Język_baskijski - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Język_baskijski

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Euskara
ObszarHiszpania, Francja i inne
Liczba mówiących1.033.900
Ranking(poza pierwszą 100.)
Klasyfikacja genetycznaJęzyk izolowany (nie należący do żadnej grupy językowej)
Pismołaciński
Status oficjalny
Język urzędowyKraj Basków (Hiszpania)
Regulowany przezEuskaltzaindia
Kody języka
ISO 639-1eu
ISO 639-2baq/eus
SILBSQ
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Dialekty języka baskijskiego
Języki i dialekty Półwyspu Iberyjskiego

Język baskijski (bask., zależnie od dialektu, euskara, euskera, eskuara, üskara) - język Basków zamieszkujących kilka prowincji na pograniczu Hiszpanii i Francji. Posługuje się nim dzisiaj ponad milion górali pirenejskich (90% w Hiszpanii). Jego przynależność genetyczna nie została do tej pory ustalona, ale z pewnością nie jest to język indoeuropejski, i zalicza się go do języków azjanickich. Mówiono nim już przed kolonizacją zachodniej Europy przez Indoeuropejczyków. Istnieją także przypuszczenia, że jest on spokrewniony z językami kaukaskimi. W języku baskijskim występują liczne zapożyczenia z łaciny, hiszpańskiego i francuskiego.

Wyróżnia się 10 dialektów języka baskijskiego. Ze względu na duże różnice pomiędzy nimi powstała ustandaryzowana odmiana języka - Euskara batua, łącząca cechy największych dialektów języka baskijskiego, oparta zwłaszcza na dialekcie Gipuzkoa. Odmiana ta nauczana jest w szkołach.

Literatura w tym języku powstaje od XVI wieku. Pierwszą drukowaną książkę w tym języku wydano w 1545 roku.

Spis treści
//

[ Gramatyka

Pod względem gramatycznym baskijski jest językiem ergatywnym i aglutynacyjnym. Istnieje inkorporacja zaimków, np. zdanie "mam książkę" brzmi po baskijsku liburua dut, dosłownie książka ja-mam-to.

Język baskijski ma dwanaście przypadków:

  • Nominativus, czyli po prostu mianownik, zwany także absolutywem. Używany jest on do określenia podmiotu przy czasowniku nieprzechodnim lub dopełnienia bliższego przy czasowniku przechodnim; sufiks -a.
  • Ergativus, używany do określenia podmiotu przy czasowniku przechodnim; sufiks -k.
  • Dativus, czyli celownik, oznacza osobę, która korzysta na jakiejś akcji; sufiks -i.
  • Genetivus possesivus, tłumacząc na polski "dopełniacz posiadacza", określa przedmiot należący do kogoś; suffiks -en.
  • Instrumentativus (narzędnik), używa się go dla określenia, że coś zostało zrobione przy pomocy odmienionego przedmiotu; sufiks: -z.
  • Inessivus, dla określenia miejsca, w jakim coś się znajduje; sufiks -n, -en.
  • Allativus, dla określenia miejsca, do którego się zmierza, sufiks -ra(t) .
  • Ablativus określa miejsce, z którego się przychodzi; sufiks: -tik.
  • Locativus, określający związek przedmiotu z miejscem, z którego on pochodzi; sufiks: -ko, -go.
  • Partitivus, mający różne zastosowania, sufiks -ik, -rik

[ Fonetyka

Spółgłoski

W języku baskijskim występują następujące spółgłoski:

dwuwargowedziąsłowe apikalnedziąsłowe laminalnezadziąsłowepodniebiennemiękkopodniebiennekrtaniowezwartebezdźwięcznezwartedźwięcznenosoweszczelinowezwarto-szczelinowepółotwarteuderzeniowedrżące
pttt [c]k
bddd [ɟ]g
mn
fs []z [s]x [ʃ]h
ts [t͡s̺]tz [t͡s]tx [t͡ʃ]
lj
r [ɾ]
rr [r]

Spółgłoski [n] i [l] mają podniebienne alofony [ɲ] i [ʎ] po samogłosce [i]. J może brzmieć jak polskie j, dż [], ż [ʒ] lub h w zależności od dialektu.

Samogłoski

W języku baskijskim istnieje 5 samogłosek: a,e,i,o,u. Brzmią one tak samo jak ich polskie odpowiedniki. W niektórych dialektach istnieje szósta samogłoska ü [ø]. Ton i iloczas nie są fonemiczne.

[ Podstawowe zwroty
  • Dziękuję - Eskerrik asko
  • Nie - Ez
  • Tak - Bai
  • Proszę - Mesedez
  • Przepraszam - Barkatu
  • Cześć - Kaixo
  • Dzień dobry - Egun on
  • Czy mówisz po baskijsku? - Euskaraz badakizu?
  • Jak leci? - Nola zaude?
  • Świetnie - Oso ondo
  • Cieszę się – Poztutzen naiz

[ Liczebniki
  • 1 bat
  • 2 bi
  • 3 hiru
  • 4 lau
  • 5 bost
  • 6 sei
  • 7 zazpi
  • 8 zortzi
  • 9 bederatzi
  • 10 hamar

[ Linki zewnętrzne