Grupy_krwi - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Grupy_krwi

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Pobranie krwi

Grupy krwi — zestawy antygenów, czyli cząsteczek powodujących gwałtowną odpowiedź układu odpornościowego, które występują na powierzchni czerwonych krwinek. W ramach tego samego gatunku może istnieć wiele różnych grup takich antygenów. Różnice mogą być niewielkie i sprowadzać się do obecności pojedynczych aminokwasów budujących białka lub monosacharydów tworzących wielocukry, które pokrywają krwinki. W innych przypadkach niektóre osobniki mogą cechować się występowaniem zupełnie innych cząsteczek antygenów nieobecnych w pozostałych grupach.

Istnienie grup krwi staje się widoczne w trzech przypadkach:

  • ciąża — jeżeli matka nie posiada pewnych antygenów, obecnych w krwi dziecka, może dojść do reakcji układu odpornościowego czyli konfliktu serologicznego,
  • transfuzja krwi — jeżeli pacjentowi przetoczona zostanie krew zawierająca niewłaściwe antygeny, spowoduje ona reakcję obronną organizmu, prowadząc do zgonu. Przetoczenie właściwej grupy krwi może uratować życie ofiary krwotoku.
  • przeszczep — podobnie jak w czasie transfuzji konieczne jest zapewnienie zgodności grup krwi, ale ze względu na możliwość odrzutu, pasować muszą również inne antygeny. W efekcie niektórzy pacjenci, np. wymagający przeszczepu szpiku mają szansę na odszukanie odpowiedniego dawcy dopiero wśród milionów niespokrewnionych ochotników.

Każdy gatunek ma swój układ grup krwi. W medycynie wyróżnia się ponad dwadzieścia układów grup krwi. Największe znaczenie ze względów praktyki medycznej i diagnostycznej mają:

  • układ AB 0
  • układ Rh - antygeny C, c, D, E, e
  • układ Kell - antygen K
Spis treści
//

[ Układy grup krwi

Układy grupowe antygenów erytrocytarnych

UkładSymbolRodzaj antygenuLiczba antygenów
AB 0AB 0wielocukier4
RhesusRHbiałka D, c, C, E, e47
MNSMNSglikozyloforyny A, B i E40
PP1glikosfingolipid1
KellKELendopepytdaza22
LuthernLUimmunoglobulina18
LewisLEwielocukier3
DuffyFYbiałko (receptor dla chemokin)6
KiddJKbiałko (transporter mocznika)3
DiegoDIbiałko (transporter anionów)9
YtYTenzym - acetylocholinesteraza2
XgXGglikoproteina - cz. adhezyjna/receptor1
SciannaS.C.glikoproteina - cz. adhezyjna/receptor3
DombrockDOenzym - ADP-rybozylotransferaza5
ColtonCObiałko - akwaporyna3
Landsteiner-WienerLWglikoproteina - cz. adhezyjna/receptor3
Chido-RodgersCH/RGglikoproteina - składnik C4 dopełniacza9
HhHwielocukier - składnik glikokaliksu1
KxXKglikoproteina - transporter naurotransmiterów1
GerbichGEglikoproteina - wiąże błonę cytoszkieletu z cytoszkieletem7
CromerCROMglikoproteina - czynnik hamujący aktywację dopełniacza (CD55)10
KnopsKNglikoproteina - czynnik hamujący aktywację dopełniacza (CD35)5
IndianINglikoproteina - wiąże kwas hilauronowy (CD44)2
OkOKglikoproteina - receptor dla cyklofiliny (CD147)?
RaphMER2transmembranowa glikoproteina - wiąże się z integryną?
JMHJMHproteina - cz. adhezyjna/receptor?
IiIwielocukier?
GlobosidePglikolipid?
GILGILbiałko - akwaporyna?

Układ AB 0

Obecność antygenów tego układu stwierdza się nie tylko w krwinkach czerwonych ale i wszystkich komórkach poza neuronami a w płynach ustrojowych (poza płynem mózgowo-rdzeniowym) u ponad 80% populacji (tzw. wydzielacze). Występowanie antygenu A i B (jednego lub drugiego albo obu na raz) albo ich braku (grupa zero) zależy od dwóch genów.

