Afganistan - Encyklopedia

Pozycjonowanie oraz tworzenie stron www. Informacje na temat programu Google Adsense. Druk cyfrowy na życzenie - książki, recepty, katalogi - tanio! Pomysł na upominek na wesele twojej znajomej! Podkarpacki OTS, zdrowie omówienie chorób - objawy, leczenie

Afganistan

Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License

د افغانستان اسلامي جمهوریتجمهوری اسلامی افغانستانIslamska Republika Afganistanu
Flaga AfganistanuGodło Afganistanu
Język urzędowydari, paszto
StolicaKabul
Ustrój politycznyrepublika islamska
Głowa państwaprezydent Hamid Karzai
Szef rząduprezydent Hamid Karzai
Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe41. na świecie647 500 km²~0%
Liczba ludności • całkowita (I 2007) • gęstość zaludnienia38. na świecie31 155 00048,1 osób/km²
Niepodległośćod Wielkiej Brytanii19 sierpnia 1919
Jednostka monetarnaafgani (AFN)
Strefa czasowaUTC +4:30(za http://www.timeanddate.com/
Hymn państwowySououd-e-Melli
Kod ISO 3166AF
Domena internetowa.af
Kod samochodowyAFG
Kod telefoniczny+93

Afganistan, Islamska Republika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Dawlat-e Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Dawlat-e Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Dawlat, trb. Dy Afghanestan Eslami Dawlat) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej.

Spis treści
//

[ Ustrój polityczny

Afganistanem rządzi prezydent, który jest głową państwa i szefem rządu.

Afganistan podzielony jest na 34 prowincje.

Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Afganistanu.

[ Geografia

Afganistan jest wysokogórskim krajem śródlądowym, nieposiadającym dostępu do morza. Ponad 4/5 powierzchni zajmują góry. Z północnego wschodu na południowy zachód rozpościerają się Hindukusz z największym szczytem kraju (Nuszaak, 7 455 m n.p.m.), przechodzący w surowe obszary Wyżyny Irańskiej, a następnie w półpustynię Registanu, między którymi znajduje się Wyżyna Haradżat z kilkoma przełęczami umożliwiającymi komunikację pomiędzy regionami kraju. Klimat surowy i mroźny, w górach średnie temperatury stycznia spadają do -15°C, a w lipcu rzadko przekraczają 0°C. Lata najcieplejsze na pustynnych obszarach na południu (powyżej +22°C). Opady w górach powyżej 1 500 mm rocznie, większa część kraju ma 400-600 mm rocznie, na terenach stepowych poniżej 200 mm rocznie. Ziemie uprawne zajmują zaledwie 12% powierzchni, zaś lasy (głównie w rejonie północno-wschodnim) tylko 3%.

[ Historia
Zobacz więcej w osobnym artykule: historia Afganistanu.

[ Gospodarka

Afganistan należy do najsłabiej rozwiniętych gospodarczo państw świata. PKB wyniósł w 2002 roku 7,7 mld dolarów USA, czyli zaledwie 290 dolarów na mieszkańca, z czego 52% dostarczyło rolnictwo, 24% przemysł, a resztę usługi. Zasoby naturalne: gaz ziemny, ropa naftowa, węgiel, miedź, chrom, baryty, siarka, ołów, cynk, ruda żelaza, sól, kamienie szlachetne i półszlachetne są eksploatowane w ograniczonym zakresie, większe znaczenie ma jedynie wydobycie gazu (około 3 km3) i surowców budowlanych, między innymi lazurytu. Kilka elektrowni wodnych wyprodukowało 540 mln kWh energii elektrycznej. Liczne zakłady rzemieślnicze rozrzucone po całym kraju produkują rozmaite wyroby włókiennicze, metalowe, skórzane oraz wyroby z drewna i inne. Rozwinięty jest przemysł spożywczy. Główną gałęzią gospodarki jest niskotowarowe rolnictwo. Uprawia się głównie zboże (pszenica 2,7 mln ton, ponadto kukurydzę, jęczmień i ryż, także bawełnę, buraki cukrowe, trzcinę cukrową; w dolinach rzek - na terenach nawadnianych - kwitnie sadownictwo i uprawa winorośli - produkcja winogron 365 tys. ton. Dobrze rozwinięta hodowla (częściowo koczownicza): owiec - 11 mln, kóz - 2,2 mln oraz wielbłądów i koni. Transport bardzo słabo rozwinięty. Drogi liczą tylko 23 tys. km, brak kolei. Na całym obszarze kraju poważną rolę odgrywa transport juczny. Główne lotnisko w Kabulu ma połączenie z kilkoma miastami za granicą. Bilans handlowy niezrównoważony: eksport w 1997 wyniósł 148 mln dolarów, zaś import 566 mln dolarów. Główni partnerzy handlowi: Rosja, Japonia, Indie, Iran. Z uwagi na utrzymujący się od kilkudziesięciu lat konflikt i prowadzone działania wojenne, gospodarka afgańska leży w ruinie. Głównym produktem eksportowym jest opium (roczna produkcja 4.000 ton będące ekwiwalentem 400 ton (!) czystej morfiny) i jego pochodne. Produkcją opium trudnią się watażkowie usadowieni w poszczególnych rejonach kraju i czujący się bezkarni ze względu na słabość władzy centralnej.

[ Demografia

Liczba mieszkańców wynosi około 28 milionów 514 tysięcy, niemniej ludność jest rozmieszczona bardzo nierównomiernie. Główne skupiska to kotliny śródgórskie i oazy na obszarach północno-wschodniej części kraju; tereny wysokogórskie na północy i półpustynne na południowym zachodzie są prawie bezludne. Około 2 milionów ludności to koczownicy. Ponad 3 mln osób przebywa na emigracji, głównie w Pakistanie i Iranie. Skład narodowościowy jest zróżnicowany: żyją tu Pasztunowie - 53%, Tadżycy - 12%, Hazarowie i Uzbecy - po ok. 8% i Beludżowie. Tylko 23% ludności mieszka w miastach. Religią państwową jest islam. Poziom życia ludności i jej zdrowotność należą do najniższych w świecie; powszechnym zjawiskiem jest analfabetyzm - 79%.

  • dzieci i młodzież objęte nauczaniem (1990r) - 7-14lat=25%; 15-18lat=8%; 20-24lata=1,3%

Przyrost naturalny - jeden z najwyższych w świecie 2,97% w 2002 roku.

  • główne miasta: Kabul, Herat, Kandahar, Mazar-i Szarif
  • umieralność niemowląt: 165,96 na 1000 urodzeń żywych
  • średnia długość życia: 42,46 lat
  • 6690 osób na 1 lekarza (1990r - 13200 osób na 1 lekarza)
  • 2945 osób na łóżko szpitalne
  • 23% ludności żyje poniżej poziomu ubóstwa

[ Kultura
Zobacz więcej w osobnym artykule: kultura Afganistanu.

[ Etymologia nazwy

[ Linki zewnętrzne
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Afganistanu