Cyna - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Cyna

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe daneNajbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

In - Sn - Sb
 GeSnPb    
Nazwa, symbol, l.a.*Cyna, Sn, 50
Własności metalicznemetal grup głównych
Grupa, okres, blok14 (IVA), 5, p
Gęstość, twardość7310 kg/m3, 1,5
Kolorsrebrzystobiały
Masa atomowa118,710 u
Promień atomowy (obl.)145 (145) pm
Promień kowalencyjny141 pm
Promień van der Waalsa217 pm
Konfiguracja elektronowa[Kr]4d105s25p2
e- na poziom energetyczny2, 8, 18, 18, 4
Stopień utlenienia4, 2
Własności kwasowe tlenkówamfoteryczne
Struktura krystalicznatetragonalna
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia505,08 K(231,93 °C)
Temperatura wrzenia2875 K(2602°C)
Objętość molowa16,29×10-6 m3/mol
Ciepło parowania295,8 kJ/mol
Ciepło topnienia7,029 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej5,78×10-21 Pa (505 K)
Prędkość dźwięku2500 m/s (293,15 K)
Elektroujemność1,96 (Pauling)1,72 (Allred)
Ciepło właściwe228 J/(kg*K)
Przewodność właściwa9,17×106 S/m
Przewodność cieplna66,6 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny708,6 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1411,8 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny2943,0 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny3930,3 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny7456 kJ/mol
izotopwyst.o.p.r.s.r.e.r.MeVr.p.
112Sn0,97%stabilny izotop z 62 neutronami
114Sn0,65%stabilny izotop z 64 neutronami
115Sn0,34%stabilny izotop z 65 neutronami
116Sn14,54%stabilny izotop z 66 neutronami
117Sn7,68%stabilny izotop z 67 neutronami
118Sn24,23%stabilny izotop z 68 neutronami
119Sn8,59%stabilny izotop z 69 neutronami
120Sn32,59%stabilny izotop z 70 neutronami
121mSn{syn.}55 latβ-0,394121Sb
i.t.0,006121Sn
122Sn4,63%%stabilny izotop z 72 neutronami
124Sn5,79%stabilny izotop z 74 neutronami
126Sn{syn.}1×105 latβ-0,380126Sb
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu,i.t.=przejście izomeryczne
Gdański kieliszek wykonany z cyny

Cyna (Sn, łac. stannum) - pierwiastek chemiczny, metal z bloku p w układzie okresowym.

Cyna tworzy odmiany alotropowe. W warunkach normalnych występuje w odmianie β (beta) zwanej cyną białą, trwałej powyżej 13,2°C. Odmiana ta na ma sieć krystaliczną układzie tetragonalnym, o gęstości 7,3 g/cm3. W temperaturach niższych przechodzi w odmianę regularną α (alfa) o gęstości 5,85 g/cm3. Zmiana gęstości jest równoznaczna ze zmianą objętości, co powoduje, że cyna rozpada się, tworząc szary proszek zwany cyną szarą. Zjawisko to nazywane jest zarazą cynową. Czysta cyna biała jest ciągliwa i kowalna, odporna na korozję.

Ze względu na dostępność, niską temperaturę topnienia, łatwość odlewania, dobre własności mechaniczne a także niską cenę cyny, przedmioty cynowe były niegdyś bardzo popularne od wczesnego średniowiecza, największy rozkwit przedmiotów z cyny nastąpił pomiędzy XIV i XVI w.

Cynę używa się do pokrywania innych metali cienką warstwą antykorozyjną. Proces cynowania stosowany jest do zabezpieczania stalowych naczyń stosowanych w przemyśle spożywczym np. puszek do konserw oraz konwi na mleko.

Stop cyny i ołowiu ma niską temperaturę topnienia (np. przy 60% cyny jest to temperatura ok. 180°C) i stosowany jest w przemyśle i elektrotechnice jako lutowie do łączenia innych metali poprzez lutowanie. Używany był także do wyrobu czcionek drukarskich.

Stop cyny i miedzi to brąz.