Hel_(pierwiastek)
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
| |||||||||||||||||||||||||
| Nazwa, symbol, l.a.* | Hel, He, 2 | ||||||||||||||||||||||||
| Własności metaliczne | gaz szlachetny | ||||||||||||||||||||||||
| Grupa, okres, blok | 18 (VIIIA), 1, p | ||||||||||||||||||||||||
| Gęstość, twardość | 0,1785 kg/m3, bd | ||||||||||||||||||||||||
| Kolor | bezbarwny | ||||||||||||||||||||||||
| Masa atomowa | 4,002602 u | ||||||||||||||||||||||||
| Promień atomowy (obl.) | bd (31) pm | ||||||||||||||||||||||||
| Promień kowalencyjny | 32 pm | ||||||||||||||||||||||||
| Promień van der Waalsa | 140 pm | ||||||||||||||||||||||||
| Konfiguracja elektronowa | 1s2 | ||||||||||||||||||||||||
| e- na poziom energetyczny | 2 | ||||||||||||||||||||||||
| Stopień utlenienia | 0 | ||||||||||||||||||||||||
| Własności kwasowe tlenków | nieznane | ||||||||||||||||||||||||
| Struktura krystaliczna | heksagonalna | ||||||||||||||||||||||||
| Stan skupienia | gazowy | ||||||||||||||||||||||||
| Temperatura topnienia | (p=2.5 MPa) 1,05 K (-272,1 °C) | ||||||||||||||||||||||||
| Temperatura wrzenia | 4,22 K (-268,93 °C) | ||||||||||||||||||||||||
| Temperatura krytyczna | 5,19 K (-267,96 °C) | ||||||||||||||||||||||||
| Objętość molowa | 21,0×10-6 m3/mol | ||||||||||||||||||||||||
| Ciepło parowania | 0,0845 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||
| Ciepło topnienia | 5,23 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||
| Ciśnienie pary nasyconej | bd | ||||||||||||||||||||||||
| Prędkość dźwięku | 970 m/s (298,15 K) | ||||||||||||||||||||||||
| Elektroujemność | 3,4 (Pauling)5,50 (Allred) | ||||||||||||||||||||||||
| Ciepło właściwe | 5193 J/(kg*K) | ||||||||||||||||||||||||
| Przewodność właściwa | bd | ||||||||||||||||||||||||
| Przewodność cieplna | 0,152 W/(m*K) | ||||||||||||||||||||||||
| I Potencjał jonizacyjny | 2372,3 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||
| II Potencjał jonizacyjny | 5250,5 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| *Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu | |||||||||||||||||||||||||
Hel (He, łac. helium) - pierwiastek chemiczny, z grupy gazów szlachetnych w układzie okresowym. Jest po wodorze drugim najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem chemicznym we wszechświecie, jednak na Ziemi występuje wyłącznie w śladowych ilościach (4 × 10-7% w górnych warstwach).
Hel na Ziemi występuje głównie w atmosferze (5,2 × 10-4% obj. w powietrzu), pochodzi głównie z rozpadu jąder promieniotwórczych w naturalnych szeregach promieniotwórczych. W litosferze hel występuje również w niektórych złożach gazu ziemnego. W gazach występujących w Stanach Zjednoczonych dochodzi do 1%, w gazach występujących w Europie ilość ta jest bardzo mała (z wyjątkiem Polski - do 3%). Praktycznie cały hel, który mógł pierwotne istnieć na Ziemi, nie mogąc związać się z żadnym innym pierwiastkiem, jako bardzo lekki opuścił atmosferę Ziemi.
Występuje w postaci dwóch izotopów trwałych - 3He i 4He oraz dwóch nietrwałych: 6He i 8He.
Hel jest najmniej aktywnym pierwiastkiem chemicznym, z bardzo wysoką energią jonizacji. Nie udało się z nim uzyskać żadnego trwałego związku chemicznego. Nie ma żadnego znaczenia biologicznego.
