Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe dane

Najbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

Zn - Ga - Ge  AlGaIn     Układ okresowy
Nazwa, symbol, l.a.*	Gal, Ga, 31
Własności metaliczne	metal grup głównych
Grupa, okres, blok	13 (IIIA), 4, p
Gęstość, twardość	5904 kg/m3, 1,5
Kolor	srebrzystobiały
Masa atomowa	69,723 u
Promień atomowy (obl.)	130 (136) pm
Promień kowalencyjny	126 pm
Promień van der Waalsa	187 pm
Konfiguracja elektronowa	[Ar]3d104s24p1
e- na poziom energetyczny	2, 8, 18, 3
Stopień utlenienia	3
Własności kwasowe tlenków	amfoteryczne
Struktura krystaliczna	rombowa
Stan skupienia	stały
Temperatura topnienia	302,91 K(29,76 °C)
Temperatura wrzenia	2477 K(2204°C)
Objętość molowa	11,80×10-6 m3/mol
Ciepło parowania	258,7 kJ/mol
Ciepło topnienia	5,59 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	9,31×10-36 Pa (302,9 K)
Prędkość dźwięku	2740 m/s (293,15 K)
Elektroujemność	1,81 (Pauling)1,82 (Allred)
Ciepło właściwe	370 J/(kg × K)
Przewodność właściwa	6,78×106 S/m
Przewodność cieplna	40,6 W/(m × K)
I Potencjał jonizacyjny	578,8 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	1979,3 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	2963 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny	6180 kJ/mol
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r.MeVp.r. 67Ga {syn.} 78,25 godz w.e.   67Zn 69Ga 60,1% stabilny izotop z 38 neutronami 71Ga 39,9% stabilny izotop z 40 neutronami 72Ga {syn.} 13,95 godz β-   72Ge
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu,w.e.=wychwyt elektronu
Gal w postaci krystalicznej

Gal (Ga, łac. gallium) to pierwiastek chemiczny z bloku p układu okresowego, o liczbie atomowej 31. Jest łatwo topliwym, srebrzystobiałym, miękkim metalem. Topi się już w temperaturze 29,76°C i trzymany w dłoni zamienia się w ciecz.

Występuje w ilościach śladowych w boksycie, kaolinicie i rudach cynku. Na skalę przemysłową uzyskuje się go z boksytu. Ciekawą własnością galu jest jego niska temperatura topnienia i wysoka temperatura wrzenia, dzięki czemu stosuje się go przy produkcji termometrów wysokotemperaturowych. Stopy galu z indem i cyną mają jeszcze niższą temperaturę topnienia (do ok. -20°C). W przeciwieństwie do rtęci, gal i jego związki nie są trujące. Powszechnie wykorzystywanym związkiem galu jest arsenek galu, będący półprzewodnikiem, mającym wiele zastosowań.

Gal posiada 2 trwałe izotopy (69, 71) i 8 radioaktywnych, o krótkich czasach połowicznego rozpadu.

Spis treści 1 Odkrycie 2 Właściwości 3 Zastosowania 4 Bibliografia 4.1 Źródła drukowane 4.2 Źródła internetowe 5 Przypisy

//

[ Odkrycie

Gal został odkryty w 1875 r. podczas analizy widmowej błyszczu cynkowego. Francuski chemik Lecoq de Boisbaudran zauważył kilka fioletowych prążków zwiastujących istnienie nieznanego dotąd pierwiastka. W tym samym roku uzyskał wolny gal, poddając elektrolizie amoniakalny roztwór siarczanu galu. Gal wydzielił się na platynowej katodzie.

