Afganistan
Tekst z tej strony jest kopią wikipedii: pl.wikipedia.org/.
Na licencji GNU Free Documentation License
| د افغانستان اسلامي جمهوریتجمهوری اسلامی افغانستانIslamska Republika Afganistanu | |||||
| |||||
| Język urzędowy | dari, paszto | ||||
| Stolica | Kabul | ||||
| Ustrój polityczny | republika islamska | ||||
| Głowa państwa | prezydent Hamid Karzai | ||||
| Szef rządu | prezydent Hamid Karzai | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe | 41. na świecie647 500 km²~0% | ||||
| Liczba ludności • całkowita (I 2007) • gęstość zaludnienia | 38. na świecie31 155 00048,1 osób/km² | ||||
| Niepodległość | od Wielkiej Brytanii19 sierpnia 1919 | ||||
| Jednostka monetarna | afgani (AFN) | ||||
| Strefa czasowa | UTC +4:30(za http://www.timeanddate.com/ | ||||
| Hymn państwowy | Sououd-e-Melli | ||||
| Kod ISO 3166 | AF | ||||
| Domena internetowa | .af | ||||
| Kod samochodowy | AFG | ||||
| Kod telefoniczny | +93 | ||||
Afganistan, Islamska Republika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Dawlat-e Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Dawlat-e Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Dawlat, trb. Dy Afghanestan Eslami Dawlat) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej.
Spis treści |
Afganistanem rządzi prezydent, który jest głową państwa i szefem rządu.
Afganistan podzielony jest na 34 prowincje.
Afganistan jest wysokogórskim krajem śródlądowym, nieposiadającym dostępu do morza. Ponad 4/5 powierzchni zajmują góry. Z północnego wschodu na południowy zachód rozpościerają się Hindukusz z największym szczytem kraju (Nuszaak, 7 455 m n.p.m.), przechodzący w surowe obszary Wyżyny Irańskiej, a następnie w półpustynię Registanu, między którymi znajduje się Wyżyna Haradżat z kilkoma przełęczami umożliwiającymi komunikację pomiędzy regionami kraju. Klimat surowy i mroźny, w górach średnie temperatury stycznia spadają do -15°C, a w lipcu rzadko przekraczają 0°C. Lata najcieplejsze na pustynnych obszarach na południu (powyżej +22°C). Opady w górach powyżej 1 500 mm rocznie, większa część kraju ma 400-600 mm rocznie, na terenach stepowych poniżej 200 mm rocznie. Ziemie uprawne zajmują zaledwie 12% powierzchni, zaś lasy (głównie w rejonie północno-wschodnim) tylko 3%.
- Granice 5 529 km:
- Chińska Republika Ludowa 76 km
- Iran - 936 km
- Pakistan - 2 430 km
- Tadżykistan - 1 206 km
- Turkmenistan - 744 km
- Uzbekistan - 137 km
- najniższy punkt - Amu-daria 258 m
- najwyższy punkt - Noszak 7 455 m (inne źródła podają 7 485 m n.p.m.)
Afganistan należy do najsłabiej rozwiniętych gospodarczo państw świata. PKB wyniósł w 2002 roku 7,7 mld dolarów USA, czyli zaledwie 290 dolarów na mieszkańca, z czego 52% dostarczyło rolnictwo, 24% przemysł, a resztę usługi. Zasoby naturalne: gaz ziemny, ropa naftowa, węgiel, miedź, chrom, baryty, siarka, ołów, cynk, ruda żelaza, sól, kamienie szlachetne i półszlachetne są eksploatowane w ograniczonym zakresie, większe znaczenie ma jedynie wydobycie gazu (około 3 km3) i surowców budowlanych, między innymi lazurytu. Kilka elektrowni wodnych wyprodukowało 540 mln kWh energii elektrycznej. Liczne zakłady rzemieślnicze rozrzucone po całym kraju produkują rozmaite wyroby włókiennicze, metalowe, skórzane oraz wyroby z drewna i inne. Rozwinięty jest przemysł spożywczy. Główną gałęzią gospodarki jest niskotowarowe rolnictwo. Uprawia się głównie zboże (pszenica 2,7 mln ton, ponadto kukurydzę, jęczmień i ryż, także bawełnę, buraki cukrowe, trzcinę cukrową; w dolinach rzek - na terenach nawadnianych - kwitnie sadownictwo i uprawa winorośli - produkcja winogron 365 tys. ton. Dobrze rozwinięta hodowla (częściowo koczownicza): owiec - 11 mln, kóz - 2,2 mln oraz wielbłądów i koni. Transport bardzo słabo rozwinięty. Drogi liczą tylko 23 tys. km, brak kolei. Na całym obszarze kraju poważną rolę odgrywa transport juczny. Główne lotnisko w Kabulu ma połączenie z kilkoma miastami za granicą. Bilans handlowy niezrównoważony: eksport w 1997 wyniósł 148 mln dolarów, zaś import 566 mln dolarów. Główni partnerzy handlowi: Rosja, Japonia, Indie, Iran. Z uwagi na utrzymujący się od kilkudziesięciu lat konflikt i prowadzone działania wojenne, gospodarka afgańska leży w ruinie. Głównym produktem eksportowym jest opium (roczna produkcja 4.000 ton będące ekwiwalentem 400 ton (!) czystej morfiny) i jego pochodne. Produkcją opium trudnią się watażkowie usadowieni w poszczególnych rejonach kraju i czujący się bezkarni ze względu na słabość władzy centralnej.
