Chakasja

Republika położona jest w południowo-zachodniej części Wschodniej Syberii, w lewej części basenu Jeniseju, na wysoczyźnie Sajano-Ałtajskiej oraz w kotlinie Chakasko-Minusinskiej.

Od północnego zachodu graniczy z obwodem kemerowskim, od południa i południowego zachodu z republikami Ałtaj i Tuwa, od północy z Krajem Krasnojarskim.

[ Demografia

Najliczniejszą grupą narodowościową w Chakasji są Rosjanie, stanowiący ok. 80% mieszkańców. Narodowość tytularna republiki - Chakasi stanowi obecnie ok 11-procentową mniejszość, co wywołuje obawy o jej przyszłość. Język chakaski odgrywa w republice wyraźnie drugorzędną rolę, nie wytrzymując silnej konkurencji ze strony języka rosyjskiego.

[ Gospodarka

Chakasja to ważny obszar rolniczy. Uprawiana jest zwłaszcza pszenica. Hodowla nastawiona jest na przemysł mleczarski, ważne miejsce w rolnictwie republiki zajmuje także hodowla owiec. Równocześnie umiejscowione są w niej zakłady przemysłowe. Prowadzi się wydobycie węgla, rozwinięta jest przeróbka drewna. Na przemysł Chakasji składają się również zakłady metalurgiczne, huty stali, prowadzone jest wydobycie molibdenu. Rozwinięty jest przemysł elektroenergetyczny, z Sajano-Szuszenską hydroelektrownią, najefektywniejszym tego typu obiektem w Rosji.

[ Historia

Pierwszy organizm państwowy na terytorium południowej Syberii powstał około IV-III w. p.n.e. Kroniki starochińskie jego założycieli określali mianem ludu Dinlin, a samo państwo Dinlin-go. Około 201 r. p.n.e. państwo ludu Dinlin zostało rozbite przez wojska Hunów. Na obszar kotliny Chakasko-Minusinskiej zaczęli zaś napływać tureckojęzyczni Kirgizi. Stali się oni arystokracją w nowym społeczeństwie, zdominowanym dotąd przez ludność chińską. Mimo licznych napaści ze strony agresywnych sąsiadów (kaganatów tureckich i ujgurskich), państwo Kirgizów jenisejskich zdołało obronić niezależność aż do XIII w. Ich państwo, a wraz z nim oryginalną kulturę zniszczyło dopiero Imperium Mongolskie, dowodzone przez Czyngis-chana i jego potomków. Autochtoniczna ludność poddawana była wyniszczeniu. W XVII wieku, kiedy zaczęli pojawiać się tu Rosjanie, ziemie należące do dzisiejszej Chakasji podzielone były na cztery niewielkie księstwa. Za oficjalną datę wejścia Chakasji w skład Imperium Rosyjskiego można uważać 20 sierpnia 1727, kiedy między Chinami a Rosją zawarty został pakt graniczny, mówiący o tym, iż wszystkie ziemie na północ od Sajanów przechodzą we władanie Rosji, a na południe- Imperium Chińskiego. Faktyczną kontrolę nad Chakasją Rosja przejęła dopiero w latach 60. XVIII w., kiedy zaczęła tam rozmieszczać kozackie garnizony. Miały one stanowić obronę przed Chinami, które w 1758 roku zawładnęły Dżungarią i stanowiły realne niebezpieczeństwo dla ziem rosyjskich. W 1923 roku powstał ujezd chakaski. W 1930 roku stworzono Chakaski Obwód Autonomiczny, w 1991 roku przekształcony w Chakaską ASRR. Od 1992 istnieje Republika Chakasji, mająca status jednego z podmiotów Federacji Rosyjskiej.

[ Podział administracyjny

5 największych chakaskich miast stanowi miasta wydzielone; pozostały obszar republiki podzielony jest na 8 rejonów.

Rejony miejskie:

Miastonazwa rosyjskaLiczba mieszkańców(01.01.2006)

Abakan	Абакан	163.980
Abasa	Абаза	17.313
Sajanogorsk	Саяногорск	63.931
Sorsk	Сорск	12.914
Czernogorsk	Черногорск	76.443

Rejony:

rejon Ośrodek administracyjnyLiczba mieszkańców(w tys.)(stan na 01.01.2006)

Ałtajski	Bieły Jar	23.432
Askiski	Askiz	43.145
Biejski	Bieja	21.250
Bogradzki	Bograd	15.760
Ordżonikidzewski	Kopiowo	15.150
Szyryński	Szyra	29.592
Tasztypski	Tasztyp	15.988
Ust-Abakański	Ust-Abakan	39.323