Choroba Gravesa-Basedowa, choroba Basedowa (łac. struma diffusa toxica) - schorzenie autoimmunologiczne o podłożu genetycznym, które najczęściej objawia się nadczynnością tarczycy. Charakterystyczną cechą jest obecność przeciwciał anty-TSHR (skierowanych przeciwko receptorom dla TSH).

Przyczyny

Dokładnej, bezpośredniej przyczyny wywołującej chorobę Gravesa-Basedowa nie poznano. Wydaje się że jest ona spowodowana połączeniem szeregu czynników genetycznych (o charakterze wielogenowym) i środowiskowych. Choroba występuje 10 razy częściej u kobiet, co sugeruje znaczenie estrogenów w jej powstawaniu. Wskazuje się także na wpływ stresu na ujawnienie choroby (może wystąpić po silnym urazie psychicznym). Palenie tytoniu zwiększa ryzyko orbitopatii i nadczynności tarczycy w przebiegu choroby[1].

Tej chorobie mogą towarzyszyć inne schorzenia o tle autoimmunologicznym jak:

• reumatoidalne zapalenie stawów,
• niedoczynność kory nadnerczy - pierwotna i wtórna,
• bielactwo.

Objawy

W przebiegu występują objawy typowe dla każdego rodzaju nadczynności tarczycy, a także objawy charakterystyczne dla tej choroby.

Choć zwykle stwierdza się nadprodukcję hormonów tarczycy, to niekiedy występuje niedoczynność lub prawidłowa funkcja tarczycy.

[ Wole

W chorobie Gravesa-Basedowa dochodzi do powiększenia tarczycy, czyli powstania wola (w około 80% przypadków). Spowodowane to jest pobudzającym rozrost i aktywność wpływem autoprzeciwciał skierowanych na komórki tarczycowe. Wole jest miękkie, zwykle bez wyczuwalnych guzków, zwykle powiększone równomiernie, czasem wyczuwa się tętnienie. W trakcie skutecznego leczenia wole ustępuje.

[ Wytrzeszcz (oftalmopatia, orbitopatia)

Choroba Gravesa-Basedowa jest najczęstszą przyczyną powstawania naciekowego wytrzeszczu oczu czyli oftalmopatii, która może występować w 10-30% przypadków tej choroby.Oftalmopatia może pojawiać się przed wystąpieniem objawów nadczynności, w pełni choroby lub nawet po pewnym czasie od skutecznego leczenia choroby.Nasilenie wytrzeszczu jest różne - od przypadków łagodnych do zaawansowanych.Każdy przypadek naciekowego wytrzeszczu powinien być leczony przez doświadczonego specjalistę z tego zakresu. Przyczyną oftalmopatii jest gromadzenie się wokół gałki ocznej i w pewnym stopniu w jej obrębie substancji śluzowatych i nacieków komórkowych. Poza defektem kosmetycznych może dochodzić do powikłań takich jak owrzodzenie rogówki, podwójne widzenie, jaskra, światłowstręt czy nawet trwałe uszkodzenie wzroku.

[ Obrzęk przedgoleniowy

Pewien rodzaj substancji śluzowatych może gromadzić się w skórze. Najczęściej na przedniej powierzchni piszczeli (podudzi), ale rzadziej także w innych okolicach. Częstość tego objawu nie jest duża - występuje zaledwie u 1-2% pacjentów.

[ Akropachia tarczycowa

Akropachia tarczycowa - obrzęk palców rąk lub niekiedy stóp z towarzyszącym podokostnowym zgrubieniem kości. Bardzo rzadki lecz swoisty objaw choroby Graves-Basedowa.

Leczenie

Metody lecznicze stosowane w chorobie Gravesa-Basedowa to:

• stosowanie leków w postaci tabletek - tzn. lekami przeciwtarczycowymi, inaczej mówiąc tyreostatykami,
• leczenie operacyjne czyli chirurgiczne,
• leczenie izotopami promieniotwórczymi najczęściej jodem radioaktywnym (radiojodem J131).

Leczenie za pomocą leków przeciwtarczycowych jest rozpoczynane u dzieci i młodzieży, wtedy gdy należy szybko usunąć objawy - u osób starszych obciążonych chorobami serca, a także wtedy, kiedy objawy są łagodne.

Leczenie lekami przeciwtarczycowymi jest skuteczne zaledwie w 20-30%. Wtedy jest kontynuowane przez blisko 2 lata. Jest szansa na wyzdrowienie, szczególnie wtedy, gdy na początku leczenia objawy nie były nasilone.

Wybór konkretnego typu terapii zależy od wielu czynników, związanych z samą chorobą, ze ogólnym stanem zdrowia chorego lub osobistym wyborem specjalisty.Coraz częściej stosuje się leczenie radiojodem, jako skuteczną bezpieczną metodę leczenia.

Leczenie powikłań ocznych jest trudne i skomplikowane, podlega leczeniu specjalistycznemu, często operacyjnemu (tzw. odbarczanie oczodołów - dekompresja kostna, usunięcie tłuszczu).

W części przypadków stosuje się w pewnej fazie leczenia hormony tarczycy. Pomagają one zwalczyć chorobę i przeciwdziałać negatywnym skutkom zbyt dużych dawek tyreostatyków.

Przypisy