia, Karelia, jeden z urzędowych w Unii Europejskiej |
| Regulowany przez | ? |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | fi |
| ISO 639-2 | fin |
| SIL | FIN |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata | |
Język fiński (suomi) - język ugrofiński (rodzina uralska), którym posługuje się około 5,3 mln mówiących, zamieszkałych głównie w Finlandii, gdzie jest językiem urzędowym. Używany także przez Finów w Karelii (Rosja) i na pograniczu szwedzko-norweskim. Blisko spokrewniony z estońskim.
Język literacki zaczął się rozwijać od XVI w. na podstawie dialektu zachodniego z okolic miasta Turku. Jednak od XIX w. przeważają wpływy dialektów wschodnich. Przez długi okres język fiński był językiem warstw mniej wykształconych, w przeciwieństwie do języka szwedzkiego - języka warstw panujących (zobacz: Historia Finlandii). Dopiero działalność fińskiego filozofa Johana Wilhelma Snellmanna, przyczyniła się do ustanowienia w 1863 r., przez cara języka fińskiego jako oficjalnego w Finlandii na równi z rosyjskim. Jego hasło brzmiało: "Szwedami już nie jesteśmy, Rosjanami nie możemy być". Szwedzki stracił odwieczną pozycję pierwszego języka urzędowego. Od tego czasu obserwuje się szybki rozwój literatury w języku fińskim i spadek znaczenia języka szwedzkiego. Pewna część Szwedów mieszkających od wieków w Finlandii przyjęła wówczas język fiński za język ojczysty.
Pod względem strukturalnym język fiński jest językiem aglutynacyjnym. Na podstawie fonetyki fińskiego John Ronald Reuel Tolkien stworzył język Elfów Wysokiego Rodu - quenya.
Spis treści |
Język fiński ma dwie liczby, 16 przypadków (z czego jedynie dwa w Pl.) i podobnie jak większość języków ugrofińskich nie rozróżnia rodzaju. Przymiotnik nie różni się fleksyjnie od rzeczownika, a przynależność wyraża się poprzez sufiksy posesywne. Czasownik ma tylko jedną koniugację, ale towarzyszą jej różne zmiany (podobnie jak deklinacji).
Sufiksy w deklinacji fińskiej
| - | -t |
| -a/ -ä ,-ta/-tä | ts. |
| -n | -n, -den, tten, in, ten, en |
| = Gen. | =Nom. |
| = Nom. | =Gen. |
| -na/-nä | ts. |
| -ksi | ts. |
| - | -ne + suf. pos. |
| -tta/-ttä | ts. |
| -n | ts. |
| -ssa/-ssä | ts. |
| - sta/-stä | ts. |
| -n, -h-n, -seen | -in, -hin, -iiin |
| -lla/-llä | ts. |
| -lta/-ltä | ts. |
| -lle | ts. |
Istnieją dwie główne odmiany języka fińskiego. Standardowa forma (fin. yleiskieli lub kirjakieli) jest używana w gazetach, książkach, pisemnych instrukcjach, oficjalnych wystąpieniach. Oprócz tego istnieje wersja mówiona, kolokwialna (fin. puhekieli), która jest używana w codziennej komunikacji między Finami, coraz częściej także w mediach. Poza tym istnieją odmiany lokalne, w zależności od regionu można usłyszeć np. różne powitania.
[ Zobacz też[ Linki zewnętrzne
- Historia rozwoju języka fińskiego (po angielsku)
- Finnish 101 Learn Finnish online
- słownik angielsko-fińsko-angielski
chantyjski • estoński • fiński • ingryjski • karelski • komi • lapońskie • liwski • mansyjski • maryjski • mordwiński (erzja i moksza) • rauma (dialekt) • udmurcki • võro • wepski • węgierski • wotycki
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1