Autostrada_A4_(Polska)

W węźle Nowa Wieś skrzyżuje się z planowaną autostradą A8 (autostradową obwodnicą Wrocławia) prowadzącą do węzła Pawłowice we wrocławskiej dzielnicy Psie Pole.

Kolejnym ważnym węzłem będzie Sośnica, gdzie zaprojektowane jest przecięcie ze szlakiem biegnącej południkowo, autostrady A1 (Gdańsk – Gorzyczki).

Istniejące odcinki

W chwili obecnej istnieją następujące odcinki autostrady A4:

Jędrzychowice – Zgorzelec (1,7 km, krótki odcinek tuż przy granicy),
Krzyżowa – Wrocław – Opole – Katowice – Kraków (około 370 km, najdłuższy odcinek autostrady w Polsce).

Opłaty

Odcinek Katowice – Kraków o długości 61 km jest pierwszym w kraju odcinkiem płatnej autostrady (koncesjonariusz: Stalexport Autostrada Małopolska S.A.), i niestety niemalże od momentu oddania do użytku w remoncie, z licznymi ograniczeniami prędkości i objazdami. Pod koniec grudnia 2005 NIK zwróciła się do Ministra Transportu i Budownictwa z wnioskiem o odebranie spółce Stalexport koncesji na eksploatację tego odcinka A4. "Zarządca autostrady małopolskiej Stalexport SA, jak wynika z raportu przygotowanego przez NIK, pobiera opłaty za przejazd swoim odcinkiem nielegalnie. Autostrada nie spełnia bowiem wymogów autostrady płatnej." [3]

Opłata za przejazd odbywa się w umieszczonych w poprzek głównych jezdni autostrady dwóch punktach poboru opłat (PPO), w "bramkach" których dokonuje się płatności.

We wrześniu 2006 GDDKiA planuje ogłosić przetarg na budowę do końca 2008 roku miejsc poboru opłat za przejazd odcinkiem A4 pomiędzy Wrocławiem a GOP. Na 2007 rok planowane jest rozpoczęcie budowy stacji benzynowych na tym fragmencie A4. Odcinek ten nie będzie operowany przez koncesjonariusza i opłaty za przejazd tą częścią autostrady bezpośrednio zasilą Krajowy Fundusz Drogowy.

Przejazd odcinkami autostrady A4 między poszczególnymi stacjami poboru opłat (SPO) na obszarze Gliwic, oraz pomiędzy Gliwicami a Katowicami (Ostropa – Bojków – Katowice-Murckowska) jest (lub pozostanie) bezpłatny. [4]

Historia budowy

Autostrada A18 i ruiny budowy niemieckiej autostrady Wrocław-Drezno ("A4") przez Bory Dolnośląskie w okolicach Bolesławca – zdjęcie satelitarne Landsat, wykonane około 2000

Trasa Berlin – Gliwice została wytyczona w okresie III Rzeszy jako (niem.) Reichsautobahn (RAB) 9 (Berlin – Wrocław) i RAB 29 (Wrocław – Gliwice). Jedynym istniejącym na ziemiach polskich po zakończeniu II wojny światowej odcinkiem przyszłej A4, oznaczonym jako autostrada, był oddany do ruchu w 1936 roku fragment Krzywa – Wrocław (Bielany Wroc.) o długości ok. 92 km. Do 1945 roku zdołano zbudować także krótki dwujezdniowy odcinek w Gliwicach, oraz odcinki jednojezdniowe Wrocław (Bielany Wroc.) – Brzeg (Owczary) i Ujazd (Nogowczyce) – Gliwice. Odcinek Owczary – Nogowczyce był w budowie, ale nie został ukończony. Prowadzono też prace na odcinku Zgorzelec – Bolesławiec – pozostałości prac ziemnych są gdzieniegdzie widoczne na tym odcinku do dzisiaj (patrz zdjęcie satelitarne).

Przy budowie odcinków budowanych podczas II wojny światowej pracowali robotnicy przymusowi i więźniowie filii obozu koncentracyjnego KL Auschwitz.

A4 w okolicy Kątów Wrocławskich

Autostrada A4 nocą w Katowicach

Wschodni koniec autostrady A4 w Krakowie (widoczny po prawej brązowy drogowskaz do kopalni soli w Wieliczce)

Poniemiecka autostrada przetrwała bez zmian i większych remontów aż do lat 90. XX w. Przez te kilkadziesiąt lat nawierzchnia autostrady wykonana metodą odlewania na miejscu płyt betonowych, uległa deformacji głównie w wyniku przesunięć pionowych płyt oraz ich zużycia w pobliżu styku płyt. Niektórzy złośliwie nazywali tę autostradę "najdłuższymi schodami nowoczesnej Europy", nawiązując do tytułu serialu filmowego "Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy". Przed 1989 rokiem podjęto pewne prace w celu wypełnienia luki na odcinku Owczary – Nogowczyce, ale ostatecznie zbudowano tylko krótki (16 km) dwujezdniowy odcinek od węzła Opole (Prądy) na zachód do mostu nad Nysą Kłodzką.

