Frazeologia
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
Frazeologia - posiada dwa znaczenia:
Spis treści |
Frazeologizmy można klasyfikować wg różnych kryteriów. W polskich opracowaniach najbardziej popularna jest klasyfikacja którą wprowadził S. Skorupka. Opiera się ona na dwóch kryteriach:
- formalnym
- semantycznym
Ze względów gramatycznych klasyfikacja ta wyróżnia trzy typy związków frazeologicznych
- wyrażenie - ośrodkiem jest zwykle rzeczownik, przymiotnik imiesłów przymiotnikowy, przysłówek - przykład: "dużo opadów", "czerwone i czarne"
- fraza - są to zdania, które mają charakter mniej lub bardziej utarty, są często powtarzane i są silnie zespolone znaczeniowo. Do fraz zalicza się przysłowia, maksymy, sentencje
- zwrot - ośrodkiem jest tutaj czasownik lub imiesłów przysłówkowy - przykłady: "kochać się na zabój", "biorąc pod uwagę".
Ze względu na stopień zespolenia znaczeniowego związki frazeologiczne dzieli się na:
- luźne - każdy człon zachowuje zwoje znaczenie, są to połączenia wyrazowe których znaczenie jest sumą wyrażeń składników i których składniki możemy zmieniać zależnie od treści tego co chcemy za ich pomocą wyrazić np. "drewniany dom"
- stałe - związki, których składniki nie mogą ulegać zmianie bo zmieni się ich treść np. "drzeć z kimś koty", "patrzeć przez różowe okulary"
- łączliwe - połączenia wyrazowe, których składniki są w silnym stopniu powiązane znaczeniowo, są to połączenia bardziej utarte niż połączenia luźne, ale jeszcze nie zawierające składników o zatartym znaczeniu; o łączliwości decyduje częstość jego użycia oraz bliższa łączność treściowa składników niż w związkach luźnych np. "dobić targu".
- frazeologizmy mają podstawę w zjawiskach przyrody cechach ludzkich, fizycznych i psychicznych
- frazeologizmy pochodzące z dzieł literackich, religijnych, filmowych
- frazeologizmy zwyczajowe - powstające i popularne w grupach zawodowych i charakterystyczne dla subkultur
- frazeologizmy świadomie tworzone i upowszechniane przez rynek reklam.
Współcześnie, nowe frazeologizmy powstają głównie w grupach zawodowych i subkulturach oraz są generowane przez producentów reklam i filmy.
[ PrzykładyFrazeologia związana z cechami fizycznymi człowieka:
- otwarta głowa- mieć pełno pomysłów
- mieć olej w głowie - być mądrym
- oddać komuś rękę
- ręce komuś opadają - ktoś się załamuje, poddaje się
- pozostawić komuś wolną rękę - ufać komuś
- śmiać się w nos
- nie zmrużyć oka - być czujnym
Związane z pracą i zajęciami człowieka:
- szczęście w nieszczęściu
- porwać się z motyką na słońce - chcieć dokonać rzeczy nie możliwej
- mleć językiem - dużo mówić bez sensu
- odsłonić przyłbicę
- spalić mosty za sobą - mieć drogę bez powrotu
Frazeologia pochodząca z Biblii:
- listek figowy
- arka przymierza
- wieża Babel - zamieszanie
- syn marnotrawny
- ziemia obiecana
- ząb za ząb-sprawiedliwość, oddać coś za coś
- być w siódmym niebie - cieszyć się, być zadowolonym, wesołym, szczęśliwym, zachwyconym
Frazeologia mitologiczna:
- pięta Achillesa - słaby punkt
- róg obfitości - symbol bogactwa
- pyrrusowe zwycięztwo - zwycięztwo osiągnięte dużym kosztem
- ikaryjskie loty - nierozważne poczynania
- jabłko niezgody - przedmiot sporu
- stajnia Augiasza - wielki bałagan
- syzyfowa praca - bezowocna praca
- koń trojański - podstęp, szkodzenie z ukrycia; zdradziecki podarunek
- puszka pandory - źródło zła, kłopotów nieszczęść
Frazeologia pochodzenia historycznego:
- pyrrusowe zwycięstwo - pozorne zwycięstwo osiągnięte niewspółmiernym kosztem
- przejść Rubikon - dokonać czegoś nieodwracalnego w skutkach
- kości zostały rzucone - stało się coś nieodwracalnego
- węzeł gordyjski - sprawa trudna lub wręcz niemożliwa do rozwiązania
Frazeologia pochodząca z literatury europejskiej:
- walczyć z wiatrakami - walczyć z wyobrażeniami
- balzakowski wiek - kobiety od 30 do 40 roku życia
- martwe dusze
Frazeologia pochodząca z literatury polskiej:
- miłe złego początki lecz koniec żałosny - coś zaczyna się dobrze,lecz koniec jest zły
- ideał sięgnął bruku
- mów do mnie jeszcze
Frazeologizmy zwyczajowe
- wezwać kogoś na dywanik
- zielone światło - przepustka, droga wolna
- wpuścić kogoś w maliny - oszukać kogoś
- mieć coś na końcu języka
Frazeologizmy z reklam i filmów
- cukier krzepi
- nie ze mną te numery
- świstak zawija sreberka
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1