Hel - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Hel

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Ten artykuł dotyczy pierwiatka chemicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe daneNajbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

H - He - Li
 HeNe    
Nazwa, symbol, l.a.*Hel, He, 2
Własności metalicznegaz szlachetny
Grupa, okres, blok18 (VIIIA), 1, p
Gęstość, twardość0,1785 kg/m3, bd
Kolorbezbarwny
Masa atomowa4,002602 u
Promień atomowy (obl.)bd (31) pm
Promień kowalencyjny32 pm
Promień van der Waalsa140 pm
Konfiguracja elektronowa1s2
e- na poziom energetyczny2
Stopień utlenienia0
Własności kwasowe tlenkównieznane
Struktura krystalicznaheksagonalna
Stan skupieniagazowy
Temperatura topnienia(p=2.5 MPa) 1,05 K (-272,1 °C)
Temperatura wrzenia4,22 K (-268,93 °C)
Temperatura krytyczna5,19 K (-267,96 °C)
Objętość molowa21,0×10-6 m3/mol
Ciepło parowania0,0845 kJ/mol
Ciepło topnienia5,23 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconejbd
Prędkość dźwięku970 m/s (298,15 K)
Elektroujemność3,4 (Pauling)5,50 (Allred)
Ciepło właściwe5193 J/(kg*K)
Przewodność właściwabd
Przewodność cieplna0,152 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny2372,3 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny5250,5 kJ/mol
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r.MeVp.r.
3He0,000137%stabilny izotop z 1 neutronem
4He99,999863%stabilny izotop z 2 neutronami
6He{syn.}806,7 msβ-3,5086Li
8He{syn.}122 msβ- 8Li
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu

Hel (He, łac. helium) - pierwiastek chemiczny, z grupy gazów szlachetnych w układzie okresowym. Jest po wodorze drugim najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem chemicznym we wszechświecie, jednak na Ziemi występuje wyłącznie w śladowych ilościach (4 × 10-7% w górnych warstwach).

Hel na Ziemi występuje głównie w atmosferze (5,2 × 10-4% obj. w powietrzu), pochodzi głównie z rozpadu jąder promieniotwórczych w naturalnych szeregach promieniotwórczych. W litosferze hel występuje również w niektórych złożach gazu ziemnego. W gazach występujących w Stanach Zjednoczonych dochodzi do 1%, w gazach występujących w Europie ilość ta jest bardzo mała (z wyjątkiem Polski - do 3%). Praktycznie cały hel, który mógł pierwotne istnieć na Ziemi, nie mogąc związać się z żadnym innym pierwiastkiem, jako bardzo lekki opuścił atmosferę Ziemi.

Występuje w postaci dwóch izotopów trwałych - 3He i 4He oraz dwóch nietrwałych: 6He i 8He.

Hel jest najmniej aktywnym pierwiastkiem chemicznym, z bardzo wysoką energią jonizacji. Nie udało się z nim uzyskać żadnego trwałego związku chemicznego. Nie ma żadnego znaczenia biologicznego.

[ Odkrycie helu

Hel odkryto najpierw na Słońcu, później na Ziemi. Podczas całkowitego zaćmienia Słońca, które miało miejsce 18 sierpnia 1868 roku i było widoczne w Indiach, astronom Pierre Janssen, badając widmo korony słonecznej, zaobserwował pomarańczowy prążek odpowiadający długości fali 5876 Å, którego nie można było przypisać do żadnego spośród znanych wówczas pierwiastków. Ten sam prążek w widmie Słońca zaobserwował 20 października 1868 r. angielski astronom Norman Lockyer. Lockyer i angielski chemik Edward Frankland nadali nowemu pierwiastkowi - emitującemu falę o długości 5876 Å - nazwę Helium od greckiego boga słońca - Heliosa. Przez wiele lat hel był uważany za pierwiastek, który występuje na Słońcu ale nie występuje na Ziemi. W roku 1895 William Ramsay otrzymał hel po potraktowaniu kleweitu (rudy uranowej) kwasem mineralnym. Ramsay przesłał próbkę gazu do Williama Crookesa i Normana Lockyera, którzy zidentyfikowali hel.

[ Zastosowania helu
  • Hel w postaci ciekłej jest używany do chłodzenia tam, gdzie potrzebne są bardzo niskie temperatury, ze względu na jego bardzo niską temperaturę wrzenia. Stosuje się go m.in. do chłodzenia nadprzewodników.
  • Jako najlżejszy gaz bezpieczny (niepalny) był stosowany do wypełniania statków powietrznych lżejszych od powietrza, czyli aerostatów (balony, sterowce). Obecnie ze względu na wysokie koszty jego pozyskania, zamiast helu stosuje się w aerostatach najczęściej ogrzane powietrze.
  • Ze względu na niską rozpuszczalność w osoczu krwi, używany jest jako składnik mieszanki do oddychania w głębokim nurkowaniu.

[ Otrzymywanie helu
  • Głównie z gazu ziemnego bogatego w ten pierwiastek (złoża w Stanach Zjednoczonych).
  • W Polsce hel otrzymuje się w zakładach odazotowywania gazu ziemnego w Odolanowie
  • Przeróbka skroplonego powietrza metodą destylacji frakcjonowanej.
  • Światowa produkcja helu wynosi około 4,5 miliarda ton w ciągu roku.