Istnienie galu, na podstawie prawa okresowości pierwiastków, przewidzieli Dymitr Mendelejew (1869) i niemiecki chemik Julius Lothar Meyer (1970). Mendelejew nadał mu nazwę ekaglin i przepowiedział jego właściwości. Po odkryciu galu okazało się, że przewidywania Mendelejewa potwiedziły się. Zgadzała się wartościowość (+3), taka sama, jak glinu. Mendelejew przepowiadzał że masa atomowa będzie wynosić 68, Boisbaudran stwierdził, że jest ona równa 69,865. Mendelejew twiedził, że ekaglin będzie tworzyć ałuny, co też się potwierdziło. Jedynie ciężar właściwy, podany przez Boisbaudrana, znacznie różnił się od przewidywań Mendelejewa. Dlatego Mendelejew zwrócił się listownie do odkrywcy, prosząc go, by zechciał jeszcze raz sprawdzić swoje pomiary, bowiem ciężar właściwy galu powinien według niego wynosić ok. 6 g/cm³. Po sprawdzeniu okazało się, że pomiary Boisbaudrana faktycznie były błędne i ciężar właściwy galu wynosi 5,935 g/cm³. Później, po przeprowadzeniu bardziej precyzyjnych pomiarów, stwierdzono, że wynosi on 5,904 g/cm³.[1]

[ Właściwości

Pierwiastkowy gal nie występuje w przyrodzie, ale można go łatwo uzyskać poprzez wytapianie.

Bardzo czysty gal ma srebrzysty kolor. Należy unikać przechowywania go w pojemnikach ze szkła, ponieważ rozszerza się on podczas krzepnięcia o ok. 3,1%. Podobnie jak rtęć, gal w stanie ciekłym tworzy spotanicznie stopy z wieloma innymi metalami, dlatego nie należy go przechowywać w metalowych pojemnikach.

Niska temperatura topnienia (ok. 29,8°C) pozwala na roztopienie galu poprzez trzymanie go w dłoni. W stanie ciekłym ma tendencję do przechładzania się, do krystalizacji potrzebny jest zarodek. Gal jest jednym z niewielu metali (obok rubidu, cezu, fransu i rtęci), które są ciekłe w temperaturze zbliżonej do pokojowej, w związku z tym znajduje zastosowanie przy produkcji wysokotemperaturowych termometrów. Gal posiada także bardzo wysoką (w porównaniu z jego temperaturą topnienia) temperaturę wrzenia i bardzo niską prężność pary. W przeciwieństwie do rtęci, ciekły gal zwilża szkło i skórę, w związku z czym praca z nim może być niewygodna, lecz nie jest on trujący. Gal przechowuje się w pojemnikach polietylenowych.

Gal krystalizuje w układzie rombowym. Wiązania pomiędzy najbliższymi atomami mają charakter kowalencyjny, w związku z czym podstawowymi cząsteczkami budującymi kryształy galu są dimery Ga2.

Gal powoli roztwarza się w mocnych kwasach i zasadach.

Fluorki, arsenki i fosforany galu posiadają własności półprzewodnikowe i domieszkuje się nimi krzem stosowany w przemyśle elektronicznym. Warstwy z arsenku galu stosuje się w ultraszybkich procesorach.

Gal nie posiada żadnego znaczenia biologicznego, ale istnieją przypuszczenia, że ma on wpływ na szybkość przemiany materii. Związki galu nie wykazują działania toksycznego.

[ Zastosowania

• Gal stosuje się jako domieszkę przy produkcji półprzewodników i tranzystorów.
• Może być użyty do produkcji luster, ponieważ zwilża szkło.
• Wykorzystywany przy produkcji stopów niskotopliwych.
• Polepsza właściwości spoiw lutownicznych.
• Stosowany do produkcji termometrów wysokotemperaturowych.
• Stop galu, indu i cyny (Galinstan) bywa stosowany w termometrach lekarskich - jego temperatura topnienia wynosi ok. -20°C.
• Jako katalizator w produkcji wodoru z wody przy użyciu reakcji utleniania aluminium.

[ Bibliografia

Źródła drukowane

• J. Daintith Dictionary of Chemistry (Oxford University Press) 2000 (Fourth Edition) ISBN 0-19-280101-5

Źródła internetowe

• WebElements.com

[ Przypisy

↑ Ignacy Eichstaedt Księga pierwiastków (Wiedza Powszechna, Warszawa 1973), str. 237-238