Odcinek A4 zarządzany obecnie przez SAM S.A., budowany był ze wschodu na zachód i stąd bierze się odwrotna do oficjalnego "zwrotu" autostrady numeracja węzłów w rejonie Chrzanowa, czy też (skorygowany dopiero w roku 2000) anormalny pikietaż tego fragmentu, którego wartość początkowo rosła zgodnie z kierunkiem budowy, nie zaś, jak na pozostałych fragmentach z zachodu na wschód. Ten etap o długości ok. 61 km powstawał przez ponad 13 lat i był uruchamiany:

1983, 3 stycznia: odcinek Chrzanów I – Balice I (bez węzłów) o dł. 29,1 km,
prawdopodobnie w 1984: węzeł Chrzanów I
prawdopodobnie w 1986: węzeł Balice I razem z fragmentem północnego obejścia Krakowa oznaczanym wówczas jako A4a lub A41 (obecnie tymczasowo S7)
1986, 22 listopada: odcinek Jaworzno-Byczyna - Chrzanów I o dł. 6 km,
1990, 29 listopada: jezdnia północna odcinka Mysłowice - Jaworzno-Byczyna o dł. 18,8 km
1991, 4 września: jezdnia południowa odcinka Mysłowice - Jaworzno-Byczyna o dł. 18,8 km
1996, 30 października: odcinek Katowice-Murckowska - Mysłowice o dł. 6,3 km

Pozostałe fragmenty autostrady oddawane były w następującej kolejności:

1988, 8 grudnia: odcinek Balice I - Kraków-Tyniecka o dł. 7,4 km (oznakowany jako autostrada w 2002)
1993: odcinek Kraków-Tyniecka - Sidzina o dł. 4 km (oznakowany jako autostrada w 2002)
1994, 15 lipca: odcinek granica państwa - Jędrzychowice o dł. 1,7 km dla ruchu towarowego, ruch osobowy od 1 sierpnia 1996
1995, 27 października: odcinek Sidzina - Opatkowice o dł. 4,7 km (oznakowany jako autostrada w 2002)
1995: 700-metrowy odcinek na wschód od węzła Opatkowice (oznakowany jako autostrada w 2002)
1996, 30 października: odcinek Katowice-Francuska - Katowice-Murckowska o dł. 2,3 km
1999, 10 listopada: odcinek Katowice-Mikołowska - Katowice-Francuska o dł. ok. 2 km
2000, 30 września: odcinek Przylesie - Prądy o dł. 28,7 km
2000, 16 grudnia: odcinki Bielany Wrocławskie - Przylesie o dł. 40,7 km oraz Prądy - Dąbrówka o dł. 21,4 km
2001, 26 lipca: odcinek Dąbrówka - Nogowczyce o dł. 34,4 km
2001, 30 listopada: odcinek Chorzów-Batorego - Katowice-Mikołowska o dł. 4,4 km
2002, 19 grudnia: kontynuacja budowy południowego obejścia Krakowa: dwie jezdnie na dł. 5,9 km, dalej na wschód tylko jezdnia południowa o dł. 1,1 km do węzła Kraków-Wielicka
2003, 3 września: północna jezdnia od zachodu do węzła Kraków-Wielicka o dł. 1,1 km
2003, 4 grudnia: odcinek Nogowczyce - Kleszczów o dł. 17,9 km
2004, wrzesień: zmodernizowana jezdnia południowa odcinka Wądroże Wlk. - Bielany Wroc.
2005, 25 stycznia: odcinek Sośnica - Chorzów-Batorego o dł. 15,7 km
2005, 28 października: odcinek Kleszczów – Sośnica o dł. 19,1 km
2005, 15 grudnia: zmodernizowany odcinek Krzywa - Nw. Wieś Legn. o dł. ok. 32 km
2005, 15 grudnia: zmodernizowana jezdnia południowa odcinka Nw. Wieś Legn. - Wądroże Wlk.
2006, 28 sierpnia: zmodernizowana jezdnia północna odcinka Nw. Wieś Legn. - Bielany Wroc. o dł. ok. 62 km

Odcinki w budowie

[ Jędrzychowice – Krzyżowa

Pierwszy przetarg na budowę odcinka Jędrzychowice – Krzyżowa (51,4 km; wzmocnienie istniejącego fragmentu od granicy państwa do węzła Zgorzelec o długości 1,7 km i budowa 49,7 km nowej autostrady w dwóch częściach – 20,3 km oraz 29,4 km) został unieważniony 15 września 2005. Drugi przetarg ogłoszono 8 grudnia tego samego roku, by go unieważnić już w tydzień później – 15 grudnia. Kolejny, trzeci przetarg ogłoszono 3 stycznia 2006 (plik pdf), który został unieważniony w lutym 2006 przez Zespół Arbitrów Urzędu Zamówień Publicznych. Czwarty przetarg ogłoszono 9 marca 2006 i po jedenastokrotnym przesuwaniu terminu, ostatecznie oferty otwarto 24 lipca 2006. 27 marca 2007 wojewoda dolnośląski wydał pozwolenie na budowę[5]. 3 kwietnia tego samego roku wykonawcy przejęli place budowy na odc. Zgorzelec – Bolesławiec. Odcinek powinien być gotowy w 19 miesięcy od daty rozpoczęcia robót – 10 kwietnia 2007. Z kontraktu wydzielono etap Bolesławiec – Krzyżowa, którego budowa z powodu problemów z wykupem terenu rozpoczęła się w połowie września po uzyskaniu zezwolenia na budowę.

