Hel_(pierwiastek) - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Hel_(pierwiastek)

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Ten artykuł dotyczy pierwiatka chemicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe daneNajbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

H - He
 HeNe    
Nazwa, symbol, l.a.*Hel, He, 2
Własności metalicznegaz szlachetny
Grupa, okres, blok18 (VIIIA), 1, p
Gęstość, twardość0,1785 kg/m3, bd
Kolorbezbarwny
Masa atomowa4,002602 u
Promień atomowy (obl.)bd (31) pm
Promień kowalencyjny32 pm
Promień van der Waalsa140 pm
Konfiguracja elektronowa1s2
e- na poziom energetyczny2
Stopień utlenienia0
Własności kwasowe tlenkównieznane
Struktura krystalicznaheksagonalna
Stan skupieniagazowy
Temperatura topnienia(p=2.5 MPa) 1,05 K (-272,1 °C)
Temperatura wrzenia4,22 K (-268,93 °C)
Temperatura krytyczna5,19 K (-267,96 °C)
Objętość molowa21,0×10-6 m3/mol
Ciepło parowania0,0845 kJ/mol
Ciepło topnienia5,23 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconejbd
Prędkość dźwięku970 m/s (298,15 K)
Elektroujemność3,4 (Pauling)5,50 (Allred)
Ciepło właściwe5193 J/(kg*K)
Przewodność właściwabd
Przewodność cieplna0,152 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny2372,3 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny5250,5 kJ/mol
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r.MeVp.r.
3He0,000137%stabilny izotop z 1 neutronem
4He99,999863%stabilny izotop z 2 neutronami
6He{syn.}806,7 msβ-3,5086Li
8He{syn.}122 msβ- 8Li
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu

Hel (He, łac. helium) - pierwiastek chemiczny, z grupy gazów szlachetnych w układzie okresowym. Jest po wodorze drugim najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem chemicznym we wszechświecie, jednak na Ziemi występuje wyłącznie w śladowych ilościach (4 × 10-7% w górnych warstwach).

Hel na Ziemi występuje głównie w atmosferze (5,2 × 10-4% obj. w powietrzu), pochodzi głównie z rozpadu jąder promieniotwórczych w naturalnych szeregach promieniotwórczych. W litosferze hel występuje również w niektórych złożach gazu ziemnego. W gazach występujących w Stanach Zjednoczonych dochodzi do 1%, w gazach występujących w Europie ilość ta jest bardzo mała (z wyjątkiem Polski - do 3%). Praktycznie cały hel, który mógł pierwotne istnieć na Ziemi, nie mogąc związać się z żadnym innym pierwiastkiem, jako bardzo lekki opuścił atmosferę Ziemi.

Występuje w postaci dwóch izotopów trwałych - 3He i 4He oraz dwóch nietrwałych: 6He i 8He.

Hel jest najmniej aktywnym pierwiastkiem chemicznym, z bardzo wysoką energią jonizacji. Nie udało się z nim uzyskać żadnego trwałego związku chemicznego. Nie ma żadnego znaczenia biologicznego.

Odkrycie helu

Hel odkryto najpierw na Słońcu, później na Ziemi. Podczas całkowitego zaćmienia Słońca, które miało miejsce 18 sierpnia 1868 roku i było widoczne w Indiach, astronom Pierre Janssen, badając widmo korony słonecznej, zaobserwował pomarańczowy prążek odpowiadający długości fali 5876 Å, którego nie można było przypisać do żadnego spośród znanych wówczas pierwiastków. Ten sam prążek w widmie Słońca zaobserwował 20 października 1868 r. angielski astronom Norman Lockyer. Lockyer i angielski chemik Edward Frankland nadali nowemu pierwiastkowi - emitującemu falę o długości 5876 Å - nazwę Helium od greckiego boga słońca - Heliosa. Przez wiele lat hel był uważany za pierwiastek, który występuje na Słońcu ale nie występuje na Ziemi. W roku 1895 William Ramsay otrzymał hel po potraktowaniu kleweitu (rudy uranowej) kwasem mineralnym. Ramsay przesłał próbkę gazu do Williama Crookesa i Normana Lockyera, którzy zidentyfikowali hel.

[ Zastosowania helu
  • Hel w postaci ciekłej jest używany do chłodzenia tam, gdzie potrzebne są bardzo niskie temperatury, ze względu na jego bardzo niską temperaturę wrzenia. Stosuje się go m.in. do chłodzenia nadprzewodników.
  • Jako najlżejszy gaz bezpieczny (niepalny) był stosowany do wypełniania statków powietrznych lżejszych od powietrza, czyli aerostatów (balony, sterowce). Obecnie ze względu na wysokie koszty jego pozyskania, zamiast helu stosuje się w aerostatach najczęściej ogrzane powietrze.
  • Ze względu na niską rozpuszczalność w osoczu krwi, używany jest jako składnik mieszanki do oddychania w głębokim nurkowaniu.

[ Otrzymywanie helu