[ DemografiaLiczba mieszkańców wynosi około 28 milionów 514 tysięcy, niemniej ludność jest rozmieszczona bardzo nierównomiernie. Główne skupiska to kotliny śródgórskie i oazy na obszarach północno-wschodniej części kraju; tereny wysokogórskie na północy i półpustynne na południowym zachodzie są prawie bezludne. Około 2 milionów ludności to koczownicy. Ponad 3 mln osób przebywa na emigracji, głównie w Pakistanie i Iranie. Skład narodowościowy jest zróżnicowany: żyją tu Pasztunowie - 53%, Tadżycy - 12%, Hazarowie i Uzbecy - po ok. 8% i Beludżowie. Tylko 23% ludności mieszka w miastach. Religią państwową jest islam. Poziom życia ludności i jej zdrowotność należą do najniższych w świecie; powszechnym zjawiskiem jest analfabetyzm - 79%.
- dzieci i młodzież objęte nauczaniem (1990r) - 7-14lat=25%; 15-18lat=8%; 20-24lata=1,3%
Przyrost naturalny - jeden z najwyższych w świecie 2,97% w 2002 roku.
- główne miasta: Kabul, Herat, Kandahar, Mazar-i Szarif
- umieralność niemowląt: 165,96 na 1000 urodzeń żywych
- średnia długość życia: 42,46 lat
- 6690 osób na 1 lekarza (1990r - 13200 osób na 1 lekarza)
- 2945 osób na łóżko szpitalne
- 23% ludności żyje poniżej poziomu ubóstwa
- Eurojihad - Misja w Afganistanie - ostatnie wiadomości (pl)
- Mapa Afganistanu
- aktualny raport w 5 lat po upadku Talibanu
Afganistan • Armenia • Arabia Saudyjska • Azerbejdżan • Bahrajn • Bangladesz • Bhutan • Birma • Brunei • Chiny • Cypr • Filipiny • Gruzja • Indie • Indonezja • Irak • Iran • Izrael • Japonia • Jemen • Jordania • Kambodża • Katar • Kazachstan • Kirgistan • Korea Południowa • Korea Północna • Kuwejt • Laos • Liban • Malediwy • Malezja • Mongolia • Nepal • Oman • Pakistan • Rosja • Singapur • Sri Lanka • Syria • Tadżykistan • Tajlandia • Tajwan • Timor Wschodni • Turcja • Turkmenistan • Uzbekistan • Wietnam • Zjednoczone Emiraty Arabskie
Terytoria zależneAkrotiri • Dhekelia
Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowejAbchazja • Cypr Północny • Górski Karabach • Osetia Południowa • Palestyna (Autonomia Palestyńska)
Terytoria autonomiczne (stanowią integralną część państw):Aceh • Adygeja • Adżaria • Agińsko-Buriacki Okręg Autonomiczny • Ałtaj • Buriacja • Chakasja • Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny • Czeczenia • Czukocki Okręg Autonomiczny • Dagestan • Górski Badachszan • Guangxi • Hongkong • Inguszetia • Jakucja • Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny • Kabardo-Bałkaria • Karaczajo-Czerkiesja • Karakałpacja • Kurdystan • Makau • Mongolia Wewnętrzna • Muzułmańskie Mindanao • Nachiczewańska Republika Autonomiczna • Ningxia • Osetia Północna • Sinkiang • Tuwa • Tybet • Ust-Ordyńsko-Buriacki Okręg Autonomiczny • Żydowski Obwód Autonomiczny
Parse error: syntax error, unexpected '}' in /home/vloq/wiki/encyklopedia.c-o-m.pl/ll5a5f92bb4f40ac53f1ec5cd05dbfd3ce.php on line 1