[ Kraków – Szarów

Odcinek Wielicka (t. Wieliczka) – Szarów: 19,9 km długości (od km 436+000 do km 455+900).Pozwolenie na budowę wydano 24 listopada 2005, a 27 czerwca 2006 ogłoszono przetarg na budowę tego odcinka z 24-miesięcznym terminem ukończenia. Na początku października tego samego roku zakończono postępowanie prekwalifikacyjne. Otwarcie ofert ma nastąpić 13 listopada, a 1 grudnia GDDKiA ma dokonać wyboru oferenta. 3 kwietnia 2007 podpisano umowę z wykonawcą, konsorcjum składające się hiszpańskiej firmy Dragados S.A. oraz polskiej Polimex-Mostostal S.A.

27 kwietnia 2007. Rozpoczęcie budowy odcinka autostrady A4 Kraków - Szarów

Oficjalne rozpoczęcie budowy odbyło się 27 kwietnia 2007. Na trasie A4 od Krakowa do granicy dawnego województwa krakowskiego powstanie węzeł autostradowy "Szarów". W granicach miasta Krakowa powstanie jeszcze węzeł "Bieżanów", który będzie stanowić początek wschodniej obwodnicy Krakowa, a jego budowa ruszy w ramach budowy drogi ekspresowej S7. Pomiędzy Krakowem a Szarowem zostanie wzniesionych 30 obiektów mostowych: 15 wiaduktów autostradowych, 6 wiaduktów drogowych, 5 mostów autostradowych, jedno przejście dla zwierząt oraz 3 mosty drogowe.

Autostrada Kraków - Szarów zostanie zbudowana w klasie technicznej A (najwyższej), skrajnia pionowa będzie miała 4,7 m. Nawierzchnia bitumiczna zostanie dostosowana do przenoszenia obciążeń 115 kN/oś. Każda z dwóch jezdni autostrady na odcinku od węzła wielickiego do węzła "Bieżanów" będzie miała trzy pasy ruchu (3 x 3,75 m szerokości), a dalej do węzła "Szarów" dwa pasy ruchu o szerokości 3,75 m każdy, pas awaryjny (3,0 m) oraz pobocze gruntowe (1,25 m). Jezdnie będą rozdzielone pasem dzielącym o szerokości 5 m (4-metrowy pas zieleni + 2 x 0,5 m opaski bitumiczne).

Dla ciągłego utrzymania autostrady, w rejonie Szarowa w widłach A4 oraz drogi krajowej nr 75 przewidziano budowę Obwodu Utrzymania Autostrady, który będzie zapewniać całoroczne bieżące utrzymanie drogi oraz urządzeń obsługi, organizacji i bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Przy autostradzie zostaną zbudowane 2 Miejsca Obsługi Podróżnych (MOP) kategorii I: "Zakrzów" i "Podłęże", na terenie których zaprojektowano zadaszenia ze stolikami i ławkami, sanitariaty oraz budki telefoniczne. Parking w Zakrzowie pomieści 116 pojazdów, natomiast na terenie MOP-u w Podłężu będzie mogło zaparkować 113 pojazdów.

Koszt budowy autostrady A4 Kraków - Szarów sięgnie kwoty miliarda złotych.

Plany na przyszłość

W najbliższych latach planowane jest rozpoczęcie budowy następujących odcinków: Wg komunikatu[6] Ministerstwa Transportu z posiedzenia Rady ds. Autostrad w dniu 12 lipca 2006, zakłada się, że kolejne odcinki autostrady A4 powstaną w latach:

Szarów – Tarnów: 56,9 km; do roku 2011,
Tarnów – Rzeszów: do roku 2012.

Wg zapowiedzi Ministra Transportu po wyborze Polski na współorganizatora mistrzostw EURO-2012 budowa całego wschodniego odcinka autostrady (Szarów - Tarnów - Dębica - Rzeszów - Łańcut - Korczowa) zostanie przyspieszona i zakończona na wiosnę roku 2012. Autostrada A4 będzie wtedy pierwszą i jedyną autostradą przebiegającą przez całą szerokość Polski, od granicy zachodniej z Niemcami do granicy wschodniej z Ukrainą.[7]

[ Inwestycje w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i ŚrodowiskoOdcinekLata realizacjiKoszt (w mln euro)

Oś priorytetowa VI Transeuropejskie sieci transportowe TEN-T
Szarów - Tarnów-Krzyż	2009 - 2011	392,27
Tarnów-Krzyż - Rzeszów-Wschód	2010 - 2012	465,94
Rzeszów-Wschód - Korczowa	2010 - 2012	467,14