Cynk - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Cynk

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe dane

Najbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

Cu - Zn - Ga
 ZnCd    
Nazwa, symbol, l.a.*Cynk, Zn, 30
Własności metalicznemetal przejściowy
Grupa, okres, blok12 (IIB), 4, d
Gęstość, twardość7140 kg/m3, 2,5
Kolorniebieskawoszary
Masa atomowa65,409 u
Promień atomowy (obl.)135 (142) pm
Promień kowalencyjny131 pm
Promień van der Waalsa139 pm
Konfiguracja elektronowa[Ar]3d104s2
e- na poziom energetyczny2, 8, 18, 2
Stopień utlenienia2
Własności kwasowe tlenkówamfoteryczne
Struktura krystalicznaheksagonalna
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia692,68 K(419,53°C)
Temperatura wrzenia1180 K(906°C)
Objętość molowa9,16×10-6 m³/mol
Ciepło parowania115,3 kJ/mol
Ciepło topnienia7,322 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej192,2 Pa (692,73 K)
Prędkość dźwięku3700 m/s (293,15 K)
Elektroujemność1,65 (Pauling)1,66 (Allred)
Ciepło właściwe390 J/(kg*K)
Przewodność właściwa16,6×106 S/m
Przewodność cieplna116 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny906,4 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1733,3 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny3833 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny5731 kJ/mol
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r.MeVp.r.
64Zn48,6%stabilny izotop z 34 neutronami
65Zn{syn.}244,26 dniw.e.1,35265Cu
66Zn27,9%stabilny izotop z 36 neutronami
67Zn4,1%stabilny izotop z 37 neutronami
68Zn18,8%stabilny izotop z 38 neutronami
72Zn{syn.}46,5 godzβ-0,45872Ga
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu,w.e.=wychwyt elektronu
Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego Cynk. Zobacz też: instrument dęty Cynk.

Cynk (Zn, łac. zincum) to pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych w układzie okresowym.

Posiada 23 izotopy z przedziału mas: 57-78. Trwałe są izotopy 64, 66, 67, 68 i 70.

Został odkryty w Indiach, lub Chinach przed 1500 p.n.e. Do Europy metal ten zawędrował dopiero w XVII wieku.

Spis treści
//

Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 75 ppm w postaci minerałów - głównie są to blenda cynkowa i smitsonit.

Z punktu widzenia odżywiania duże ilości cynku znajdują się w ostrygach, chudym mięsie, drobiu i rybach. Dostarczają go również kasze i chleb pełnoziarnisty.

Właściwości fizyczne i chemiczne

Cynk metaliczny jest błękitnobiałym, kruchym metalem. Na powietrzu ulega podobnej do aluminium pasywacji. Cynk jest bardzo reaktywny zarówno w środowisku kwaśnym jak i zasadowym, nie reaguje jednak w obojętnym środowisku wodnym.

Związki

Najbardziej znanym związkiem cynku jest jego tlenek ZnO (biel cynkowa), który jest stosowany jako dodatek do farb i lakierów, oraz jako wypełniacz i stabilizator gumy i tworzyw sztucznych.

Zastosowanie

Najważniejsze zastosowanie technologiczne cynku to pokrywanie nim blach stalowych, w celu uodpornienia na korozję. Cynk jest też składnikiem wielu stopów, zwłaszcza z miedzią (mosiądz, brąz, tombak). Cynk stosowany jest też w ogniwach elektrycznych Daniella i Leclanchego.

Cynk zwiększa produkcję plemników (zob. znaczenie biologiczne).

Cynk jest jednym z mikroelementów i jest obecny w centrach aktywności wielu enzymów uczestniczących w przemianie białek i węglowodanów. Bierze udział między innymi w mineralizacji kości, gojeniu się ran, wpływa na pracę systemu odpornościowego, prawidłowe wydzielanie się insuliny przez trzustkę i stężenie witaminy A oraz cholesterolu. Ma swój udział w regulacji ciśnienia krwi i rytmu serca. Jest też niezbędny przy syntezie związków regulujących wzrost i rozwój roślin.

Jego minimalne dzienne spożycie wynosi 5 mg, zalecane 15-20 mg.

Niedobór cynku powoduje niedokrwistość, spowolnienie tempa wzrostu, wady wrodzone, złe gojenie się ran, zapalenia skóry i utratę owłosienia, złą tolerancję glukozy. Może sprzyjać miażdżycy tętnic, ponieważ zmniejsza odporność komórek na uszkodzenia. U dzieci niedobór cynku sprawia, że są niższe niż rówieśnicy i gorzej się rozwijają umysłowo. Niedobór pierwiastka u roślin powoduje chlorozę i karlenie liści.

Cynk działa leczniczo na wrzody żołądka, uporczywe żylaki, reumatyzm, owrzodzenia, trądzik, choroby skórne, brak wzwodu.

Regularne zażywanie niektórych leków, w tym pigułek antykoncepcyjnych, oraz picie alkoholu wpływa na obniżenie poziomu cynku w organizmie człowieka.

Sole cynku(II) są rakotwórcze w dużych ilościach.