Gwatemala
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) - łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.
| República de GuatemalaRepublika Gwatemali | |||||
| |||||
| Dewiza: (hiszp.) El País de la Eterna Primavera(Kraj wiecznej wiosny) | |||||
| Język urzędowy | hiszpański | ||||
| Stolica | Gwatemala | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydentÓscar José Rafael Berger Perdomo | ||||
| Szef rządu | prezydentÓscar José Rafael Berger Perdomo | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 103. na świecie108 890 km²0,4% | ||||
| Liczba ludności • całkowita (2005) • gęstość zaludnienia | 68. na świecie12 013 907119 osób/km² | ||||
| Niepodległość | od Hiszpanii15 września 1821 | ||||
| Jednostka monetarna | quetzal (GTQ) | ||||
| Strefa czasowa | UTC -6 | ||||
| Hymn państwowy | Guatemala Feliz (Szczęśliwa Gwatemala) | ||||
| Kod ISO 3166 | GTM | ||||
| Domena internetowa | gt | ||||
| Kod samochodowy | GCA | ||||
| Kod telefoniczny | +502 | ||||
Spis treści |
- Najwyższy punkt: Tajumulco - 4220 m
- Najniższy punkt: Ocean Spokojny - 0 m
- Największe jezioro: Jezioro Izabal - 589,6 km²
Obszar Gwatemali dzieli się na cztery części: nizinę Petén, położoną w północnej części kraju, wybrzeże Morza Karaibskiego, łańcuchy górskie środkowej części kraju oraz wybrzeże Pacyfiku. Przy spotykanym podziale na 3 krainy nizinę Petén łączy się z wybrzeżem karaibskim. Łańcuchy górskie mają układ równoleżnikowy. Łańcuch północny to (od wschodu) Alto Cuchumatanes, Sierra de Chamá i Sierra de Las Minas. Dalej na południu ciągnie się Sierra Madre (od Meksyku, poprzez Gwatemalę, do Hondurasu). Dolina rzeki Motagua oddziela łańcuch Sierra Madre od pasma Los Altos. Tu właśnie znajduje się najwyższy szczyt Gwatemali - wygasły lub drzemiący wulkan Tajumulco (4220 m npm.) [1]. Na północ od obszarów górskich znajduje się rozległa nizina Petén, zajmująca blisko 1/3 powierzchni kraju. Jest ona bardzo rzadko zaludniona i pokryta gęstym lasem tropikalnym. Wybrzeże karaibskie to obszar nizinny. Leży tutaj największe w kraju jezioro - Izabal, płyną tędy większe rzeki Gwatemali: Motagua (400 km), Polochic (240 km), Sarstún. Położona na południu nizina La Costa ciągnie się od granicy z Meksykiem do granicy z Salwadorem. Jej szerokość nie przekracza 60 km.
[ HistoriaW czasach prekolumbijskich teren zamieszkiwany przez Indian związanych z kulturą Majów. W 1523 tereny dzisiejszej Gwatemali zostały podbite przez hiszpańskich konkwistadorów, którzy założyli tam kolonię wchodzącą w skład Nowej Hiszpanii. W 1821 Gwatemala uzyskała niepodległość, wkrótce potem kraj był okupowany przez Meksyk. W 1839 proklamowana została niepodległa republika. W 1954 w drodze zamachu stanu junta wojskowa przerwała reformy lewicowego prezydenta Jacobo Arbenza. Prawicowe rządy wojskowych i niepokoje społeczne trwały aż do 1985, kiedy to przywrócono demokrację. Nie przerwało to jednak walk z lewicową partyzantką (URNG).
[ PolitykaPodział administracyjny
Gwatemala jest podzielona na 22 departamenty (l.poj. departamento, l.mn. departamentos) i 331 municypia (gminy) (l. poj. municipio, l.mn. municipios):
- 1. El Petén
- 2. Huehuetenango
- 3. El Quiché
- 4. Alta Verapaz
- 5. Izabal
- 6. San Marcos
- 7. Quezaltenango
- 8. Totonicapán
- 9. Baja Verapaz
- 10. El Progeso
- 11. Zacapa
- 12. Sololá
- 13. Chimaltenango
- 14. Sacatepéquez
- 15. Guatemala
- 16. Jalapa
- 17. Chiquimula
- 18. Retalhuleu
- 19. Suchitepequez
- 20. Escuintla
- 21. Santa Rosa
- 22. Jutiapa
El Petén • Huehuetenango • El Quiché • Alta Verapaz • Izabal • San Marcos • Quezaltenango • Totonicapán • Baja Verapaz • El Progeso • Zacapa • Sololá • Chimaltenango • Sacatepéquez • Guatemala • Jalapa • Chiquimula • Retalhuleu • Suchitepequez • Escuintla • Santa Rosa • Jutiapa
Wpływy kultury Majów i hiszpańskich kolonizatorów są widoczne niemal w całej Gwatemali. Można tu spotkać ludzi ubranych w tradycyjne stroje Majów oraz wiele pozostałości budynków utworzonych przez tą cywilizację.
Twórcy kultury:
- Miguel Asturias - laureat literackiej Nagrody Nobla
| 1 stycznia | Nowy Rok | |
| 5 kwietnia | "kumple bolee" | |
| 1 maja | Dzień pracy | |
| 30 czerwca | Dzień Liberalnej Rewolucji 1871 | |
| 15 sierpnia | Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny | Tylko w Mieście Gwatemala |
| 15 września | Dzień Niepodległości | |
| 20 października | Dzień Rewolucji 1944 | |
| 31 października | Halloween | |
| 1 listopada | Wszystkich Świętych | |
| 24 grudnia | Wigilia | |
| 25 grudnia | Boże Narodzenie | |
| 31 grudnia | Sylwester |
- CIA Wold Factbook (po angielsku)
- Literatura
- Popol Vuh
- Miguel Angel Asturias
- Reportaż Ryszarda Kapuścińskiego przybliżający historię Gwatemali
Antigua i Barbuda • Bahamy • Barbados • Belize • Dominika • Dominikana • Grenada • Gwatemala • Haiti • Honduras • Jamajka • Kanada • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Stany Zjednoczone • Trynidad i Tobago
Terytoria autonomiczne i zależne: Anguilla • Antyle Holenderskie¹ • Aruba • Bermudy • Brytyjskie Wyspy Dziewicze • Grenlandia • Gwadelupa • Kajmany • Martynika • Montserrat • Navassa • Portoryko • Saint-Barthélemy • Saint-Martin • Saint-Pierre i Miquelon • Turks i Caicos • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych
¹ 15 grudnia 2008 Antyle Holenderskie przestaną istnieć, a w ich miejsce utworzonych zostanie 5 osobnych terytoriów zależnych Holandii: Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius i Sint Maarten
Język francuski:Francja • Haiti • Monako • Senegal • Wybrzeże Kości Słoniowej
Język hiszpański:Argentyna • Dominikana • Ekwador • Filipiny • Gwatemala • Hiszpania • Honduras • Kolumbia • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Paragwaj • Peru • Urugwaj • Wenezuela
Język portugalski:Angola • Brazylia • Gwinea Bissau • Mozambik • Portugalia • Republika Zielonego Przylądka • Timor Wschodni • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1