Pierwszy odpowiada za syntezę enzymu dołączającego substancję podstawową (antygen) H (cukier). Występują dwa allele:

  • H - kodujący enzym
  • h - allel niemy (brak produktu białkowego)

Osoby z genotypem hh pomimo posiadania genów kodujących grupę krwi A lub B nie posiadają tych antygenów na erytrocytach, choć w ich surowicy występują odpowiednie naturalne przeciwciała dla danej grupy AB0. Jest to tzw. grupa krwi "Bombay" Drugi enzym dołącza kolejną cząstkę cukru tworząc antygen A lub B. Występują trzy podstawowe allele:

  • A (istnieją podtypy różniące się stopniem ekspresji i antygenowości A1 - najsilniejszy i A2 oraz rzadsze: A3, Ax, Am)
  • B (istnieją podtypy Bx i Bm jednak nie mają znaczenia diagnostycznego)
  • 0 - allel niemy

Fenotypową grupę krwi kodują odpowiednio:

  • Grupę A1 posiadają osoby o genotypie: A10, A1A1, A1A2
  • Grupę A2 posiadają osoby o genotypie: A2A2 lub A20
  • Grupę B posiadają osoby o genotypie: BB lub B0
  • Grupę A1B posiadają osoby o genotypie: A1B
  • Grupę A2B posiadają osoby o genotypie: A2B
  • Grupę 0 posiadają osoby o genotypie: 00

Poza antygenami każda grupa krwi charakteryzuje się odpowiednim zestawem naturalnych przeciwciał należących do klasy IgM:

  • Grupa A1: anty-B
  • Grupa A2: anty-B i niekiedy anty-A1
  • Grupa B: anty-A
  • Grupa 0: anty-A i anty-B
  • Grupa A1B: brak naturalnych przeciwciał
  • Grupa A2B: mogą wystąpić anty-A1

Ciekawostka

Odkrycia grup krwi dokonał austriacki uczony Karl Landsteiner w 1901 roku. Stwierdził on istnienie trzech grup krwi: A, B i 0. Początkowo symbolem grupy krwi oznaczającej brak antygenów była litera O od niemieckiego słowa Ohne czyli "bez". Z czasem literę O zmieniono na cyfrę 0. Stąd obecna nazwa tego układu brzmi AB0.

Układ Rh

Nazwa Rh wzięła się od małp rezusów Rhesus, u których po raz pierwszy wykryto ten układ. Obejmuje ponad 47 antygenów, lecz 5 z nich, które kodowane są przez 3 geny, ma znaczenie praktyczne:

  • antygen C: genotypy CC lub Cc
  • antygen c: genotypy cc
  • antygen D: genotypy DD lub Dd. Allel d jest genem niemym i genotyp dd nie koduje żadnego antygenu
  • antygen E: genotypy EE lub Ee
  • antygen e: genotyp ee

Najsilniejszy jest antygen D i to jego obecność powoduje zaliczenie kogoś do grupy Rh+ a brak Rh-. Nie ma naturalnych przeciwciał anty-D. Wśród ludzi rasy białej około 85% posiada czynnik Rh.

Zasady krwiolecznictwa

Ogólny schemat zgodności grup krwi w układzie AB0. Osoba z grupą krwi 0 może być dawcą dla pozostałych grup, osoby z grupami A i B mogą być dawcami dla osób z grupą krwi AB.
  • przetaczana krew musi być zgodna w układzie AB0 i antygenie D układu Rh
  • wykonuje się próbę krzyżową: czy zachodzi aglutynacja między erytrocytami dawcy a surowicą biorcy oraz surowicą dawcy, a erytrocytami biorcy (eliminuje to błędy w określeniu grupy i konflikt serologiczny u osób z grupą "Bombay")
  • u osób u których wystąpił kiedyś konflikt serologiczny dobiera się również krew w pozostałych 4 podstawowych antygenach układu Rh i zgodną w antygenie K układu Kell
  • w bardzo rzadkich przypadkach powstaje konflikt na tle niezgodności w układzie: MNSs - antygeny S i U, Kidd - antygen Ik, Kell - antygen K