Odkrycie helu
Hel odkryto najpierw na Słońcu, później na Ziemi. Podczas całkowitego zaćmienia Słońca, które miało miejsce 18 sierpnia 1868 roku i było widoczne w Indiach, astronom Pierre Janssen, badając widmo korony słonecznej, zaobserwował pomarańczowy prążek odpowiadający długości fali 5876 Å, którego nie można było przypisać do żadnego spośród znanych wówczas pierwiastków. Ten sam prążek w widmie Słońca zaobserwował 20 października 1868 r. angielski astronom Norman Lockyer. Lockyer i angielski chemik Edward Frankland nadali nowemu pierwiastkowi - emitującemu falę o długości 5876 Å - nazwę Helium od greckiego boga słońca - Heliosa. Przez wiele lat hel był uważany za pierwiastek, który występuje na Słońcu ale nie występuje na Ziemi. W roku 1895 William Ramsay otrzymał hel po potraktowaniu kleweitu (rudy uranowej) kwasem mineralnym. Ramsay przesłał próbkę gazu do Williama Crookesa i Normana Lockyera, którzy zidentyfikowali hel.
[ Zastosowania helu- Hel w postaci ciekłej jest używany do chłodzenia tam, gdzie potrzebne są bardzo niskie temperatury, ze względu na jego bardzo niską temperaturę wrzenia. Stosuje się go m.in. do chłodzenia nadprzewodników.
- Jako najlżejszy gaz bezpieczny (niepalny) był stosowany do wypełniania statków powietrznych lżejszych od powietrza, czyli aerostatów (balony, sterowce). Obecnie ze względu na wysokie koszty jego pozyskania, zamiast helu stosuje się w aerostatach najczęściej ogrzane powietrze.
- Ze względu na niską rozpuszczalność w osoczu krwi, używany jest jako składnik mieszanki do oddychania w głębokim nurkowaniu.
- Głównie z gazu ziemnego bogatego w ten pierwiastek (złoża w Stanach Zjednoczonych).
- W Polsce hel otrzymuje się w zakładach odazotowywania gazu ziemnego w Odolanowie
- Przeróbka skroplonego powietrza metodą destylacji frakcjonowanej.
- Światowa produkcja helu wynosi około 4500000000 ton w ciągu roku.
(Ac) aktyn · (Am) ameryk · (Sb) antymon · (Ar) argon · (As) arsen · (At) astat · (N) azot · (Ba) bar · (Bk) berkel · (Be) beryl · (Bi) bizmut · (Bh) bohr · (B) bor · (Br) brom · (Ce) cer · (Cs) cez · (Cl) chlor · (Cr) chrom · (Sn) cyna · (Zn) cynk · (Zr) cyrkon · (Ds) darmsztadt · (Db) dubn · (Dy) dysproz · (Es) einstein · (Er) erb · (Eu) europ · (Fm) ferm · (F) fluor · (P) fosfor · (Fr) frans · (Gd) gadolin · (Ga) gal · (Ge) german · (Al) glin · (Hf) hafn · (Hs) has · (He) hel · (Ho) holm · (In) ind · (Ir) iryd · (Yb) iterb · (Y) itr · (I) jod · (Cd) kadm · (Cf) kaliforn · (Cm) kiur · (Co) kobalt · (Kr) krypton · (Si) krzem · (Xe) ksenon · (La) lantan · (Li) lit · (Lr) lorens · (Lu) lutet · (Mg) magnez · (Mn) mangan · (Mt) meitner · (Md) mendelew · (Cu) miedź · (Mo) molibden · (Nd) neodym · (Ne) neon · (Np) neptun · (Ni) nikiel · (Nb) niob · (No) nobel · (Pb) ołów · (Os) osm · (Pd) pallad · (Pt) platyna · (Pu) pluton · (Po) polon · (K) potas · (Pr) prazeodym · (Pm) promet · (Pa) protaktyn · (Ra) rad · (Rn) radon · (Re) ren · (Rh) rod · (Rg) roentgen · (Hg) rtęć · (Rb) rubid · (Ru) ruten · (Rf) rutherford · (Sm) samar · (Sg) seaborg · (Se) selen · (S) siarka · (Sc) skand · (Na) sód · (Ag) srebro · (Sr) stront · (Tl) tal · (Ta) tantal · (Tc) technet · (Te) tellur · (Tb) terb · (O) tlen · (Th) tor · (Tm) tul · (Ti) tytan · (Uub) ununbium · (Uuh) ununhexium · (Uuo) ununoctium · (Uup) ununpentium · (Uuq) ununquadium · (Uus) ununseptium · (Uut) ununtrium · (U) uran · (V) wanad · (Ca) wapń · (C) węgiel · (H) wodór · (W) wolfram · (Au) złoto · (Fe) żelazo
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1