Glin - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Glin

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe daneNajbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

Mg - Al - Si
 BAlGa    
Nazwa, symbol, l.a.*Glin, Al, 13
Własności metalicznemetal grup głównych
Grupa, okres, blok13 (IIIA), 3, p
Gęstość, twardość2700 kg/m3, 2,75
Kolorsrebrzystobiały
Masa atomowa26,981538 u
Promień atomowy (obl.)125 (118) pm
Promień kowalencyjny118 pm
Promień van der Waalsabd
Konfiguracja elektronowa[Ne]3s23p1
e- na poziom energetyczny2, 8, 3
Stopień utlenienia3
Własności kwasowe tlenkówamfoteryczne
Struktura krystalicznaregularny ścienniecentrowana
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia933,47 K(660,32 °C)
Temperatura wrzenia2792 K(2519°C)
Objętość molowa10,00×10-6 m3/mol
Ciepło parowania293,4 kJ/mol
Ciepło topnienia10,79 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej2,42×10-6 Pa
Prędkość dźwięku5100 m/s (933 K)
Elektroujemność1,61 (Pauling)1,47 (Allred)
Ciepło właściwe900 J/(kg*K)
Przewodność właściwa37,7×106 S/m
Przewodność cieplna237 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny577,5 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1816,7 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny2744,8 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny11577 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny14842 kJ/mol
VI Potencjał jonizacyjny18379 kJ/mol
VII Potencjał jonizacyjny23326 kJ/mol
VIII Potencjał jonizacyjny27465 kJ/mol
IX Potencjał jonizacyjny31853 kJ/mol
X Potencjał jonizacyjny38473 kJ/mol
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r.MeVp.r.
26Al{syn.}7,17×105 latw.e.4,00426Mg
27Al100%stabilny izotop z 14 neutronami
28Al{syn.}2,25 minβ- 28Si
29Al{syn.}6,5 minβ- 29Si
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu,w.e.=wychwyt elektronu

Glin (Al, łac. aluminium) to pierwiastek chemiczny, metal z bloku p układu okresowego.

Jedynym izotopem stabilnym jest 27Al.

Glin jest trzecim, najpowszechniej występującym pierwiastkiem na powierzchni Ziemi. Od niego wywodzi się dawna nazwa pierwszej warstwy globu - SiAl.

Sole i tlenki glinu znane były od zarania dziejów. Uwodniony, mieszany siarczan tego pierwiastka, nazywany alum był używany jako środek antyseptyczny przez starożytnych Greków. Istnienie tego pierwiastka i nazwę zasugerował Louis-Bernard Guyton de Morveau w 1761 r. W 1807 podobną sugustię wyraził sir Humphry Davy, który zaproponował współczesną nazwę. Istnieją kontrowersje na temat tego kto pierwszy wyodrębnił ten pierwiastek w stanie czystym. Wg jednych źródeł był to Friedrich Wöhler w 1827 r. wg innych Hans Christian Ørsted w 1825 r.

Spis treści
//

Właściwości chemiczne

Glin występuje na +3 stopniu utlenienia, bardzo rzadko również na +1 i +2. W stanie czystym powoli utlenia się na powietrzu, ulegając pasywacji.

Podgrzewany reaguje z tlenem obecnym w powietrzu tworząc tlenek. Glin łatwo rozpuszcza się w mocnych zasadach, takich jak NaOH lub KOH) wypierając wodór i przechodząc w tetrahydroksyglinian:

2Al + 2NaOH + 6H2O → 2Na[Al(OH)4] + 3H2↑.

W kwasie solnym i w rozcieńczonym kwasie siarkowym roztwarza się wypierając wodór, natomiast reakcja ze stężonym kwasem siarkowym i rozcieńczonym kwasem azotowym przebiega inaczej - wydziela się odpowiednio dwutlenek siarki i dwutlenek azotu. W stężonym kwasie azotowym glin ulega pasywacji.

Zastosowanie

Ze względu na swoje właściwości, takie jak mała gęstość i odporność na korozję, stopy glinu z miedzią i molibdenem zwane duraluminium znalazły wiele zastosowań i są używane do wyrobu szerokiej grupy produktów - od puszek do napojów do części statków kosmicznych. Czysty, krystaliczny glin jest kruchy i łamliwy.

Sproszkowany glin używany jest także w hutnictwie do otrzymywania metali z ich tlenków w procesie aluminotermii. Użyta w tym procesie mieszanina glinu oraz tlenków metali jest znana pod nazwą termit. Używany do produkowania materiałów wybuchowych w wojsku oraz w modelarstwie rakietowym.

Stosowany jest również w przemyśle spożywczym, jako barwnik metaliczny pozyskiwany z boksytów. Używany jest przy srebrnych dekoracjach ciast i tortów. Parlament Europejski uznał, że dodawanie aluminium powinno być zakazane.

Związki

Najważniejsze związki glinu to tlenek glinu i amfoteryczny wodorotlenek glinu. Glin tworzy też wodorek, a tetrahydroglinian litu LiAlH4 jest powszechnie stosowanym w chemii organicznej silnym środkiem redukującym. Duże znaczenie przemysłowe mają też aluminoksany, a zwłaszcza MAO (metylowy aluminoksan), z którego produkuje się sita molekularne, oraz powszechnie wykorzystuje jako stałe podłoże dla wielu katalizatorów. Glina i kaolin powszechnie wykorzystywane przy produkcji ceramiki to złożone mieszaniny glino-krzemianów...

Zobacz też związki glinu.

Znaczenie biologiczne

Glin dla zwierząt w nadmiarze może być rakotwórczy. Podejrzewa się, iż powoduje chorobę Alzheimera u ludzi. Z tych powodów gotowanie kwaśnych potraw w garnkach z aluminium jest niewskazane, ponieważ kwas wzmaga rozpuszczalność glinu. Codziennie w pożywieniu, między innymi w warzywach i herbacie, przyjmujemy około 12 mg glinu.

Wodorowęglan glinu Al(HCO3)3, ortofosforan glinu AlPO4, oraz krzemian glinu Al2(SiO3)3, są stosowane jako leki przy nadkwasocie.

Właściwości fizyczne

Czyste aluminium odbija około 99% widzialnego światła i około 95% podczerwieni.