Chrom - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Chrom

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

Dane ogólneWłasności atomoweWłasności fizycznePozostałe dane

Najbardziej stabilne izotopy*

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,użyte są jednostki SI i warunki normalne.

V - Cr - Mn
 CrMo    
Nazwa, symbol, l.a.*Chrom, Cr, 24
Własności metalicznemetal przejściowy
Grupa, okres, blok6 (VIB), 4, d
Gęstość, twardość7140 kg/m3, 8,5
Kolorsrebrzystoniebieski
Masa atomowa51,9961 u
Promień atomowy (obl.)140 (166) pm
Promień kowalencyjny127 pm
Promień van der Waalsabd
Konfiguracja elektronowa[Ar]3d54s1
e- na poziom energetyczny2, 8, 13, 1
Stopień utlenienia6, 3, 2
Własności kwasowe tlenkówkwasowe, zasadowe lubamfoteryczne - w zależnościod wartościowości
Struktura krystalicznaregularna przestrzenniecentrowana
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia2130 K(1857 °C)
Temperatura wrzenia2945 K(2672°C)
Objętość molowa7,23×10-6 m3/mol
Ciepło parowania344,3 kJ/mol
Ciepło topnienia16,9 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej990 Pa (2130 K)
Prędkość dźwięku5940 m/s (293,15 K)
Elektroujemność1,66 (Pauling)1,56 (Allred)
Ciepło właściwe450 J/(kg*K)
Przewodność właściwa7,74×106 S/m
Przewodność cieplna93,7 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny652,9 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1590,6 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny2987 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny4743 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny6702 kJ/mol
VI Potencjał jonizacyjny8744,9 kJ/mol
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r.MeVp.r.
50Cr4,35%> 1,8×1017w.e. 50V
51Cr{syn.}27,7025 dniw.e.0,75351V
52Cr83,789%stabilny izotop z 28 neutronami
53Cr9,501%stabilny izotop z 29 neutronami
54Cr2,365%stabilny izotop z 30 neutronami
*Wyjaśnienie skrótów:l.a.=liczba atomowawyst.=występowanie w przyrodzie,o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,s.r.=sposób rozpadu,e.r.=energia rozpadu,p.r.=produkt rozpadu,w.e.=wychwyt elektronu

Chrom (Cr, łac. chromium) - pierwiastek chemiczny, metal przejściowy z bloku d układu okresowego.

Posiada 13 izotopów z przedziału mas izotopowych 45-57. Izotopy 50, 52, 53 i 54 są trwałe.

Został odkryty w roku 1797 przez N.L. Vauqellina.

Spis treści
//

Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach ok. 102 ppm, głównie w postaci minerałów chromitu i krokoitu.

Z punktu widzenia odżywiania najlepszym źródłem chromu są drożdże piekarskie, a także kolby kukurydzy, gotowana wołowina, jabłka, kasze, chleb gruboziarnisty oraz płatki zbożowe.

Właściwości

Chrom metaliczny jest błękitnobiałym metalem, bardzo odpornym na korozję na skutek pasywacji tlenkiem chromu(III) w reakcji z tlenem z powietrza. Jest stosowany jako zewnętrzna warstwa pokrywająca elementy stalowe, poprawiająca ich wygląd oraz chroniąca przed korozją. Chrom jest też składnikiem stali nierdzewnych. W reakcji ze stężonym kwasem azotowym(V) chrom ulega pasywacji.

Związki

Najważniejszym związkiem jest FeCr2O4 czyli chromit, posiadający silne własności diamagnetyczne, który jest stosowany jako aktywna warstwa w taśmach magnetycznych.

Roztwory soli Cr(III) i Cr(VI) posiadają bardzo intensywne barwy (zieloną i pomarańczową) co jest wykorzystywane w fotochemii i technikach kolorymetrycznych.

Mieszanina Na2Cr2O7 z kwasem siarkowym jest nazywana chromianką i służy do mycia szkła laboratoryjnego.

Tlenek chromu(III) (zieleń chromowa) jest używany jako pigment.

Sole chromu(VI) są toksyczne i mają właściwości rakotwórcze.

Znaczenie biologiczne

Chrom jest obecny w centrach aktywnych wielu enzymów i jest niezbędnym do życia mikroelementem. Ułatwia przenikanie glukozy z krwi do komórek. Zmniejsza zapotrzebowanie na insulinę, hormony regulujący prawidłowe stężenie glukozy we krwi. Współdziała z tym hormonem w syntezie białek. Zmniejsza ryzyko zawału serca i rozwoju miażdżycy, ponieważ obniża stężenie całkowitego cholesterolu i jego frakcji LDL (tzw. zły cholesterol), a zwiększa ilość HDL (tzw. dobry cholesterol).

Niedobór tego pierwiastka (na +3 stopniu utlenienia) może mieć wpływ na rozwój cukrzycy u dorosłych oraz chorób układu krążenia.

Nawet niewielkie ilości chromu na +6 stopniu utlenienia mają działanie szkodliwe dla zdrowia człowieka. W codziennym życiu kontakt z materiałami zawierającymi chrom, takimi jak skóry garbowane chromowo, środki wybielające, farby i lakiery zawierające chrom, może prowadzic do wystąpienia reakcji uczuleniowych. Chrom jest najczęstszą przyczyna zawodowego wyprysku kontaktowego. Większe stężenia chromu sześciowartościowego ma działanie toksyczne, mutagenne i kancerogenne. Chrom sześciowartościowy posiada zdolność penetracji błon komórkowych i przedostawania się do wnetrza komórki gdzie ulega redukcji do chromu trójwartościowego , który sam nie jest w stanie dostać się do wnętrza komórek, uwalniając przy tym elektrony, które uszkadzają błonę. Sam chrom trójwartościowy znajdujący się we wnętrzu komórki tworzy związki kompleksowe między innymi z DNA uszkadzając go tym samym, co może prowadzić w rezultacie do powstania nowotworu.

Światowe wydobycie rud chromu w przeliczeniu na czysty składnik

W światowym wydobyciu chromu, wynoszącym w 2002 r. 5 mln ton, przodowały: RPA (2,4 mln ton), Indie (1 mln ton), Kazachstan (0,9 mln ton) i Zimbabwe (0,3 mln ton).