Tabela zgodności grup krwiBiorcaDawcaO-O+B-B+A-A+AB-AB+AB+XXXXXXXXAB-X X X X A+XX  XX  A-X   X   B+XXXX    B-X X     O+XX      O-X       

Krew grupy 0- można przetoczyć każdej osobie. Chory mający grupę AB+ może otrzymać dowolną krew. Osoba posiadająca grupę krwi 0- ma najmniejszą szansę, że przypadkowy człowiek może być dla niej dawcą.

[ Częstotliwość występowania grup krwi w układach AB 0 oraz Rh w Polsce i na świecie
GrupakrwiCzęstotliwość występowania w Polsce (%)[1]
A134
A26
B19
A1B7
A2B2
032
Rh+83
Rh-17

Układ Rh- pojawił się jako mutacja w Europie ok. 25-35 tys. lat temu, obecnie ma ten układ ok. 16% Europejczyków (najczęściej spotykany wśród Basków - ok. 35%). Układ Rh- występuje bardzo rzadko u rdzennych mieszkańców innych kontynentów (którzy nie mają przodków Europejczyków) - ma go zaledwie 9 na 10 000 osób w Afryce i 1 na 10 000 w pozostałych kontynentach. Spośród mieszkańców USA ok. 15% osób ma układ Rh-, gdyż wielu z nich ma korzenie europejskie (układ ten występuje np. u ok. 5-10% Afroamerykanów). Genotyp Dd ma ok. 40-45% Europejczyków, 3% rdzennych Afrykańczyków i mniej niż 1% rdzennych mieszkańców Azji, Ameryki i wysp Pacyfiku.[2]

Częstotliwość występowania grup krwi w układach AB 0 oraz RhPopulacjaO+A+B+AB+O−A−B−AB−Polska[3]USAWielka BrytaniaAustraliaFinlandiaSzwecjaFrancja
31%32%15%7%6%6%2%1%
38%34%9%3%7%6%2%1%
37%35%8%3%7%7%2%1%
40%31%8%2%9%7%2%1%
27%38%15%7%4%6%2%1%
32%37%10%5%6%7%2%1%
36%37%9%3%6%7%1%1%

[ Dziedziczenie grup krwi (układu AB 0 oraz układu Rh)

Dziedziczenie grup krwi (układ AB 0)RodzicRodzic0ABAB000 lub A0 lub BA lub BA0 lub A0 lub A0, A, B lub ABA, B lub ABB0 lub B0, A, B lub AB0 lub BA, B lub ABABA lub BA, B lub ABA, B lub ABA, B lub AB

Dziedziczenie układu Rh (D - oznacza występowanie antygenu D, d - oznacza jego brak)RodzicRodzicDD (Rh+)Dd (Rh+)dd (Rh-)DD (Rh+)DD (Rh+)DD lub Dd (Rh+)Dd (Rh+)Dd (Rh+)DD lub Dd (Rh+)DD lub Dd (Rh+) lub dd (Rh-)Dd (Rh+) lub dd (Rh-)dd (Rh-)Dd (Rh+)Dd (Rh+) lub dd (Rh-)dd (Rh-)

Antygen D oddziedziczony choćby od jednego z rodziców decyduje o tym, że dziecko będzie miało układ Rh+. Może wystąpić przypadek, ukazany w tabelce, gdy oboje rodzice mają układ Rh+ a ich dziecko będzie miało układ Rh-. Natomiast jeżeli oboje rodzice mają układ Rh-, a więc nie mają antygenu D, wtedy ich dziecko też go nie będzie miało i oddziedziczy układ Rh-.

[ Przypisy
  • Częściowo na podstawie Medycyna Sądowa pod. red Stefana Raszeji; PZWL W-wa 1990.
  • [1]
  • Na podstawie danych Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa we Wrocławiu.[2]